Από τα Τέμπη στην Ανδαλουσία: η Ευρώπη μπροστά στο δίλημμα της αυστηρής εποπτείας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναλαμβάνει σε κάθε τόνο ότι η «ασφάλεια αποτελεί την απόλυτη προτεραιότητα της ευρωπαϊκής πολιτικής μεταφορών». Όμως κάθε νέο σιδηροδρομικό δυστύχημα – από τα Τέμπη μέχρι την Ανδαλουσία – επαναφέρει με μεγαλύτερη ένταση το ίδιο, βασανιστικό ερώτημα: είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση αμείλικτος ρυθμιστής ή απλώς πολιτικό αλεξικέραυνο για κυβερνήσεις που απέτυχαν να προστατεύσουν τους πολίτες τους;

Ο διπλός ρόλος Τζιτζικώστα και το βάρος των προσδοκιών

Ο Απόστολος Τζιτζικώστας, ως Επίτροπος για τη Βιώσιμη Μεταφορά και τον Τουρισμό, κληρονόμησε έναν ρόλο με δύο όψεις – και υψηλό πολιτικό ρίσκο. Από τη μία, καλείται να υλοποιήσει τη «πράσινη» και ψηφιακή μετάβαση της κινητικότητας. Από την άλλη, να πείσει ότι η Ευρώπη έμαθε πραγματικά από τις τραγωδίες.

Στην ακρόασή του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δεσμεύτηκε ότι η ασφάλεια θα είναι «νούμερο ένα προτεραιότητα» και ότι θα επιδείξει αυστηρότητα απέναντι στα κράτη-μέλη που δεν εφαρμόζουν τους κανόνες. Στα χαρτιά, το αφήγημα είναι καθαρό:

• μηδενική ανοχή
• επιτάχυνση του ERTMS
• ενιαίο ψηφιακό σύστημα εισιτηρίων
• ευρωπαϊκό δίκτυο υψηλής ταχύτητας
• σύνδεση μεταφορών, τουρισμού και βιώσιμης ανάπτυξης

Η εικόνα, ωστόσο, θολώνει όταν περνά κανείς από τις διακηρύξεις στην πράξη.

Τα Τέμπη και το ευρωπαϊκό «αργοπορημένο ξύπνημα»

Η πραγματικότητα είναι πεισματάρα. Η ίδια Επιτροπή που σήμερα μιλά για «μηδέν νεκρούς», επί χρόνια επέτρεψε τα κενά ασφάλειας στο ελληνικό σιδηροδρομικό σύστημα να διογκώνονται.

Οι τεχνικές προειδοποιήσεις της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Σιδηροδρόμων μεταφράζονταν σε:

• πολιτικούς συμβιβασμούς
• παρατάσεις
• «κατανόηση» των εθνικών ιδιαιτεροτήτων

Μόνο μετά το έγκλημα των Τεμπών ενεργοποιήθηκε επίσημα η διαδικασία επί παραβάσει, με μια 20σέλιδη επιστολήπου περιγράφει ένα σύστημα σχεδόν άναρχο: χωρίς ουσιαστική εποπτεία, χωρίς ανεξάρτητη αρχή διερεύνησης ατυχημάτων, χωρίς σύνδεση αξιολόγησης κινδύνου και ελέγχων.

Όταν ο Επίτροπος είναι Έλληνας

Σε αυτό το φόντο, η ανάθεση του χαρτοφυλακίου των Μεταφορών σε Έλληνα Επίτροπο δεν πέρασε χωρίς αντιδράσεις. Στις Βρυξέλλες – και όχι μόνο – διατυπώθηκε ο φόβος ότι θολώνουν τα όρια ανάμεσα στην εθνική ευθύνη και τον ευρωπαϊκό έλεγχο.

Η κριτική δεν αφορά το πρόσωπο, αλλά το σύστημα: μπορεί η Επιτροπή να είναι αυστηρή με κράτη-μέλη, όταν η πιο βαριά τραγωδία της τελευταίας δεκαετίας αφορά χώρα από την οποία προέρχεται ο αρμόδιος Επίτροπος;

Η Ανδαλουσία και το επόμενο crash test της Ευρώπης

Το δυστύχημα στην Ανδαλουσία επαναφέρει το ερώτημα με μεγαλύτερη ένταση. Οι συλλυπητήριες δηλώσεις και η ετοιμότητα στήριξης είναι αναγκαίες – αλλά ανεπαρκείς.

Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι η επικοινωνιακή αντίδραση, αλλά αν η Ευρώπη θα τολμήσει:

• υποχρεωτική και ταχεία εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων ελέγχου
• δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα
• σύνδεση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης με μετρήσιμες αναβαθμίσεις
• και, όπου χρειάζεται, παραπομπές χωρίς πολιτικές εκπτώσεις

Ρυθμιστής ή αλεξικέραυνο; 

Αν ο Απόστολος Τζιτζικώστας και η σημερινή Επιτροπή επιλέξουν τον ρόλο του αυστηρού ρυθμιστή, τότε η μνήμη των θυμάτων μπορεί να μετατραπεί σε μοχλό για μια πραγματική ευρωπαϊκή ασπίδα ασφάλειας στις ράγες, από την Αθήνα μέχρι την Κόρδοβα.

Αν όμως περιοριστούν – όπως φοβούνται πολλοί – σε δηλώσεις, επιστολές και τεχνικές συστάσεις που δεν αλλάζουν τις καθημερινές πρακτικές, τότε η αίσθηση ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί ως αλεξικέραυνο πολιτικής ευθύνης δεν θα είναι απλώς αυστηρή κριτική.

Θα είναι μια επικίνδυνα ακριβής περιγραφή της ευρωπαϊκής πραγματικότητας.

Πηγή: pagenews.gr