Γροιλανδία: Το «μοντέλο της Κύπρου», το μπλόκο στις εξορύξεις και ο ρόλος του ΝΑΤΟ

Η Γροιλανδία μετατρέπεται με ταχύτητα από απομακρυσμένο παγωμένο έδαφος σε έναν από τους πιο κρίσιμους γεωπολιτικούς κόμβους του 21ου αιώνα. Μετά το αιφνιδιαστικό –και ηχηρό– τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ, οι διαπραγματεύσεις για το μέλλον του νησιού αποκτούν χαρακτηριστικά υψηλής στρατηγικής, φέρνοντας στο ίδιο τραπέζι το ΝΑΤΟ, τη Δανία, τις ΗΠΑ και –εμμέσως πλην σαφώς– τη Ρωσία και την Κίνα.

Σύμφωνα με ανώτερους αξιωματούχους ασφάλειας και διπλωματίας που μίλησαν στους New York Times, βρίσκεται υπό συζήτηση ένα σύνθετο πακέτο προτάσεων το οποίο, χωρίς να οδηγεί σε πλήρη μεταβίβαση κυριαρχίας, θα άλλαζε ριζικά το καθεστώς της Γροιλανδίας. Πρόκειται για την πληρέστερη μέχρι σήμερα εικόνα ενός πιθανού συμβιβασμού, τον οποίο ο Τραμπ προανήγγειλε δημοσίως, αφήνοντας σκόπιμα θολό το περιεχόμενό του.

Εκτόνωση κρίσης, όχι λύση

Η ανακοίνωση αυτή φάνηκε να εκτονώνει προσωρινά τη διατλαντική ένταση που είχε προκαλέσει η ωμή αμερικανική προσέγγιση απέναντι στο δανικό έδαφος. Ωστόσο, πίσω από τη διπλωματική βιτρίνα, οι βασικές αντιθέσεις παραμένουν άλυτες.

Η Κοπεγχάγη έχει ξεκαθαρίσει ότι απορρίπτει κάθε σενάριο παραχώρησης κυριαρχίας, ενώ η κυβέρνηση της Γροιλανδίας –με το βλέμμα στην προοπτική μελλοντικής ανεξαρτησίας– αντιμετωπίζει με καχυποψία κάθε συμφωνία που θα δημιουργούσε τετελεσμένα μακράς διάρκειας.

Παρόλα αυτά, αξιωματούχοι εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία ότι μπορεί να βρεθεί μια «γκρίζα ζώνη» λύσης: αρκετή για να καθησυχάσει τις αμερικανικές ανησυχίες περί ασφάλειας στην Αρκτική, αλλά χωρίς να παραβιαστεί η ευρωπαϊκή κόκκινη γραμμή ότι «η Γροιλανδία δεν πωλείται».

ΝΑΤΟ στην Αρκτική: από παρουσία σε αρχιτεκτονική ασφάλειας

Πρώτος πυλώνας των συζητήσεων είναι η δημιουργία μιας νέας, ενισχυμένης αποστολής του ΝΑΤΟ στην Αρκτική. Όχι απλώς συμβολικής, αλλά με επιχειρησιακό βάθος, μόνιμες υποδομές και σαφή αποστολή αποτροπής έναντι της ρωσικής στρατιωτικής δραστηριότητας και της αυξανόμενης κινεζικής παρουσίας.

Η Αρκτική, άλλωστε, δεν θεωρείται πλέον «παγωμένη ζώνη ειρήνης», αλλά μελλοντικός διάδρομος εμπορίου, ενέργειας και στρατιωτικών μετακινήσεων.

Το «μοντέλο της Κύπρου» και οι αμερικανικοί θύλακες

Ο δεύτερος –και πιο ευαίσθητος– άξονας αφορά την επικαιροποίηση της συμφωνίας του 1951 μεταξύ Δανίας και ΗΠΑ, η οποία ήδη παρέχει στην Ουάσιγκτον εκτεταμένη στρατιωτική πρόσβαση στη Γροιλανδία.

Στους κόλπους του ΝΑΤΟ συζητείται η δημιουργία ειδικού καθεστώτος «κυρίαρχων περιοχών βάσεων», κατά το πρότυπο των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο. Δηλαδή, θύλακες πλήρους αμερικανικής κυριαρχίας εντός του νησιού, που θα θεωρούνται de facto αμερικανικό έδαφος.

Ένα τέτοιο σχήμα θα έδινε στις ΗΠΑ έλεγχο ευρύτερο ακόμη και από εκείνον που διαθέτουν σήμερα σε πρεσβείες ή στρατιωτικές εγκαταστάσεις τρίτων χωρών. Παράλληλα, θα λειτουργούσε ως ασφαλιστική δικλείδα σε περίπτωση πλήρους ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας στο μέλλον.

Οι ίδιες περιοχές συνδέονται άμεσα με τα σχέδια ανάπτυξης της αντιπυραυλικής ασπίδας «Golden Dome», τμήματα της οποίας θα μπορούσαν να εγκατασταθούν στο νησί, μετατρέποντάς το σε κομβικό κρίκο της αμερικανικής πυραυλικής άμυνας.

Ορυκτός πλούτος και γεωοικονομικός αποκλεισμός

Ο τρίτος πυλώνας –ίσως ο πιο σιωπηλά καθοριστικός– αφορά τους φυσικούς πόρους. Η Γροιλανδία διαθέτει τεράστια αποθέματα σπάνιων γαιών και κρίσιμων ορυκτών, θαμμένα βαθιά κάτω από τον παγετώνα, απαραίτητα για την πράσινη μετάβαση, την αμυντική βιομηχανία και τις νέες τεχνολογίες.

Στο τραπέζι βρίσκεται ο δραστικός περιορισμός –ή και ο πλήρης αποκλεισμός– χωρών εκτός ΝΑΤΟ από τα δικαιώματα εξόρυξης, με ξεκάθαρη στόχευση τη Ρωσία και την Κίνα. Πρόκειται για μια κίνηση που μετατρέπει τη Γροιλανδία σε εργαλείο γεωοικονομικής ανάσχεσης, εντάσσοντάς την στον ευρύτερο δυτικό σχεδιασμό αποσύνδεσης από ανταγωνιστικά καθεστώτα.

Ευρώπη σε δίλημμα, Αρκτική σε μετάβαση

Για την Ευρώπη, το διακύβευμα είναι διπλό: από τη μία η ανάγκη διατήρησης της διατλαντικής συνοχής, από την άλλη ο φόβος δημιουργίας προηγούμενου περιορισμένης κυριαρχίας εντός ευρωπαϊκού χώρου.

Η Γροιλανδία, τελικά, δεν είναι απλώς ένα νησί. Είναι το σημείο όπου τέμνονται στρατιωτική ισχύς, ενεργειακή μετάβαση και παγκόσμιος ανταγωνισμός. Και το ερώτημα που πλανάται δεν είναι αν θα αλλάξει ρόλο – αλλά ποιος θα τον καθορίσει.

Πηγή: pagenews.gr