Ελβετία: Χάνει η χώρα τη θέση της στον κόσμο; Το τέλος της αιώνιας ουδετερότητας;

Για αιώνες, η Ελβετία ήταν το σύμβολο της σταθερότητας και της ουδετερότητας. Από τον 19ο αιώνα, η χώρα απέφευγε τις συγκρούσεις, βασιζόμενη σε ένα σύστημα άμεσης δημοκρατίας που εξασφάλιζε συναίνεση, ένα ισχυρό φράγκο ως παγκόσμιο καταφύγιο, και μια οικονομία βασισμένη σε εξαγωγές υψηλής ποιότητας. Ωστόσο, το 2025 αποδείχθηκε έτος κρίσης. Πανίσχυροι οικονομικοί παράγοντες, όπως οι ηγέτες της UBS και της Roche, προειδοποιούν ότι η Ελβετία «χάνει τη λάμψη της» και βρίσκεται σε σταυροδρόμι. Η Financial Times χαρακτηρίζει αυτή την κατάσταση ως «ιδιαίτερα αιχμηρή», αποκαλύπτοντας βαθιές ρωγμές στην παραδοσιακή εικόνα της χώρας.

Ο Κολμ Κέλεχερ, πρόεδρος της μεγαλύτερης τράπεζας της Ελβετίας UBS, ήταν κατηγορηματικός: η χώρα αντιμετωπίζει σκληρό ανταγωνισμό στη διαχείριση πλούτου, αμερικανικούς δασμούς που πλήττουν τις εξαγωγές φαρμάκων και άλλων προϊόντων, και ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που απομακρύνεται από φιλελεύθερα πρότυπα. Παράλληλα, ο Σεβερέν Σβαν, πρόεδρος της Roche, τόνισε ότι η Ελβετία πρέπει να είναι «πολύ ανήσυχη – ακόμα και παρανοϊκή» για τις παγκόσμιες πιέσεις και την αργή πολιτική λήψη αποφάσεων. Αυτές οι δηλώσεις, από πυλώνες του ελβετικού κατεστημένου, δείχνουν ότι η χώρα δεν μπορεί πια να κρύβεται πίσω από την ουδετερότητά της.

Οι οικονομικές «βόμβες» που κλόνισαν την εμπιστοσύνη

Η χρονιά ξεκίνησε με σοκ από την UBS, που το 2023 απέκτησε την Credit Suisse σε μια κυβερνητική διάσωση. Τώρα, η τράπεζα συγκρούεται με τη Βέρνη για νέους κανόνες κεφαλαιακής επάρκειας, που θεωρεί ότι απειλούν την ανταγωνιστικότητά της. Οι δασμοί Τραμπ, στο 39% – υψηλότεροι από οπουδήποτε αλλού – αποκάλυψαν την ευαλωτότητα μιας μικρής χώρας χωρίς οικονομικό μπλοκ. Οι εξαγωγές φαρμάκων από Roche και Novartis υπέστησαν πλήγμα, ενώ η διπλωματία απέτυχε να προετοιμαστεί για τη «συναλλακτική» προσέγγιση του Αμερικανού προέδρου.

Στο εσωτερικό, σκάνδαλα ταρακούνησαν την εικόνα καθαρότητας. Ο CEO της Nestlé, Λοράν Φρέιξ, παραιτήθηκε μετά από σχέση με υφιστάμενη, σπάζοντας τον κώδικα διακριτικότητας. Τράπεζες όπως η Julius Baer κατηγορήθηκαν για ξεπλύματα χρήματος. Ακόμα και το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, σύμβολο της ελβετικής διπλωματίας, ταλαιπωρήθηκε από έρευνες για τον Κλάους Σβαμπ. Ο Βάλτερ Τούρνχερ, πρώην καγκελάριος, περιγράφει την κατάσταση ως «εκφοβισμό σε σχολική αυλή χωρίς δάσκαλο».

Η ουδετερότητα υπό αμφισβήτηση: Το μεγάλο ερώτημα για το μέλλον

Η ουδετερότητα, πυρήνας της ελβετικής ταυτότητας, δοκιμάζεται όσο ποτέ. Ερωτήματα για τη σχέση με την ΕΕ – στασιμότητα επί χρόνια – γίνονται επείγοντα. Το νέο πακέτο συμφωνιών με τις Βρυξέλλες, που καλύπτει από ηλεκτρική ενέργεια μέχρι ελεύθερη μετακίνηση, θα τεθεί σε δημοψήφισμα το 2027. Η κυβέρνηση προτείνει προαιρετικό δημοψήφισμα με απλή πλειοψηφία, για να διευκολύνει την έγκριση, αλλά η SVP (Δεξιά) αντιδρά, βλέποντας απειλή για κυριαρχία και σύνορα.

Ο Ντέιβιντ Μπαχ, ειδικός στο IMD, τονίζει: «Φαίνεται υπαρξιακό, αγγίζει την καρδιά όσων έκαναν την Ελβετία επιτυχημένη». Η χώρα, με αποκεντρωμένη εξουσία και δημοψηφίσματα, αποφεύγει απότομες αλλαγές, αλλά σε έναν κόσμο γεωπολιτικής έντασης, η αργή λήψη αποφάσεων γίνεται αδυναμία. Η Genève Internationale αντιμετωπίζει συρρίκνωση προϋπολογισμών, ενώ η ουδετερότητα αμφισβητείται σε σχέση με κυρώσεις και συμμαχίες.

Το ελβετικό σύστημα: Δύναμη ή αδυναμία σε καιρούς κρίσης;

Το σύγχρονο ελβετικό κράτος, από τα μέσα του 19ου αιώνα, βασίζεται σε συμβιβασμούς μεταξύ καντονιών. Η συλλογική κυβέρνηση και τα δημοψηφίσματα εξασφαλίζουν σταδιακότητα, αλλά τώρα φαίνονται αργά. Η οικονομία, με υψηλά ειδικευμένο εργατικό δυναμικό και εξαγωγές, παρήγαγε ευημερία, αλλά η παγκόσμια αβεβαιότητα – από πολέμους μέχρι εμπορικούς πολέμους – απαιτεί ταχύτητα.

Ορισμένοι, όπως ένας πρόεδρος χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, βλέπουν τα γεγονότα ως «εξάρσεις» που κάνουν πρωτοσέλια, όχι δομική παρακμή. Άλλοι προειδοποιούν ότι χωρίς μεταρρυθμίσεις, η Ελβετία κινδυνεύει να χάσει την ανταγωνιστικότητα. Το δημοψήφισμα για την ΕΕ θα είναι κομβικό: θα ενισχύσει τη σταθερότητα ή θα βαθύνει τις διαιρέσεις;

Η Ελβετία στέκεται σε σταυροδρόμι. Η ουδετερότητα, που την προστάτευσε για αιώνες, τώρα δοκιμάζεται. Θα προσαρμοστεί ή θα κλειστεί στον εαυτό της; Το 2026 θα δείξει αν το «θαύμα» της Ελβετίας αντέχει.

Πηγή: Pagenews.gr