Βενεζουέλα: Ο αμερικανικός έλεγχος στο πετρέλαιο παγιδεύει πληρωμές χρέους προς Κίνα

Η απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να αναλάβουν τον έλεγχο των εξαγωγών πετρελαίου της Βενεζουέλας μετά την απομάκρυνση του Νικολάς Μαδούρο από την εξουσία δημιουργεί μια νέα, εξαιρετικά περίπλοκη κατάσταση στο εξωτερικό χρέος της χώρας. Περίπου το 10% του συνολικού εξωτερικού χρέους της Βενεζουέλας – που εκτιμάται στα 150 δισεκατομμύρια δολάρια – αφορά δάνεια από την Κίνα, τα οποία αποπληρώνονταν με φορτία αργού πετρελαίου. Οι αμερικανικές κυρώσεις και ο νέος έλεγχος των εσόδων από τις πωλήσεις έχουν «παγιδεύσει» αυτά τα βαρέλια, δημιουργώντας μια άμεση αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου που μπορεί να περιπλέξει δραματικά την έξοδο της Βενεζουέλας από την αθέτηση πληρωμών του 2017.

Το πετρέλαιο ως μέσο αποπληρωμής – Η συμφωνία του 2019

Σύμφωνα με έγγραφα της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας PDVSA και πηγές που επικαλούνται διεθνή μέσα, τα τελευταία πέντε χρόνια τρία υπερδεξαμενόπλοια μετέφεραν τακτικά πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα προς την Κίνα αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση τόκων. Πρόκειται για προσωρινή συμφωνία του 2019, η οποία κάλυπτε μόνο ένα μικρό μέρος των συνολικών εξαγωγών αργού προς το Πεκίνο. Μέρος των εσόδων κατατίθενταν σε λογαριασμό ελεγχόμενο από την Κίνα και χρησιμοποιούνταν για την αποπληρωμή του χρέους – ακόμα και όταν οι κυρώσεις εμπόδιζαν τις πληρωμές προς άλλους πιστωτές.

Η AidData (ερευνητικό εργαστήριο του Πανεπιστημίου William & Mary) επιβεβαιώνει ότι οι αποστολές αυτές αποτελούσαν κρίσιμο κομμάτι της στρατηγικής αποπληρωμής προς την Κίνα, τον μεγαλύτερο διμερή δανειστή της Βενεζουέλας.

Η αμερικανική παρέμβαση – Λογαριασμός στο Κατάρ

Μετά την απομάκρυνση του Μαδούρο, η κυβέρνηση Τραμπ δήλωσε ότι όλα τα έσοδα από τις πωλήσεις πετρελαίου της Βενεζουέλας θα κατατίθενται πλέον σε λογαριασμό με έδρα το Κατάρ που ελέγχεται από τις ΗΠΑ. Αυτό δίνει στην Ουάσινγκτον σημαντική επιρροή ως προς το ποιοι πιστωτές θα πληρωθούν και πότε, ανατρέποντας την ιεραρχία των απαιτήσεων.

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Τέιλορ Ρότζερς δήλωσε ότι ο Τραμπ μεσολάβησε σε συμφωνία «που θα ωφελήσει τον αμερικανικό και τον βενεζολάνικο λαό». Αμερικανός αξιωματούχος πρόσθεσε ότι η Ουάσινγκτον επιτρέπει στην Κίνα να αγοράζει πετρέλαιο, αλλά όχι στις «άδικες, υποτιμημένες» τιμές του παρελθόντος. Οι πωλήσεις προς κινεζικές διυλιστήριες γίνονται πλέον ως ιδιωτικές συναλλαγές στην αγορά, χωρίς σύνδεση με την αποπληρωμή χρέους.

Η αντίδραση του Πεκίνου – «Πρέπει να προστατευθούν τα νόμιμα δικαιώματα»

Η Κίνα καταδίκασε την ανακατεύθυνση των εξαγωγών κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στις 7 Ιανουαρίου 2026, τονίζοντας ότι «τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντα της Κίνας και άλλων χωρών στη Βενεζουέλα πρέπει να προστατεύονται». Το Πεκίνο βλέπει την κίνηση ως παραβίαση διμερών συμφωνιών και ως προσπάθεια των ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν το πετρέλαιο ως γεωπολιτικό όπλο.

Οι ειδικοί προειδοποιούν: Κίνδυνος για παγκόσμιες αναδιαρθρώσεις χρέους

Οι συνέπειες είναι πολύπλευρες και ανησυχητικές, όπως εξηγούν κορυφαίοι εμπειρογνώμονες σε θέματα κρατικού χρέους:

• Ο Christopher Hodge (Natixis, πρώην ΥΠΟΙΚ ΗΠΑ) χαρακτηρίζει την κατάσταση άνευ προηγουμένου, επισημαίνοντας την αδιαφάνεια και την εμπλοκή των ΗΠΑ σε όλες τις χρηματοοικονομικές ροές της Βενεζουέλας.
• Ο Lee Buchheit, ειδικός σε κρατικά χρέη, προειδοποιεί ότι ο έλεγχος των εσόδων από τις ΗΠΑ μπορεί να υποτάξει τις απαιτήσεις παλαιών πιστωτών, ακόμα και αν δεν είναι σαφές αν υπάρχει νομικό δικαίωμα.
• Ο Jean-Charles Sambor (TT International) τονίζει ότι η άρνηση της Κίνας να δεχτεί μεγάλες απομειώσεις θα καθυστερήσει την αναδιάρθρωση και θα κρατήσει τη Βενεζουέλα σε δύσκολη θέση για χρόνια.

Η Βενεζουέλα χρωστά περίπου 60 δισεκατομμύρια δολάρια σε ομόλογα που έπεσαν σε αθέτηση το 2017. Μια επιτυχημένη αναδιάρθρωση απαιτεί συμφωνία με όλους τους πιστωτές – συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, που δεν συμμετέχει στη Λέσχη των Παρισίων αλλά συνεργάστηκε σε πρόσφατες περιπτώσεις (Γκάνα, Ζάμπια, Αιθιοπία) μέσω του Κοινού Πλαισίου. Αν η Κίνα αρνηθεί πλέον να συνεργαστεί σε μελλοντικές αναδιαρθρώσεις, η παγκόσμια προσπάθεια για βιώσιμες λύσεις χρέους σε αναπτυσσόμενες χώρες θα κλονιστεί.

Η μεγάλη εικόνα: Πετρέλαιο, χρέος και γεωπολιτική

Η υπόθεση αυτή δεν αφορά μόνο τη Βενεζουέλα – είναι μια ακόμα απόδειξη ότι το πετρέλαιο παραμένει ισχυρό γεωπολιτικό όπλο. Οι ΗΠΑ, αναλαμβάνοντας τον έλεγχο των εσόδων, μπορούν να πιέσουν το Καράκας για μεταρρυθμίσεις, να περιορίσουν την επιρροή της Κίνας και να εξασφαλίσουν «δίκαιες τιμές» για τον βενεζολάνικο λαό. Το Πεκίνο, από την άλλη, βλέπει την κίνηση ως απόπειρα εξοστρακισμού από μια στρατηγική αγορά ενέργειας.

Μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατάσταση, η Βενεζουέλα παραμένει παγιδευμένη: χωρίς πρόσβαση στα πετρελαϊκά έσοδα, χωρίς συμφωνία αναδιάρθρωσης και με δύο υπερδυνάμεις να διεκδικούν επιρροή πάνω στην οικονομία της.

Πηγή: Pagenews.gr