Τώρα αρχίζουν τα δύσκολα: Το λάιτ σχέδιο ένταξης της Ουκρανίας τρομάζει τις Βρυξέλλες

Στο επίκεντρο των Βρυξελλών βρίσκεται ένα σχέδιο για «λάιτ ένταξη» της Ουκρανίας στην ΕΕ, που ήδη προκαλεί αναστάτωση στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα των Financial Times, η πρόταση περιλαμβάνει περιορισμένη συμμετοχή του Κιέβου στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων – χωρίς δικαίωμα ψήφου – αλλά με σταδιακή πρόσβαση στην ενιαία αγορά και αγροτικές επιδοτήσεις, υπό την προϋπόθεση εκπλήρωσης συγκεκριμένων «ορόσημων» μεταρρυθμίσεων.

«Το σχέδιο θέτει τεράστια και δύσκολα ερωτήματα με πολλές απρόβλεπτες συνέπειες», τονίζει ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ, ενώ άλλοι το χαρακτηρίζουν ως πιθανή «παγίδα Πούτιν και Τραμπ» για την ενότητα της Ένωσης. (FT)

 Δύσκολη ισορροπία για την ΕΕ

Η ιδέα της λάιτ ένταξης επιδιώκει να επισπεύσει την ένταξη της Ουκρανίας, ειδικά στο πλαίσιο οποιασδήποτε μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας με τη Ρωσία. Ωστόσο, αξιωματούχοι σημειώνουν ότι η χώρα θα χρειαζόταν τουλάχιστον μια δεκαετία μεταρρυθμίσεων για να εκπληρώσει τα πλήρη κριτήρια ένταξης.

• Ο Ζελένσκι αντιμετωπίζει το δύσκολο καθήκον να πουλήσει στο εσωτερικό μια συμφωνία ειρήνης, ακόμη και αν περιλαμβάνει παραχώρηση εδαφών, προσπαθώντας να εμφανίσει την ένταξη στην ΕΕ ως θετικό αντάλλαγμα.
• Κάποιες χώρες-μέλη, όπως η Ουγγαρία υπό τον Όρμπαν, μπλοκάρουν την πρόοδο στο υφιστάμενο σύστημα, εμποδίζοντας την απαιτούμενη ομοφωνία για κάθε στάδιο ένταξης.

«Η ΕΕ βρίσκεται ξανά μεταξύ σφύρας και άκμονος», σημειώνει ο Μουτζτάμπα Ράχμαν της Eurasia Group. Η πίεση για γρήγορη ένταξη έρχεται ταυτόχρονα με τον κίνδυνο άνοιγμα «κουτιού της Πανδώρας» με πολιτικούς και θεσμικούς κινδύνους που κανείς δεν κατανοεί πλήρως.

Διπλωματική ένταση και αντιδράσεις κρατών-μελών

Η πρόταση «δύο ταχυτήτων» έχει δημιουργήσει βαθιά ανησυχία σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες:

• Κίνδυνος υποβάθμισης της αξίας της ιδιότητας του μέλους για άλλες υποψήφιες χώρες.
• Προβλήματα ισορροπίας με Μαυροβούνιο και Αλβανία, που έχουν προχωρήσει σε περισσότερα «κεφάλαια» ένταξης και θα θεωρήσουν πιθανότατα το «λάιτ μοντέλο» λιγότερο ελκυστικό.
• Ασάφεια για χώρες του ΕΟΧ (Νορβηγία) ή στενούς εταίρους εκτός ΕΕ (ΗΒ).

«Αν προσπαθήσουν να το επιβάλουν, τα κράτη-μέλη δεν θα το δεχτούν ποτέ», προειδοποιεί υψηλόβαθμος αξιωματούχος της ΕΕ.

Παραπολιτική ανάγνωση: το σχέδιο ως εργαλείο πίεσης

Οι παρασκηνιακές αναλύσεις δείχνουν ότι η προσπάθεια «λάιτ ένταξης»:

• Δημιουργεί πολιτικό leverage για τις ΗΠΑ και άλλους δρώντες ώστε να επηρεάσουν τις διαπραγματεύσεις Ρωσίας–Ουκρανίας.
• Τροφοδοτεί εσωτερικές εντάσεις στην ΕΕ, αναγκάζοντας κράτη-μέλη να επανεξετάσουν στρατηγικές συμμαχίες.
• Ενδέχεται να επηρεάσει μελλοντικά άλλα υποψήφια μέλη, καθώς διαμορφώνει precedents που θα χρησιμοποιηθούν σε διεκδικήσεις μελλοντικά.

 Κίτρινη ατάκα που «καίει» τις Βρυξέλλες

«Οι έκτακτες εποχές απαιτούν έκτακτα μέτρα… Διευρύνουμε την έννοια της διεύρυνσης», δηλώνει διπλωμάτης της Κομισιόν, υπογραμμίζοντας ότι το σχέδιο είναι «μια στιγμή που συμβαίνει μια φορά σε κάθε γενιά».

Το ερώτημα παραμένει: θα μπορέσει η ΕΕ να συνδυάσει γρήγορη ένταξη, σταθερότητα και σεβασμό στους κανόνες ή θα ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο πολιτικής αβεβαιότητας που θα επηρεάσει ολόκληρη την ήπειρο;