Έλεγχος Γεγονότων: Μπορεί η ΕΕ να Υπερασπιστεί τη Γροιλανδία σε Περίπτωση Επίθεσης των ΗΠΑ;

Βάσει των ρήτρων του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, η Ευρώπη έχει θεωρητικές υποχρεώσεις να παρέμβει, αλλά στην πράξη το σενάριο είναι εξαιρετικά περίπλοκο, μη ρεαλιστικό και πιθανότατα μη εφαρμόσιμο λόγω της συμμετοχής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ. Παρακάτω αναλύω τις σχετικές ρήτρες, τον βαθμό ισχύος τους και τα πρακτικά εμπόδια, βασισμένος σε επίσημες πηγές (Συνθήκες ΝΑΤΟ και ΕΕ, δηλώσεις αξιωματούχων και αναλύσεις ειδικών όπως αυτές του Euronews και άλλων διεθνών μέσων).

1. Η Θέση της Γροιλανδίας – Γιατί Είναι Σχετική με ΕΕ και ΝΑΤΟ;

• Η Γροιλανδία δεν είναι πλήρες μέλος της ΕΕ (αποχώρησε το 1985 από την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, πρόδρομο της ΕΕ) και κατατάσσεται ως υπερπόντια χώρα και έδαφος (OCT). Ωστόσο, ως μέρος του Βασιλείου της Δανίας, υπάγεται σε ορισμένες διατάξεις της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.
• Η Δανία (ως μητρική χώρα) είναι πλήρες μέλος και των δύο οργανισμών, οπότε οποιαδήποτε επίθεση στη Γροιλανδία θα θεωρείτο επίθεση στη Δανία.
• Πρακτικά: Η Γροιλανδία έχει αυτονομία σε εσωτερικά ζητήματα, αλλά η άμυνα και η εξωτερική πολιτική εμπίπτουν στη Δανία. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη στρατιωτική βάση (Thule) εκεί βάσει συμφωνίας με τη Δανία.

2. Ρήτρα ΝΑΤΟ – Άρθρο 5: Συλλογική Άμυνα

• • Τι Λέει η Ρήτρα: Το Άρθρο 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ (1949) ορίζει ότι «μια ένοπλη επίθεση εναντίον ενός ή περισσότερων μελών θεωρείται επίθεση εναντίον όλων». Τα μέλη υποχρεούνται να παρέχουν βοήθεια, συμπεριλαμβανομένης στρατιωτικής, αλλά δεν είναι αυτόματη – απαιτείται απόφαση του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου.
  • Ισχύς για Γροιλανδία: Ναι, ισχύει θεωρητικά, καθώς η Γροιλανδία είναι δανικό έδαφος και η Δανία είναι μέλος ΝΑΤΟ. Μια επίθεση θα ενεργοποιούσε το Άρθρο 5, υποχρεώνοντας τα άλλα 30 μέλη (συμπεριλαμβανομένων ΗΠΑ) να ανταποκριθούν.
  • Βαθμός Ισχύος:Πολύ περιορισμένος σε αυτό το σενάριο. Οι ΗΠΑ είναι το ίδιο μέλος του ΝΑΤΟ, οπότε μια επίθεση από τις ΗΠΑ θα ήταν εσωτερική κρίση της Συμμαχίας – όχι εξωτερική απειλή. Ειδικοί (όπως ο Tim Haesebrouck από το Πανεπιστήμιο της Γάνδης) τονίζουν ότι το ΝΑΤΟ δεν έχει σχεδιαστεί για εσωτερικές συγκρούσεις: θα προκαλούσε κρίση και πιθανότατα διάλυση της Συμμαχίας. Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε έχει δηλώσει ότι τέτοια σενάρια δεν είναι «κατάσταση κρίσης», αλλά η πραγματικότητα θα ήταν καταστροφική.

