Ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων: Τι οικονομικά κίνητρα και εργαλεία προτείνει η κυβέρνηση

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) έθεσε σε δημόσια διαβούλευση τη στρατηγική για την ενεργειακή αναβάθμιση του εθνικού κτιριακού αποθέματος, με στόχο την επίτευξη κτιρίων σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης ενέργειας έως το 2050. Το κείμενο λειτουργεί ως πλήρης χάρτης χρηματοδοτικών εργαλείων, που συνδυάζει δημόσιους πόρους, ιδιωτική χρηματοδότηση και καινοτόμους μηχανισμούς, για να ξεπεραστούν τα οικονομικά εμπόδια και να κινητοποιηθούν οι αναγκαίες επενδύσεις.

Κύριοι άξονες της στρατηγικής

1. Χρηματοδοτικά προγράμματα για νοικοκυριά Επιχορηγήσεις και χαμηλότοκη χρηματοδότηση για παρεμβάσεις όπως:
   • Θερμομόνωση
   • Αντικατάσταση κουφωμάτων
   • Αναβάθμιση συστημάτων θέρμανσης/ψύξης
   • Εγκατάσταση φωτοβολταϊκών για αυτοκατανάλωση Η χρηματοδότηση προέρχεται κυρίως από δημόσιους πόρους, καθώς η αγορά μόνη της δεν επαρκεί για ελκυστικούς χρόνους αποπληρωμής.
2. Επιχειρήσεις και τριτογενής τομέας Εξειδικευμένα προγράμματα για εμπόριο, τουρισμό, εστίαση, logistics κ.ά.
   • Αναβάθμιση κελύφους, φωτισμού, Η/Μ εγκαταστάσεων
   • Εγκατάσταση ΑΠΕ και συστημάτων ενεργειακής διαχείρισης
   • Στον βιοτεχνικό τομέα: αναβάθμιση παραγωγικού εξοπλισμού Χρηματοδότηση: μικτή (δημόσιοι πόροι + ιδιωτική συμμετοχή), λόγω μεγαλύτερης επενδυτικής δυνατότητας.
3. Χαμηλότοκα δάνεια και εγγυοδοσία για ESCOs Ενίσχυση Συμβάσεων Ενεργειακής Απόδοσης (ΣΕΑ) με επιχειρήσεις ESCO:
   • Ο ανάδοχος χρηματοδοτεί και υλοποιεί τις παρεμβάσεις
   • Αποπληρωμή από τα επιτυγχανόμενα ενεργειακά οφέλη Ειδικά εργαλεία: χαμηλότοκα δάνεια, μηχανισμοί εγγυοδοσίας.
4. Φορολογικά και πολεοδομικά κίνητρα
   • Εκπτώσεις φόρου, φορολογικές αποσβέσεις
   • Μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ για υλικά και προϊόντα αναβάθμισης
   • Σύνδεση κινήτρων με κοινωνικά/οικονομικά χαρακτηριστικά δικαιούχων
   • Εξέταση εναλλακτικών: μεγαλύτερη έκπτωση για χαμηλότερα εισοδήματα, μειωμένος ΦΠΑ κ.λπ.
5. Διαγωνισμοί μαζικών ανακαινίσεων Ανταγωνιστικές διαδικασίες για εξοικονόμηση ενέργειας με χαμηλότερο κόστος ανά μονάδα. Στόχευση σε συγκεκριμένες κατηγορίες κτιρίων ή παρεμβάσεις.
6. On-bill financing Χρηματοδότηση από παρόχους ενέργειας ή τρίτους, με αποπληρωμή μέσω λογαριασμών ρεύματος. Απαιτούνται ρυθμιστικές προσαρμογές.
7. Ενεργειακή ένδεια
   • Διατήρηση/ενίσχυση κοινωνικού τιμολογίου
   • Αποτροπή αποσυνδέσεων (ελάχιστη κατανάλωση)
   • Υψηλές επιδοτήσεις για ευάλωτα νοικοκυριά
   • Μαζικές ανακαινίσεις με μικτή χρηματοδότηση
8. Δημόσια κτίρια – Παραδειγματικός ρόλος
   • Προτεραιότητα σε ενεργοβόρα κτίρια (γυμναστήρια, κολυμβητήρια)
   • Συμβάσεις ESCO για αναβάθμιση
   • Από το 2026: κάθε νέα αγορά/μίσθωση κτιρίου από Δημόσιο πρέπει να είναι σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης

Πηγές χρηματοδότησης

• ΕΣΠΑ 2021–2027 και ΠΔΕ
• InvestEU, REPowerEU, Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, έσοδα από ΣΕΔΕ
• Εκτιμώμενη διαθεσιμότητα 2024–2030: περίπου 7,5 δισ. ευρώ

Το μεγάλο στοίχημα

Για νοικοκυριά απαιτούνται υψηλά ποσοστά ενίσχυσης (έως 71% για 5ετή αποπληρωμή). Στον μη οικιακό τομέα τα ποσοστά είναι χαμηλότερα (12–25%). Η επιτυχία εξαρτάται από τη συνδυαστική χρήση δημόσιων και ιδιωτικών πόρων, ώστε να επιτευχθούν ελκυστικοί χρόνοι απόσβεσης.

Η στρατηγική του ΥΠΕΝ φιλοδοξεί να μετατρέψει τον πιο ενεργοβόρο τομέα της οικονομίας (40% της τελικής κατανάλωσης) σε κτίρια μηδενικού ανθρακικού αποτυπώματος έως το 2050.

Πηγή: Pagenews.gr