Η σύλληψη Μαδούρο και η γεωπολιτική σκακιέρα που αναδιατάσσεται στη Λατινική Αμερική

Σε μια από τις πιο δραματικές και αμφιλεγόμενες στιγμές των τελευταίων ετών, οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν σε στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα, με αποτέλεσμα τη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του από δυνάμεις των ειδικών επιχειρήσεων και τη μεταφορά τους στις ΗΠΑ για να αντιμετωπίσουν κατηγορίες — κυρίως ναρκοτρομοκρατίας. Αυτή η ενέργεια, σύμφωνα με αναλύσεις, σηματοδοτεί μια γεωπολιτική καμπή που έχει ήδη αναζωπυρώσει συζητήσεις για επαναφορά του αμερικανικού ρόλου στη Λατινική Αμερική με όρους αντίστοιχους του «Δόγματος Μονρόε».

Μια στρατιωτική κίνηση με ιστορικές αναλογίες

Η επιχείρηση — που θυμίζει την εισβολή των ΗΠΑ στον Παναμά το 1989 για τη σύλληψη του στρατιωτικού ηγέτη Νοριέγκα — έγινε χωρίς προηγούμενη έγκριση του Κογκρέσου, κάτι που διχάζει ακόμη και εντός των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ θα διοικήσουν προσωρινά τη Βενεζουέλα μέχρι να εξασφαλιστεί μια «ασφαλής και συνετή μετάβαση» της εξουσίας, ενώ δεν απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικών δυνάμεων «αν χρειαστεί».

Από την πλευρά της, η κυβέρνηση Μαδούρο καταγγέλλει την ενέργεια ως «στρατιωτική επιθετικότητα και παραβίαση της κυριαρχίας», έστω και ενώ πληροφορίες για τη ζωή και το σημείο παραμονής του ίδιου και της συζύγου του παραμένουν ασαφείς, εντείνοντας την κρίση και την ένταση στην περιοχή.

Το «Δόγμα Μονρόε» ξαναζεί;

Οι σχολιαστές που έχουν προσφύγει στην ανάλυση του Δόγματος Μονρόε — που διατυπώθηκε τον 19ο αιώνα με στόχο την αποτροπή «ξένων επεμβάσεων» στη δυτική ημισφαίριο — σημειώνουν ότι οι ΗΠΑ του 2026 επιδιώκουν να επαναβεβαιώσουν την επιρροή τους στην περιοχή, αποκλείοντας ουσιαστικά αντιτιθέμενες δυνάμεις όπως η Ρωσία και η Κίνα από ζωτικούς ενεργειακούς πόρους και στρατηγικές συμμαχίες. Το νέο αυτό πλαίσιο έχει ήδη αποδώσει στον Τραμπ τον όρο «Δόγμα Ντονρόε», ενσωματώνοντας την ιδέα του Μονρόε στη σύγχρονη πολιτική των ΗΠΑ.

Παράλληλα, οι ειδικοί τονίζουν ότι η σύλληψη Μαδούρο και η πρόθεση των ΗΠΑ να εμπλακούν στον έλεγχο των ενεργειακών πόρων της χώρας — ειδικά του πετρελαίου και των μετάλλων — συνδέεται άμεσα με ευρύτερες στρατηγικές φιλοδοξίες. Η Βενεζουέλα δεν είναι μόνο πηγή πετρελαίου: διαθέτει και τεράστια κοιτάσματα φυσικού αερίου, χρυσού, διαμαντιών και σπάνιων γαιών που είναι κρίσιμα για σύγχρονες τεχνολογίες και αμυντικές εφαρμογές.

Αναδυόμενοι γεωπολιτικοί κίνδυνοι και τρόποι αντίδρασης

Η στρατιωτική αυτή κίνηση έχει διχάσει τον διεθνή παράγοντα:

• Δυτικές χώρες και σύμμαχοι ζητούν πολιτική λύση και σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, αμφισβητώντας τις μεθόδους και καλώντας σε αποκλιμάκωση.
• Λατινοαμερικανικές κυβερνήσεις όπως η Βραζιλία έχουν καταδικάσει την επέμβαση ως υπέρβαση ορίων και παραβίαση κυριαρχίας, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν «διασχίσει μια απαράδεκτη γραμμή».
• Ρωσία και Κίνα έχουν ήδη καταδικάσει την ενέργεια ως «κατάφωρη παραβίαση διεθνούς δικαίου» και ετοιμάζονται να ενισχύσουν τις στρατηγικές τους απαντήσεις.

Εντός της Βενεζουέλας, η αντιπολίτευση χαιρετίζει την αλλαγή ως ευκαιρία για δημοκρατική μετάβαση υπό την ηγεσία της María Corina Machado, ενώ παράλληλα υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα και φόβος για περαιτέρω βία ή πολιτική διάσπαση.

Το δίλημμα του «Iraq 2.0»

Η σύλληψη του Μαδούρο φέρνει στην επιφάνεια φόβους που παραπέμπουν στις παρεμβάσεις του Ιράκ και του Αφγανιστάν: χωρίς εμπεριστατωμένο σχέδιο πολιτικής μετάβασης, μια στρατιωτική επέμβαση μπορεί να οδηγήσει σε διαρκή αστάθεια, εμφύλιες συγκρούσεις και ανθρωπιστική κρίση. Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος προσπάθησε να καθησυχάσει αυτές τις ανησυχίες, διακηρύσσοντας ότι «αυτή τη φορά θα είναι αλλιώς», αλλά οι εκτιμήσεις παραμένουν διχασμένες.

Η σύλληψη του Μαδούρο δεν είναι απλώς μια στρατιωτική επιχείρηση· είναι μια θεμελιώδης αναδιάταξη της γεωπολιτικής σκηνής στη Λατινική Αμερική και πέραν αυτής. Η έκβαση θα επηρεάσει το διεθνές δίκαιο, την ενεργειακή ασφάλεια, τις σχέσεις υπερδυνάμεων και τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής — με πολλαπλές επιπτώσεις που ακόμα δεν έχουν πλήρως αποτυπωθεί.

Πηγή: pagenews.gr