3. Ρήτρα ΕΕ – Άρθρο 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ (Λισαβόνας, 2007): Ρήτρα Αμοιβαίας Βοήθειας

• Τι Λέει η Ρήτρα: Το Άρθρο 42.7 ορίζει ότι «αν ένα κράτος-μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα άλλα κράτη-μέλη έχουν υποχρέωση βοήθειας και συνδρομής με όλα τα μέσα που διαθέτουν». Μπορεί να ενεργοποιηθεί από ένα μόνο μέλος (χωρίς συναίνεση όλων) και περιλαμβάνει οποιαδήποτε βοήθεια (οικονομική, πολιτική, στρατιωτική).
• Ισχύς για Γροιλανδία:Αμφίβολη. Η Γροιλανδία είναι OCT (υπερπόντια χώρα), οπότε οι περισσότεροι νόμοι της ΕΕ –συμπεριλαμβανομένων των αμυντικών– δεν εφαρμόζονται πλήρως. Ο καθηγητής Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου Ορέλ Σάρι (Πανεπιστήμιο Έξετερ) εξηγεί ότι δεν υπάρχει προηγούμενο ή έγκυρη απόφαση για το αν το Άρθρο 42.7 επεκτείνεται σε τέτοια εδάφη. Αν ισχύει, θα είναι περιορισμένο, καθώς η άμυνα δεν εμπίπτει στη δικαιοδοσία των δικαστηρίων της ΕΕ.
• Βαθμός Ισχύος:Περιορισμένος και μη αυτόματος. Η ρήτρα ενεργοποιήθηκε μόνο μία φορά (μετά τις επιθέσεις στο Παρίσι το 2015), οδηγώντας σε στρατιωτική βοήθεια κατά του Ισλαμικού Κράτους. Σε περίπτωση επίθεσης ΗΠΑ, η βοήθεια θα μπορούσε να είναι πολιτική ή οικονομική (π.χ. κυρώσεις), αλλά στρατιωτική σύγκρουση με τις ΗΠΑ θεωρείται μη ρεαλιστική. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Άμυνας Άντριους Κουμπίλιους δήλωσε ότι η ρήτρα υποχρεώνει σε βοήθεια, αλλά ο Χέσεμπραουκ (Πανεπιστήμιο Γάνδης) προειδοποιεί ότι η ΕΕ δεν έχει ικανότητα να αντιμετωπίσει τις ΗΠΑ στρατιωτικά – η ανισορροπία είναι τεράστια.

4. Πρακτικά Εμπόδια και Ρεαλισμός

• Γεωπολιτικά: Οι ΗΠΑ είναι η μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη παγκοσμίως και κύριος σύμμαχος της ΕΕ. Μια επίθεση θα διαλύσει το ΝΑΤΟ (όπως προειδοποιεί η Φρεντέρικσεν) και θα προκαλέσει οικονομική κατάρρευση στην Ευρώπη. Η ΕΕ δεν έχει ενιαίο στρατό – η άμυνα βασίζεται σε εθνικές δυνάμεις και ΝΑΤΟ.
• Νομικά: Και οι δύο ρήτρες προορίζονται για εξωτερικές απειλές, όχι εσωτερικές συγκρούσεις μελών. Σε περίπτωση προσφυγής, τα δικαστήρια της ΕΕ δεν μπορούν να επιβάλλουν στρατιωτική δράση.
• Πολιτικά: Η Ευρώπη (Γερμανία, Γαλλία) έχει εκφράσει στήριξη στη Δανία, αλλά προτιμά διπλωματία. Ο Γερμανός Υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ δήλωσε ότι η Γερμανία θέλει μεγαλύτερο ρόλο στην Αρκτική, αλλά εντός ΝΑΤΟ.
• Συμπέρασμα Fact-Check:Η δήλωση ότι η Ευρώπη δεσμεύεται να παρέμβει είναι εν μέρει ακριβής θεωρητικά, αλλά μη εφαρμόσιμη πρακτικά. Το ΝΑΤΟ θα διαλυθεί και η ΕΕ θα περιοριστεί σε μη στρατιωτική βοήθεια. Το σενάριο παραμένει υποθετικό και μη πιθανό, όπως δήλωσε ο Γεν. Γραμματέας ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε.

Πηγή: Pagenews.gr