Φεύγουν από την αγορά 27 μοναδικά φάρμακα – Συνολικά 230 σκευάσματα αποσύρονται στην Ελλάδα

Φεύγουν από την αγορά 27 μοναδικά φάρμακα – Συνολικά 230 σκευάσματα αποσύρονται στην Ελλάδα

Clawback, ελλείψεις πρώτων υλών, νεότερες θεραπείες και οικονομική ασφυξία οδηγούν σε μαζικές αποσυρσεις – Προστίθενται στα 3.500 φάρμακα που έχουν εξαφανιστεί την τελευταία δεκαετία

Ένας νέος μεγάλος κύκλος αποσύρσεων φαρμάκων ξεκινά στην ελληνική αγορά, με 230 σκευάσματα να ανακοινώνουν οι φαρμακευτικές εταιρείες στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ) τις ημερομηνίες διακοπής κυκλοφορίας τους. Τα φάρμακα αυτά έρχονται να προστεθούν στα περίπου 3.500 που έχουν ήδη αποσυρθεί από το 2016 έως και το 2024, δημιουργώντας ένα πρωτοφανές κύμα εξαφάνισης φαρμακευτικών σκευασμάτων από τα ράφια των φαρμακείων και τα νοσοκομεία.

Η λίστα του ΕΟΦ, που δημοσιοποιήθηκε πρόσφατα, δείχνει ότι η συντριπτική πλειονότητα των αποσύρσεων έχει ήδη ολοκληρωθεί μέσα στο 2025, ενώ ορισμένα σκευάσματα θα σταματήσουν να κυκλοφορούν τον Φεβρουάριο, τον Μάιο και τον Νοέμβριο του 2026. Πίσω από αυτή την εξέλιξη κρύβονται πολλαπλοί λόγοι, από την επιστημονική πρόοδο και τις ελλείψεις πρώτων υλών μέχρι τον σκληρό ανταγωνισμό και –κυρίως– το δυσμενές οικονομικό περιβάλλον που δημιουργεί το clawback.

Οι κύριοι λόγοι αποχώρησης – Clawback και οικονομική ζημιά

Οι φαρμακευτικές εταιρείες αποσύρουν σκευάσματα όταν αυτά καθίστανται ζημιογόνα, κάτι που συμβαίνει συχνά λόγω των υπέρογκων υποχρεωτικών επιστροφών (clawback) που επιβάλλονται στην αγορά. Το clawback λειτουργεί ως μηχανισμός περιορισμού της φαρμακευτικής δαπάνης, αλλά στην πράξη μετακυλίει το μεγαλύτερο μέρος του υπερβάλλοντος κόστους στις ίδιες τις εταιρείες, καθιστώντας πολλά προϊόντα οικονομικά μη βιώσιμα.

Παράγοντες της αγοράς τονίζουν ότι ακόμα και σκευάσματα με μικρές πωλήσεις ή προϊόντα που πωλούνται κάτω του κόστους παραγωγής μπορεί να παραμείνουν στην αγορά, εφόσον υπάρχει ελπίδα βελτίωσης του συνολικού κλίματος. Ωστόσο, οι «ενέσεις» ρευστότητας στους κλειστούς προϋπολογισμούς φαρμακευτικής δαπάνης –εντός και εκτός νοσοκομείου– δεν ακολούθησαν τον ρυθμό αύξησης της ζήτησης και της φαρμακευτικής καινοτομίας, με αποτέλεσμα το clawback να παραμένει σε δυσθεώρητα επίπεδα.

Επιπλέον, οι εταιρείες αντιμετωπίζουν αναδρομικές επιβαρύνσεις ακόμα και μετά το κλείσιμο των οικονομικών χρήσεων, ενώ η αδυναμία πρόβλεψης των μελλοντικών ποσοστών clawback δημιουργεί ασφυκτικό περιβάλλον. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την επικείμενη διάκριση κλειστών προϋπολογισμών για γενόσημα και πρωτότυπα σκευάσματα, δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας για βελτίωση στο άμεσο μέλλον.

Ελλείψεις πρώτων υλών, επιστημονική πρόοδος και ανταγωνισμός

Πέρα από το clawback, σημαντικό ρόλο παίζουν και άλλοι παράγοντες. Πολλά σκευάσματα αποσύρονται λόγω διεθνών ελλείψεων πρώτων υλών, είτε συνολικών είτε σε συγκεκριμένες μορφές που απαιτούνται για την παραγωγή. Η ραγδαία αύξηση των τιμών των πρώτων υλών καθιστά ασύμφορη την παραγωγή ορισμένων φαρμάκων, ιδιαίτερα των γενόσημων με μικρό μερίδιο αγοράς.

