Η Αθήνα λέει όχι στο… «ειρηνικό club» του Τραμπ — αντιδράσεις και ευρωπαϊκό ράπισμα

Η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται να αποφεύγει την υποβολή γρήγορης απάντησης στην πρόσκληση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για συμμετοχή στο υπό σύσταση Συμβούλιο Ειρήνης, μια πρωτοβουλία που προωθεί ο ίδιος και έχει προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός — με την Αθήνα να δείχνει απροθυμία, όπως και πολλές άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Το σχέδιο του Τραμπ προβλέπει τη συγκρότηση ενός πολυεθνικού οργάνου για την ειρήνη στη Λωρίδα της Γάζας, με ευρύτερο ρόλο πέρα από την περιοχή και διάρκεια σε μόνιμη βάση, κάτι που έχει εγείρει πολιτικές και νομικές ανησυχίες. Η Ελλάδα — παρά το ότι έχει λάβει επίσημη πρόσκληση — εξετάζει με δισταγμό τα έγγραφα και τη συμβατότητα της πρότασης με το διεθνές δίκαιο και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ και συντονίζεται με τους ευρωπαίους εταίρους της πριν λάβει απόφαση. Αυτό που προκαλεί ένταση είναι ότι το Συμβούλιο Ειρήνης, όπως έχει αποκαλύψει το προσχέδιο, φαίνεται να απομακρύνεται από την αρχική του πρόθεση να περιοριστεί στη Γάζα και να επιβλέπει τη μεταπολεμική ανοικοδόμησή της, και να εξελίσσεται σε ευρύτερο, παγκόσμιο όργανο με αρμοδιότητες που υπερβαίνουν τον ρόλο του ΟΗΕ — κάτι που έχει ήδη κριθεί επίφοβο από κορυφαίους ευρωπαϊκούς κύκλους.

Το θέμα αυτό δεν αφορά μόνο την Αθήνα: η Γαλλία και η Γερμανία έχουν εμφανιστεί επίσης απρόθυμες να συμμετάσχουν στην παρούσα μορφή του Συμβουλίου Υπενθυμίζεται μάλιστα ότι ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν έχει ήδη απορρίψει την πρόσκληση — πλήρως ή εν μέρει — λόγω αμφιβολιών γύρω από τη δομή και τις αρμοδιότητες του σώματος.

Αντίθετα, κάποιοι σύμμαχοι του Τραμπ, όπως η Ουγγαρία, έχουν ήδη δείξει πρόθεση να αποδεχθούν την πρόσκληση, αναδεικνύοντας διχογνωμίες εντός Ευρώπης για το αν η πρωτοβουλία αυτή εξυπηρετεί πραγματικά ένα παγκόσμιο σχέδιο ειρήνης ή αν πρόκειται για ένα γεωπολιτικό εργαλείο ισχύος που αντιμετωπίζει τον ΟΗΕ ως… «παρωχημένο» θεσμό.

Η Αθήνα, από την πλευρά της, θέλει πρώτα να διασφαλίσει ότι οποιαδήποτε συμμετοχή δεν θα υπονομεύσει τα ίδια θεσμικά πλαίσια που δέχεται η χώρα ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ούτε θα οδηγήσει σε δυσάρεστες παρενέργειες στις σχέσεις με Ευρωπαίους εταίρους και διεθνείς οργανισμούς.

Το γεωπολιτικό στοίχημα παραμένει υψηλό: όσο ο Τραμπ επιχειρεί να δώσει μορφή σε μια εναλλακτική δομή που υπερβαίνει τις παραδοσιακές πολυμερείς διαδικασίες, τόσο αυξάνονται οι επιφυλάξεις και οι αντιδράσεις από κράτη που δεν θέλουν να δουν την παγκόσμια τάξη να μετατοπίζεται προς ένα μοντέλο όπου επικρατεί ο «νόμος του ισχυρότερου».