Ιράν στο χείλος: Από την εσωτερική αιματοχυσία στην απειλή εξωτερικής σύγκρουσης

Το Ιράν βρίσκεται πλέον στο πιο επικίνδυνο σημείο της σύγχρονης ιστορίας του. Η εσωτερική κοινωνική έκρηξη, η οικονομική κατάρρευση και η ωμή καταστολή διαδηλώσεων συγκλίνουν για πρώτη φορά τόσο καθαρά με ανοιχτές απειλές εξωτερικής παρέμβασης από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι δημόσιες τοποθετήσεις του Ντόναλντ Τραμπ, σε συνδυασμό με την πτώση του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα, έχουν μετατρέψει την ιρανική κρίση από εσωτερική αποσταθεροποίηση σε γεωπολιτικό γεγονός υψηλού ρίσκου.

Στους δρόμους της Τεχεράνης, της Κομ, του Μασχάντ και δεκάδων ακόμη πόλεων, άνθρωποι σκοτώνονται, συλλαμβάνονται, εξαφανίζονται. Οι αρχές απαντούν στο κύμα απεργιών και διαδηλώσεων με ακραία βία, προκαλώντας δεκάδες νεκρούς και πάνω από χίλιες συλλήψεις, ενώ καταγγελίες για επιθέσεις ακόμη και σε νοσοκομεία βαθαίνουν το κλίμα τρόμου. Το Ιράν δεν βιώνει απλώς κοινωνική αναταραχή· βιώνει κρίση κρατικής νομιμοποίησης.

Όταν η εσωτερική κρίση γίνεται γεωπολιτικό εργαλείο

Η χρήση ωμής βίας στο εσωτερικό, σε συνδυασμό με την αμερικανική ρητορική περί «διάσωσης» των διαδηλωτών, αλλάζει ποιοτικά το παιχνίδι. Οι αναρτήσεις Τραμπ στο Truth Social –ότι οι ΗΠΑ είναι «σε πλήρη ετοιμότητα να δράσουν» αν το καθεστώς σκοτώσει ειρηνικούς πολίτες– λειτούργησαν ως πολλαπλασιαστής έντασης.

Η αιματοχυσία μετατρέπεται σε δυνητικό άλλοθι εξωτερικής επέμβασης.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Ουάσινγκτον δεν υπόσχεται απαραίτητα στρατιωτική εισβολή, αλλά επιδιώκει να αυξήσει το κόστος για την ιρανική ηγεσία, ενισχύοντας την αβεβαιότητα, την οικονομική ασφυξία και τις εσωτερικές φυγόκεντρες δυνάμεις.

Η οικονομία καταρρέει – και παρασύρει τα πάντα

Το ιρανικό ριάλ έχει χάσει πάνω από το 50% της αξίας του μέσα σε έναν χρόνο, φτάνοντας σε ιστορικά χαμηλά. Ο πληθωρισμός, η έλλειψη βασικών αγαθών και η διάλυση της αγοραστικής δύναμης έχουν διαρρήξει ακόμη και τα παραδοσιακά κοινωνικά στηρίγματα του καθεστώτος. Το κρίσιμο στοιχείο αυτής της φάσης είναι ότι στις κινητοποιήσεις συμμετέχουν πλέον και ομάδες που στο παρελθόν στήριζαν την Ισλαμική Δημοκρατία.

Οι διαδηλώσεις δεν έχουν ενιαία ηγεσία, αλλά έχουν κάτι ίσως πιο επικίνδυνο: μαζικότητα, διάρκεια και κοινωνική διείσδυση.

Το «σοκ Μαδούρο» και το μήνυμα προς την Τεχεράνη

Η σύλληψη και πτώση του Νικολάς Μαδούρο λειτούργησε ως στρατηγικό σοκ για την ιρανική ηγεσία. Η Βενεζουέλα δεν ήταν απλώς ένας ιδεολογικός σύμμαχος· ήταν κομβικός κρίκος για την παράκαμψη κυρώσεων, τις ανταλλαγές καυσίμων, τα χρηματοοικονομικά δίκτυα και την πολιτική επιβίωση της Τεχεράνης.

Η απώλεια αυτού του συμμάχου σημαίνει:

• λιγότερους διαύλους οικονομικής ανάσας
• μεγαλύτερη εξάρτηση από Κίνα και Ρωσία
• αυξημένη διεθνή απομόνωση

Κυρίως, όμως, στέλνει ένα σαφές μήνυμα: κανένα καθεστώς δεν είναι πλέον «άτρωτο».

Όχι εισβολή – αλλά χειρουργική αποσταθεροποίηση

Παρά τη σκληρή ρητορική Τραμπ, μια αμερικανική εισβολή στο Ιράν θεωρείται εξαιρετικά απίθανη. Το Ιράν δεν είναι Βενεζουέλα: δεν υπάρχει γεωγραφική εγγύτητα, ούτε δυνατότητα εύκολης στρατιωτικής ανάπτυξης δυνάμεων.

Αντίθετα, πιο ρεαλιστικό σενάριο θεωρείται:

• στοχευμένες επιχειρήσεις
• πολιτικές δολοφονίες
• κυβερνοεπιθέσεις
• ενίσχυση συγκεκριμένων εσωτερικών παικτών

Τέτοιες κινήσεις, ωστόσο, ενέχουν τεράστιο ρίσκο κενού εξουσίας, ειδικά σε μια περίοδο όπου προετοιμάζεται ήδη η επόμενη ημέρα μετά τον Χαμενεΐ. Οι Φρουροί της Επανάστασης εμφανίζονται να ενισχύουν την επιρροή τους εις βάρος της πολιτικής κυβέρνησης, διαμορφώνοντας έναν σκληρότερο πυρήνα εξουσίας.

Στενά του Ορμούζ: το τελευταίο χαρτί αποτροπής

Η Τεχεράνη ποντάρει στον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται πάνω από το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG, ως βασικό αποτρεπτικό παράγοντα. Όμως όσο η εσωτερική αποσταθεροποίηση βαθαίνει και η πίεση αυξάνεται, η στρατηγική αποτροπή γίνεται όλο και πιο επισφαλής.

Διαπραγματεύσεις ή σύγκρουση;

Η επίσημη γραμμή της Τεχεράνης μιλά για διάλογο, αλλά και για ετοιμότητα πολέμου. Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι η πίεση πλέον δεν ελέγχεται πλήρως από την ηγεσία. Όπως προειδοποιούν αναλυτές, η κυβέρνηση Τραμπ μετατρέπει σιωπηρά την εσωτερική αιματοχυσία σε πυροκροτητή εξωτερικής εμπλοκής, εγκλωβίζοντας την ιρανική κοινωνία ανάμεσα στην οικονομική κατάρρευση και στον φόβο μιας «διάσωσης» που μπορεί να διαλύσει το κράτος.

Το Ιράν δεν βρίσκεται απλώς σε κοινωνική κρίση. Βρίσκεται σε γεωπολιτικό σημείο καμπής.Η σύγκλιση εσωτερικής αιματοχυσίας, οικονομικής κατάρρευσης, απώλειας συμμάχων και αμερικανικής επιθετικής ρητορικής διαμορφώνει ένα σκηνικό που απειλεί να τινάξει στον αέρα την περιφερειακή ισορροπία.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η κρίση θα κλιμακωθεί — αλλά με ποια μορφή, ποιο κόστος και ποιον πρώτο στόχο.

Πηγή: pagenews.gr