Κάρνεϊ: Μη θρηνείτε την παγκόσμια τάξη, πέθανε – Οι μεσαίες δυνάμεις μπορούν να φτιάξουν νέα αρχιτεκτονική

Στο φετινό Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μάρκ Κάρνεϊ, επιφύλαξε μια ομιλία που σόκαρε μεσαίες και μεγάλες δυνάμεις, ανακηρύσσοντας ουσιαστικά τον «θάνατο της παγκόσμιας τάξης όπως τη γνωρίζαμε». Με λόγο ασυνήθιστα ευθύ για ηγέτη μεσαίας δύναμης, ο Κάρνεϊ αποδοκίμασε την άνευ ορίων επιβολή των ισχυρών, επισημαίνοντας ότι η παγκόσμια τάξη που βασιζόταν στον ΟΗΕ, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου και στους πολυμερείς θεσμούς έχει καταρρεύσει υπό το βάρος της ωμής ισχύος και της ασύμμετρης εφαρμογής κανόνων.

«Δεν βρισκόμαστε σε μετάβαση, αλλά σε ρήξη», τόνισε, επαναφέροντας τη θουκυδίδεια λογική: «Οι ισχυροί κάνουν ό,τι μπορούν και οι αδύναμοι υφίστανται ό,τι πρέπει».

Αλλά η ομιλία δεν περιορίστηκε στη διάγνωση. Ο Κάρνεϊ παρουσίασε ένα σχέδιο εναλλακτικής αρχιτεκτονικής διεθνών σχέσεων, όπου οι μεσαίες δυνάμεις αποκτούν πρωταγωνιστικό ρόλο. Η πρότασή του βασίζεται στη συλλογική ανθεκτικότητα, στη διαφοροποίηση συνεργασιών και στη ρεαλιστική αναγνώριση του ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων. Δεν πρόκειται για σύγκρουση ή αποκλεισμό ισχυρών, αλλά για συντονισμένες συμμαχίες ανάλογα με ζητήματα, αξίες και συμφέροντα – μια «μεταβλητή γεωμετρία» στη διεθνή στρατηγική.

Στο οικονομικό πεδίο, ο Καναδός πρωθυπουργός τόνισε ότι η γεωοικονομία έχει γίνει εργαλείο εξαναγκασμού: δασμοί, χρηματοπιστωτικές υποδομές και αλυσίδες εφοδιασμού χρησιμοποιούνται ως μέσα πίεσης. Η κυριαρχία πλέον μετριέται όχι μόνο με κανόνες, αλλά με την ικανότητα ανθεκτικότητας στις πιέσεις και τις εξαρτήσεις.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην Αρκτική και τη Γροιλανδία, όπου η στήριξη σε Δανία και Γροιλανδία στέλνει ξεκάθαρο μήνυμα: η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα δεν παραχωρούνται αμαχητί, ακόμη και σε εποχή επαναφοράς ωμής ισχύος. Η ομιλία ολοκληρώθηκε με την εικόνα υψηλού συμβολισμού: «Βγάζουμε την πινακίδα από το παράθυρο», υπογραμμίζοντας το τέλος της προσχηματικής συμμόρφωσης και της σιωπηρής αποδοχής ενός διεθνούς συστήματος που δεν λειτουργεί.

Το μήνυμα του Κάρνεϊ είναι διττό: η εποχή της αυταπάτης έχει τελειώσει, αλλά η δυνατότητα δράσης για μια νέα, πιο ανθεκτική και δίκαιη διεθνή αρχιτεκτονική παραμένει ανοιχτή – και οι μεσαίες δυνάμεις έχουν την ευκαιρία να τη διαμορφώσουν.