Η Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί του κόσμου, κρύβει στα πετρώματά της περίπου 1,5 εκατομμύριο τόνους σπάνιων γαιών – στοιχείων κρίσιμων για την παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων, ανεμογεννητριών, ρομπότ, smartphones και στρατιωτικού εξοπλισμού. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ επανέρχεται με ένταση στο αφήγημα της «απόκτησης» της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ, η πραγματικότητα δείχνει ότι η εξόρυξη αυτών των κοιτασμάτων παραμένει σχεδόν αδύνατη μέσα στα επόμενα χρόνια – ακόμα και αν υπήρχε πολιτική βούληση και οικονομική στήριξη.
Η δήλωση του Τραμπ την Παρασκευή ότι «θα κάνουμε κάτι με τη Γροιλανδία, είτε τους αρέσει είτε όχι» έρχεται σε μια περίοδο όπου η Κίνα έχει επιβάλει αυστηρούς περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών, ως απάντηση στους αμερικανικούς δασμούς. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει κάνει την αποδέσμευση από την κινεζική κυριαρχία (που ελέγχει πάνω από το 90% της παγκόσμιας παραγωγής και επεξεργασίας) εθνική προτεραιότητα. Ωστόσο, η Γροιλανδία δεν αποτελεί ρεαλιστική λύση – τουλάχιστον όχι βραχυπρόθεσμα.
Το ακραίο περιβάλλον και η έλλειψη υποδομών
Η Γροιλανδία είναι ένα από τα πιο αφιλόξενα μέρη του πλανήτη. Το μεγαλύτερο μέρος του νησιού καλύπτεται από πάγο, ενώ ακόμα και στο νότιο, πιο κατοικημένο τμήμα, οι δρόμοι είναι ελάχιστοι και δεν υπάρχουν σιδηροδρομικές γραμμές. Κάθε μεταλλευτικό έργο θα απαιτούσε την κατασκευή από το μηδέν δρόμων, λιμανιών, αεροδρομίων, εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας και στέγασης για εξειδικευμένο προσωπικό που θα έπρεπε να μεταφερθεί από το εξωτερικό.
Η ενέργεια θα έπρεπε να παράγεται τοπικά – πιθανότατα με ντίζελ ή μικρές πυρηνικές μονάδες – κάτι που εκτοξεύει το κόστος. Η μεταφορά εξοπλισμού και υλικών γίνεται μόνο με πλοία ή ελικόπτερα, με εποχιακούς περιορισμούς λόγω πάγου και ακραίων καιρικών συνθηκών. Αυτοί οι παράγοντες κάνουν την εξόρυξη στη Γροιλανδία 10-20 φορές ακριβότερη από ό,τι σε πιο προσιτές περιοχές, όπως η Αυστραλία ή η Αφρική.
Η δύσκολη γεωλογία: Το πρόβλημα του ευδιαλύτη
Οι σπάνιες γαίες της Γροιλανδίας βρίσκονται κυρίως σε ένα πολύπλοκο πέτρωμα που ονομάζεται ευδιαλύτης (eudialyte). Σε αντίθεση με άλλες περιοχές όπου τα στοιχεία αυτά εντοπίζονται σε πιο εύκολα επεξεργάσιμους σχηματισμούς (όπως μοναζίτης ή βασνασίτης), ο ευδιαλύτης απαιτεί ειδικές και δαπανηρές μεθόδους διαχωρισμού. Μέχρι σήμερα δεν έχει αναπτυχθεί βιώσιμη και κερδοφόρα τεχνολογία εξαγωγής σε βιομηχανική κλίμακα.
Παρά τις προσπάθειες ορισμένων εταιρειών (όπως η Greenland Minerals ή η Energy Transition Minerals), τα projects παραμένουν στο στάδιο της έρευνας ή των πιλοτικών δοκιμών. Οι επενδύσεις που απαιτούνται αγγίζουν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια, ενώ η απόδοση παραμένει αβέβαιη.
Περιβαλλοντικές ανησυχίες και τοπική αντίδραση
Η εξόρυξη σπάνιων γαιών απαιτεί τη χρήση τοξικών χημικών ουσιών (όπως θειικό οξύ και οργανικούς διαλύτες) για τον διαχωρισμό των στοιχείων από το πέτρωμα. Αυτό εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους ρύπανσης εδάφους, υδάτων και θαλάσσιου περιβάλλοντος – σε ένα οικοσύστημα που είναι ήδη εύθραυστο λόγω της κλιματικής αλλαγής και της τήξης των πάγων.
Επιπλέον, τα κοιτάσματα συχνά συνυπάρχουν με ραδιενεργό ουράνιο και θόριο, κάτι που αυξάνει τις περιβαλλοντικές και υγειονομικές ανησυχίες. Η τοπική κυβέρνηση της Γροιλανδίας έχει ήδη απαγορεύσει την εξόρυξη ουρανίου, ενώ η κοινή γνώμη και οι ιθαγενείς πληθυσμοί (Ινουίτ) εκφράζουν έντονες αντιρρήσεις για έργα που απειλούν το περιβάλλον και τον τρόπο ζωής τους.
Γεωπολιτική επίδειξη, όχι οικονομική λύση
Όπως επισημαίνει η Τρέισι Χιουζ, επικεφαλής του Critical Minerals Institute, μιλώντας στο AP News: «Η ενασχόληση με τη Γροιλανδία είχε πάντα περισσότερο χαρακτήρα γεωπολιτικής επίδειξης, στρατιωτικού και στρατηγικού ενδιαφέροντος, παρά ρεαλιστικής λύσης για την τροφοδοσία της τεχνολογικής βιομηχανίας. Ο θόρυβος ξεπερνά κατά πολύ την επιστημονική και οικονομική πραγματικότητα».
Ο ίδιος ο Τραμπ επιβεβαίωσε αυτή την προσέγγιση: «Δεν θέλουμε τη Ρωσία ή την Κίνα στη Γροιλανδία. Αν δεν την πάρουμε εμείς, θα τους έχουμε για γείτονες». Η προτεραιότητα φαίνεται να είναι ο έλεγχος της Αρκτικής, η στρατιωτική παρουσία (π.χ. επέκταση της βάσης Θούλη) και η αποτροπή της κινεζικής ή ρωσικής διείσδυσης, παρά η άμεση εξόρυξη σπάνιων γαιών.
Οι εναλλακτικές λύσεις για τις ΗΠΑ
Η παγκόσμια αγορά σπάνιων γαιών παραμένει υπό κινεζική κυριαρχία, αλλά υπάρχουν πιο ρεαλιστικές επιλογές:
- Αυστραλία: Ήδη παράγει σημαντικές ποσότητες και έχει ώριμα projects (π.χ. Mount Weld, Lynas Rare Earths)
- ΗΠΑ: Επενδύσεις σε εγχώρια projects όπως το Mountain Pass στην Καλιφόρνια
- Καναδάς, Βιετνάμ, Βραζιλία: Χώρες με πιο προσιτές συνθήκες και μικρότερο ρίσκο
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η μείωση της κινεζικής επιρροής είναι εφικτή, αλλά απαιτεί μακροπρόθεσμη στρατηγική, όχι γρήγορες λύσεις σε ακραία και ακριβά περιβάλλοντα όπως η Γροιλανδία.
Η Γροιλανδία μπορεί να αποτελεί γεωπολιτικό «θησαυρό» για τις ΗΠΑ, αλλά για τις σπάνιες γαίες παραμένει – προς το παρόν – ένας απρόσιτος και υπερβολικά ακριβός στόχος.
Πηγή: Pagenews.gr