Σαουδική Αραβία vs ΗΑΕ: Η (Νέα) Ενδοαραβική Κόντρα με “Σκηνικό” Υεμένης και Ρόλο Τουρκίας

Η σύγχρονη ενδοαραβική κρίση μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ) έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο σύνθετα γεωπολιτικά ρήγματα στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο τη διένεξη στη νότια Υεμένη — και επιπτώσεις πολύ πέρα από τα σύνορα των δύο κρατών.

Τα δύο κράτη ήταν παλαιότερα στενοί εταίροι· μαζί είχαν απομονώσει το Κατάρ το 2017 εν αναμονή κατηγοριών για στήριξη τρομοκρατικών ομάδων και σχέσεων με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα — και τελικά αποκατέστησαν τις σχέσεις το 2021 μετά από διαμεσολάβηση των ΗΠΑ και του Κουβέιτ. Ωστόσο, η πρόσφατη αντιπαράθεσή τους εκδηλώνει πλέον βαθύτερες στρατηγικές και πολιτικές διαφορές.

Η Υεμένη ως εστία σύγκρουσης του νέου ανταγωνισμού

Η κρίση εκτινάχθηκε στα τέλη Δεκεμβρίου 2025, όταν η Σαουδική Αραβία κατηγόρησε τα ΗΑΕ ότι στηρίζουν αποσχιστικές δυνάμεις στη νότια Υεμένη, ιδίως το Southern Transitional Council (STC) — μια οργάνωση που είχε χρηματοδοτηθεί και εξοπλιστεί από τα Εμιράτα στο παρελθόν στο πλαίσιο του πολέμου κατά των Χούθι.

Το STC, που ζητά –και στην πράξη έχει επιδιώξει– την επανασύσταση της ανεξάρτητης «Νότιας Υεμένης» που υπήρξε πριν από το 1990, προχώρησε σε αξιόλογες εδαφικές κατακτήσεις, συμπεριλαμβανομένων των επαρχιών Hadramout και al-Mahra κοντά στα σύνορα με τη Σαουδική Αραβία και το Ομάν — κινήσεις που ερμηνεύτηκαν από το Ριάντ ως «άμεση απειλή για εθνική ασφάλεια».

Σε απάντηση, οι Σαουδαραβικές δυνάμεις εξαπέλυσαν αεροπορικές επιθέσεις στο λιμάνι της Mukalla, υποστηρίζοντας ότι στόχευαν όπλα και οχήματα που προορίζονταν για τις δυνάμεις του STC και συνδέονταν με τα ΗΑΕ — ένα γεγονός που ενέτεινε περαιτέρω τις εντάσεις.

Αμέσως μετά, τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν την αποχώρηση όλων των υπολοίπων μονάδων «αντιτρομοκρατίας» από την Υεμένη, παρότι είχαν ήδη τερματίσει την επίσημη στρατιωτική παρουσία τους ως μέλος του Σαουδαραβικού συνασπισμού από το 2019. Η κίνηση αυτή ήρθε σε μια προσπάθεια να αποφευχθεί περαιτέρω σύγκρουση, αν και δείχνει πώς εξελίσσεται η στρατιωτική και πολιτική τους στρατηγική.

Παράλληλα, η Προεδρική Διοικητική Συμβουλευτική Επιτροπή της Υεμένης κατέστησε σαφές ότι το τέλος της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΑΕ δεν σημαίνει πλήρη ρήξη σχέσεων, αλλά αναθεώρηση της συμμετοχής στο πλαίσιο της προσπάθειας για ενοποίηση της χώρας.

Αντιμαχόμενες φιλοδοξίες — Το διακύβευμα της νότιας Υεμένης

Η σύγκρουση μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και ΗΑΕ στηρίζεται σε διαφορετικές αντιλήψεις για την πολιτική μετάβαση στη νότια Υεμένη:

• Το Ριάντ στηρίζει το διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος και θέλει να εμποδίσει οποιαδήποτε απόσχιση ή ανεξαρτητοποίηση που θα μπορούσε να μειώσει την περιφερειακή σταθερότητα και να απειλήσει τα σύνορά του.
• Τα ΗΑΕ, σύμφωνα με κατηγορίες από Σαουδάραβες αξιωματούχους, υποστήριξαν αρχικά και με υλικά μέσα μια αυτονομιστική δυναμική μέσω του STC, βλέποντας σε αυτή έναν τρόπο να επεκτείνουν την περιφερειακή επιρροή τους.

Η εξέλιξη αυτή δεν είναι απλώς ένα στρατιωτικό επεισόδιο· αποτελεί σημείο καμπής στον πώς οι δύο μεγάλοι άραβες πετρελαϊκοί παράγοντες αντιλαμβάνονται ρόλους και συμμαχίες στη μετα-αραβική Άνοιξη εποχή. Η διαμάχη επεκτείνεται σε άλλους χώρους, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών επενδύσεων και γεωστρατηγικών συμφερόντων στην Αφρική, το Σουδάν και τη Σομαλία, όπου κάθε πλευρά υποστηρίζει διαφορετικούς τοπικούς παίκτες και παρατάξεις.

Τουρκία: Ισορροπίες και προσεγγίσεις

Σε αυτό το περιφερειακό πλαίσιο, η Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει επιδιώξει να καλλιεργεί σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία σε πεδία όπως η Συρία, η Σομαλία και το Σουδάν, ενώ διατηρεί οικονομικούς δεσμούς με τα ΗΑΕ — όπου οι εμπορικές συναλλαγές και οι επενδύσεις είναι παραδοσιακά πιο ισχυρές για την τουρκική οικονομία. Η Άγκυρα προσπαθεί να ισορροπήσει τη στρατηγική της, προσφέροντας συμπληρωματικότητα ή εναλλακτικές στις σχέσεις της με τις πετρελαϊκές μοναρχίες του Κόλπου, χωρίς να διαρρήξει τις διμερείς οικονομικές πτυχές με κανέναν από τους δύο βασικούς παίκτες.

Αυτό το παιχνίδι εντάσεων, ανταγωνισμών και αναπροσαρμογής συμμαχιών δείχνει ότι οι ενδοαραβικές σχέσεις μεταβάλλονται σε ένα νέο, πολυδιάστατο γεωπολιτικό περιβάλλον — όπου η στρατηγική σταθερότητα, οι ιδεολογικές επιλογές και τα οικονομικά συμφέροντα συγκρούονται με άμεσες επιπτώσεις στη συνοχή της ευρύτερης Μέσης Ανατολής.

Πηγές

● Washington Post ● Al Jazeera / Associated Press  ● AP News