Η «παγίδα Μαδούρο», η Ουάσιγκτον και το ρήγμα στο διεθνές δίκαιο

Η σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας από τις ΗΠΑ ανοίγει γεωπολιτικό ασκό: νομικά ερωτήματα, ενεργειακά συμφέροντα και ευρωπαϊκή αμηχανία

Η αιφνιδιαστική σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές ειδικές δυνάμεις, σε μια επιχείρηση που θύμισε περισσότερο στρατιωτική εισβολή παρά δικαστική διαδικασία, προκαλεί σεισμικές δονήσεις στο διεθνές σύστημα. Η Ουάσιγκτον μιλά για επιχείρηση επιβολής του νόμου, όμως για τη διεθνή κοινότητα το ερώτημα είναι σαφές: πρόκειται για νόμιμη ενέργεια ή για ωμή παραβίαση του διεθνούς δικαίου;

Η επιχείρηση και το αφήγημα της Ουάσιγκτον

Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, η επιχείρηση σχεδιάστηκε επί μήνες, με εμπλοκή της CIA, ειδικών δυνάμεων και δικαστικών αρχών, με στόχο τη σύλληψη του Μαδούρο για κατηγορίες που αφορούν ναρκωτρομοκρατία και οργανωμένο έγκλημα. Η μεταφορά του στις ΗΠΑ και η προσαγωγή του ενώπιον ομοσπονδιακού δικαστηρίου στη Νέα Υόρκη παρουσιάστηκε ως θεσμική νίκη κατά της ατιμωρησίας.

Ωστόσο, η λεπτομέρεια που αλλάζει όλο το κάδρο είναι ότι ο Μαδούρο, ανεξαρτήτως διεθνούς αναγνώρισης, παρέμενε de facto αρχηγός κράτους. Και εδώ αρχίζει το πρόβλημα.

Διεθνές δίκαιο: μια «επικίνδυνη παράκαμψη»

Νομικοί κύκλοι και διπλωμάτες επισημαίνουν ότι δεν υπήρξε καμία εντολή του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ούτε τεκμηριωμένη επίκληση αυτοάμυνας. Η χρήση στρατιωτικής βίας σε κυρίαρχο κράτος, με σκοπό τη σύλληψη πολιτικού ηγέτη, δημιουργεί επικίνδυνο προηγούμενο.

«Αν αυτό θεωρηθεί αποδεκτό, τότε ανοίγει ο δρόμος για επιλεκτικές απαγωγές ηγετών στο όνομα της δικαιοσύνης», σημειώνει Ευρωπαίος διπλωμάτης με γνώση των συζητήσεων στις Βρυξέλλες.

Το πολιτικό παρασκήνιο: γιατί τώρα;

Πίσω από τη νομική συζήτηση, αναδύεται ένα σαφές γεωπολιτικό και οικονομικό υπόβαθρο:

• Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο
• Οι αμερικανικές ενεργειακές εταιρείες βλέπουν παράθυρο επανεισόδου σε μια αγορά κλειστή λόγω κυρώσεων
• Η Ουάσινγκτον επιδιώκει αναδιάταξη επιρροής στη Λατινική Αμερική, τη στιγμή που η Ευρώπη εμφανίζεται απούσα

Δεν είναι τυχαίο ότι μετά τη σύλληψη Μαδούρο, οι μετοχές αμερικανικών πετρελαϊκών εταιρειών κινήθηκαν ανοδικά, ενώ αναλυτές μιλούν ήδη για «μετα-Μαδούρο εποχή» στο ενεργειακό παίγνιο.

Ευρώπη σε αμηχανία, Ελλάδα σε δύσκολη θέση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση περιορίστηκε σε χλιαρές δηλώσεις περί “σεβασμού του διεθνούς δικαίου”, χωρίς ευθεία καταδίκη. Στο παρασκήνιο, ωστόσο, επικρατεί έντονος προβληματισμός: πώς θα υπερασπιστεί η Ευρώπη το διεθνές δίκαιο σε Ουκρανία, Ανατολική Μεσόγειο ή Αφρική, όταν σιωπά σε μια τόσο ωμή ενέργεια;

Για χώρες όπως η Ελλάδα, που επικαλούνται διαρκώς το διεθνές δίκαιο έναντι της Τουρκίας, η υπόθεση Μαδούρο λειτουργεί ως επικίνδυνος καθρέφτης.

Η επόμενη μέρα: σταθερότητα ή χάος;

Στο εσωτερικό της Βενεζουέλας, η σύλληψη Μαδούρο έχει προκαλέσει:

• έκτακτα διατάγματα,
• συλλήψεις υποστηρικτών της αντιπολίτευσης,
• φόβους για περαιτέρω αποσταθεροποίηση.

Στις ΗΠΑ, η κοινή γνώμη εμφανίζεται διχασμένη, με μόλις το ένα τρίτο των πολιτών να εγκρίνει την επιχείρηση, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις.

Η υπόθεση Μαδούρο δεν είναι απλώς μια δικαστική ή στρατιωτική επιχείρηση. Είναι μια τομή στο μεταπολεμικό διεθνές σύστημα, όπου η ισχύς δοκιμάζει τα όρια του δικαίου.

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό δεν είναι μόνο αν ήταν νόμιμη, αλλά ποιος θα είναι ο επόμενος — και με ποια δικαιολογία.

Πηγή: pagenews.gr