Μακρόν κατά Τραμπ: ΗΠΑ προοδευτικά αποστρέφονται τους συμμάχους και «θεωρούν τους κανόνες περιττούς»

 Το μήνυμα Μακρόν

Σε ετήσια ομιλία του προς Γάλλους πρεσβευτές, ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν κατηγόρησε ευθέως την αμερικανική κυβέρνηση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες “απομακρύνονται σταδιακά από μερικούς από τους συμμάχους τους” και ότι «απελευθερώνονται από διεθνείς κανόνες που πρόσφατα υποστήριζαν». Όπως τόνισε, βρισκόμαστε σε έναν κόσμο όπου οι μεγάλες δυνάμεις «διακατέχονται από μια ξεκάθαρη δίψα να μοιράσουν τον κόσμο» μεταξύ τους — προειδοποιώντας για τρέχουσες τάσεις νεοαποικιοκρατικής λογικής και ιμπεριαλισμού.

Η ουσία της κριτικής

Macron δεν περιορίστηκε σε γενικότητες:

•  Οι ΗΠΑ, σύμφωνα με τον ίδιο, απομακρύνονται από διεθνείς κανόνες και θεσμούς που οι ίδιες είχαν πρωτοστατήσει να δημιουργηθούν.
•  Οι παραδοσιακές συμμαχίες, ιδιαίτερα με ευρωπαϊκές χώρες, δοκιμάζονται και φθείρονται, με την Αμερική να δίνει όλο και μεγαλύτερη έμφαση σε εθνικά συμφέροντα έναντι συλλογικών δεσμεύσεων.
•  Ο Γάλλος πρόεδρος έσπευσε να απορρίψει την “νέα αποικιοκρατία και τον νέο ιμπεριαλισμό”, αλλά ταυτόχρονα τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να διατηρήσει πνεύμα αντίστασης και αυτονομίας.

Ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο

Η δήλωση Μακρόν έρχεται σε μια περίοδο έντονων διεθνών εντάσεων:

• Η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ και η υποσχόμενη μακροπρόθεσμη εποπτεία στη Βενεζουέλα έχουν προκαλέσει ευρωπαϊκές αντιδράσεις και ανησυχία για «μονομερείς ενέργειες».
• Η συζήτηση για αποχώρηση από διεθνείς οργανισμούς και συμφωνίες έχει ενισχύσει την αίσθηση ότι η Ουάσινγκτον προκρίνει μια πιο μονόπλευρη εξωτερική πολιτική.
• Οι Ευρωπαίοι ηγέτες, στην ίδια περίοδο, πασχίζουν να διαμορφώσουν δική τους στρατηγική ασφάλειας και πολιτικής αυτονομίας, όπως μέσω συμφωνιών για εγγυήσεις ασφάλειας στην Ουκρανία, αλλά και πίεσης για ενίσχυση των ευρωπαϊκών κανόνων σε τεχνολογικό και οικονομικό επίπεδο

 Παραδοσιακή ρητορική στήριξης δεν αρκεί πια:

Η ανοιχτή κριτική από έναν από τους στενότερους συμμάχους των ΗΠΑ δείχνει ότι η εμπιστοσύνη μεταξύ Παρισιού και Ουάσινγκτον υπονομεύεται.

Μια Ευρώπη που διεκδικεί ρόλο αυτονομίας:

Η παραπολιτική ανάγνωση στον ευρωπαϊκό χώρο δείχνει ότι η κρίση αυτή λειτουργεί ως «καμπανάκι» για μεγαλύτερη προστατευτική στρατηγική και λιγότερη εξάρτηση από το ΝΑΤΟ/ΗΠΑ. Ένα μέρος της υποστήριξης για ενίσχυση ευρωπαϊκών θεσμών και ρυθμίσεων (π.χ. DSA, DMA) συνδέεται με την αίσθηση ότι «η Ουάσινγκτον δεν είναι πλέον αξιόπιστος εταίρος» στους κοινούς στόχους.

Παραπολιτικό παιχνίδι και εικόνα ηγεσίας:

Η κριτική Μακρόν μπορεί επίσης να λειτουργεί ως εσωτερικό μήνυμα στην Ευρώπη — ιδιαίτερα για την ενίσχυση ηγετικών θέσεων προς μια πιο ανεξάρτητη ευρωπαϊκή αμυντική και εξωτερική πολιτική, ενόψει πιθανών εκλογικών αναμετρήσεων και εσωτερικών αντιπαραθέσεων.

Οι δηλώσεις Μακρόν περί απομάκρυνσης των ΗΠΑ από τους συμμάχους τους και απελευθέρωσης από διεθνείς κανόνες περιγράφουν μια βαθιά ρωγμή στις παραδοσιακές συμμαχίες. Η μετατόπιση στην αμερικανική εξωτερική πολιτική — κατά Μακρόν — δημιουργεί νέα εποχή γεωπολιτικών εντάσεων και παραπολιτικών προκλήσεων, με την Ευρώπη να καλείται να βρει νέα ισορροπία ανάμεσα στην αυτονομία και τη συνεργασία.