Το 2025 χαρακτηρίστηκε από αναταράξεις στο παγκόσμιο εμπόριο, καθώς οι οικονομικές σχέσεις ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις δοκιμάστηκαν σε επίπεδα που είχαν να παρατηρηθούν εδώ και χρόνια. Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρέθηκε στο επίκεντρο αυτής της πίεσης, επηρεαζόμενη από το αυξημένο επίπεδο δασμών που επέβαλαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και από την κινεζική «οπλοποίηση» κρίσιμων αγαθών σε εμπορικές συναλλαγές.
Οι Δασμοί των ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Πίεση
Η επιθετική εμπορική στρατηγική που υιοθετήθηκε από την κυβέρνηση των ΗΠΑ το 2025 — με δασμούς σε ευρωπαϊκά προϊόντα που κινήθηκαν σε πολύ υψηλότερα επίπεδα — προκάλεσε σημαντική μείωση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών εξαγωγών στις αμερικανικές αγορές. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την πίεση στις εξαγωγικές αλυσίδες και την αναδιαμόρφωση των εμπορικών ροών.
Αυτό το εμπορικό «σπάσιμο» δεν ήταν απλώς ένα προσωρινό σοκ για τις αγορές — είχε ευρύτερες επιπτώσεις στην παραγωγή, στις επενδύσεις και στο επιχειρηματικό κλίμα εντός Ευρώπης. Οι δασμοί οδήγησαν σε διαπραγματεύσεις και εντάσεις ανάμεσα στις Βρυξέλλες και την Ουάσινγκτον, ενώ παράλληλα επαναπροσδιόρισαν τη δυναμική συνεργασιών εντός του διεθνούς εμπορίου.
Κινεζικό Πίσω Πλέγμα Σοκ
Μαζί με τους αμερικανικούς δασμούς, η Κίνα προχώρησε σε εμπορικά μέτρα που επηρέασαν τις ροές βασικών αγαθών — από κρίσιμες πρώτες ύλες μέχρι τεχνολογικά προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας — δημιουργώντας νέες προκλήσεις για ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που εξαρτώνται από διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού.
Αυτό το διπλό πλήγμα — από τις ΗΠΑ και την Κίνα — ανέδειξε στην πράξη τις ευπάθειες ενός παγκοσμιοποιημένου εμπορικού συστήματος, όπου οι πολιτικές αποφάσεις μεγάλων δυνάμεων έχουν άμεσο αντίκτυπο στις οικονομίες και στις θέσεις εργασίας εκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως.
Επιπτώσεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση
Οι επιπτώσεις σε επίπεδο Ευρώπης ήταν ποικίλες:
- Μείωση εξαγωγικών ροών σε βασικές αγορές, ειδικά σε τομείς όπως βιομηχανικά προϊόντα και πρώτες ύλες.
- Αναδιαμόρφωση εμπορικών συμβολαίων και σχέσεων με τρίτες χώρες εν μέσω αβεβαιότητας.
- Την πίεση προς τις κυβερνήσεις να αναζητούν νέα διπλωματικά και εμπορικά εργαλεία για να διασφαλίσουν πρόσβαση σε αγορές και πρώτες ύλες.
Αυτή η εξέλιξη έφερε στο προσκήνιο την ανάγκη για συνεργασία και στρατηγική αυτονομία στην οικονομική πολιτική της ΕΕ, ενισχύοντας την επιχειρηματολογία για ένα πιο ενωμένο και ανθεκτικό ευρωπαϊκό εμπορικό μέτωπο απέναντι σε μονομερείς πιέσεις.
Τι Ακολουθεί για το 2026
Καθώς ανοίγει η νέα χρονιά, η προοπτική είναι ότι οι επιπτώσεις αυτής της περιόδου έντασης θα συνεχιστούν. Η αναδιάρθρωση των εμπορικών σχέσεων, η πιθανότητα νέων δασμολογικών μέτρων και οι επενδύσεις στην παραγωγική αυτονομία αναμένεται να καθορίσουν τον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές οικονομίες θα αντιμετωπίσουν τις εξωτερικές πιέσεις.
Με τα δεδομένα αυτά, το 2026 θα αποτελέσει δοκιμασία για την ικανότητα της Ευρώπης να προστατεύσει τα συμφέροντά της, να διατηρήσει ανοικτές αγορές και να ενισχύσει τη θέση της στο παγκόσμιο εμπόριο — απαιτώντας πολιτική συνοχή, στρατηγικό σχεδιασμό και διπλωματική ικανότητα.