Ταυτόχρονα, η επιστημονική πρόοδος οδηγεί σε αντικατάσταση παλαιότερων θεραπειών από νεότερες, πιο αποτελεσματικές και με λιγότερες παρενέργειες. Στη λίστα των 230 σκευασμάτων περιλαμβάνονται αντιβιοτικά, αντιψυχωσικά, ινσουλίνες, γλιπτίνες για τον διαβήτη, αντιυπερτασικά, φάρμακα κατά των λιπιδίων, αντικαρκινικά, φάρμακα για ρευματικές παθήσεις, εμβόλια παλαιότερης τεχνολογίας, σκευάσματα για διακοπή καπνίσματος, αλοιφές για τον πόνο και πολλά άλλα.

Τα 27 μοναδικά φάρμακα – Μοναδικές δραστικές ουσίες χωρίς άμεσο υποκατάστατο

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα 27 ιδιοσκευάσματα (σε 15 μοναδικές δραστικές ουσίες) που δεν έχουν άλλο αντίστοιχο στην ελληνική αγορά. Ο ΕΟΦ διευκρινίζει ότι αυτά τα φάρμακα θα μπορούν να διατίθενται μέσω έκτακτης εισαγωγής από το Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΙΦΕΤ), κατόπιν αιτήματος.

Οι δραστικές ουσίες αυτές αφορούν σοβαρές παθήσεις και περιλαμβάνουν:

• Πανιτουμουμάμπη (μονοκλωνικό αντίσωμα για καρκίνο παχέος εντέρου)
• Ετοποσίδη (κυτταροστατικό)
• Παράγοντας συγκόλλησης αιμοπεταλίων XIII
• Αντιθρομβίνη III (σε δύο μορφές)
• Ανοσοσφαιρίνη
• Παράγοντας φον Βίλεμπραντ (για αιμορροφιλία)
• Ρομιπλοστίμη (για παραγωγή αιμοπεταλίων, σε πέντε μορφές)
• Φαινυντοΐνη (αντιεπιληπτικό, σε τρεις μορφές)
• Φαμπριδίνη (για σκλήρυνση κατά πλάκας)
• Ατοσιμπάνη (για καθυστέρηση πρόωρου τοκετού, σε δύο περιεκτικότητες)
• Παπαβερίνη (αντισπασμωδικό για γαστρεντερικές διαταραχές)
• Συνδυασμός σουλφαμεθοξαζόλης-τριμεθοπρίμης (αντιβιοτικό, σε δύο περιεκτικότητες)
• Φαινοβαρβιτάλη (βαρβιτουρικό για άγχος, διαταραχές ύπνου κ.λπ.)
• Ζιπρασιδόνη (αντιψυχωσικό, σε δύο περιεκτικότητες)
• Ολανζαπίνη (αντιψυχωσικό)

Για την πλειονότητα των υπόλοιπων σκευασμάτων υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις, είτε με άλλο σκεύασμα της ίδιας δραστικής ουσίας είτε μέσω ΙΦΕΤ. Ωστόσο, η διαδικασία έκτακτης εισαγωγής απαιτεί αίτημα στο ηλεκτρονικό σύστημα προειδοποίησης, κάτι που δεν εξαλείφει πλήρως τον κίνδυνο καθυστερήσεων ή ελλείψεων για τους ασθενείς.

Νοσοκομειακά φάρμακα και γενόσημα – Οι πιο ευάλωτες κατηγορίες

Σημαντικό μέρος των αποσύρσεων αφορά νοσοκομειακά φάρμακα, ενώ στα γενόσημα η απόσυρση αποδίδεται συχνά στο μικρό μερίδιο αγοράς, στις διεθνείς ελλείψεις πρώτων υλών και στην επιβάρυνση από clawback σε προϊόντα χαμηλού όγκου πωλήσεων. Η υποκατάσταση παλαιών φαρμάκων από νεότερα αποτελεί επίσης βασική αιτία.

Η φαρμακευτική αγορά στην Ελλάδα συνεχίζει να λειτουργεί υπό συνθήκες σταθερού δυσμενούς κλίματος, με περιορισμούς που δεν αφήνουν περιθώρια για μακροπρόθεσμη ανάπτυξη. Οι αποσύρσεις αυτές δεν είναι απλώς στατιστικό στοιχείο: επηρεάζουν άμεσα την πρόσβαση των ασθενών σε θεραπείες, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις σπάνιων ή σοβαρών νοσημάτων όπου οι εναλλακτικές είναι περιορισμένες.

Πηγή: Pagenews.gr