Πώς οι μέλισσες βοηθούν τους επιστήμονες να καταλάβουν το άγνωστο

Οι μέλισσες δεν είναι απλά έντομα που παράγουν μέλι – είναι πλέον εργαλεία των επιστημόνων για να εξερευνήσουν το άγνωστο και να απαντήσουν σε ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα της ανθρωπότητας: πώς θα επικοινωνήσουμε με εξωγήινους πολιτισμούς; Μια πρόσφατη έρευνα από επιστήμονες των πανεπιστημίων Monash και RMIT στην Αυστραλία προτείνει ότι η μαθηματική ικανότητα των μελισσών μπορεί να αποτελεί τη βάση μιας καθολικής γλώσσας – μιας γλώσσας που δεν εξαρτάται από λέξεις, πολιτισμούς ή βιολογία, αλλά από θεμελιώδεις αλήθειες του σύμπαντος.

Οι μέλισσες και η μαθηματική τους ιδιοφυΐα

Παρά το γεγονός ότι ο εγκέφαλός τους έχει μόλις λιγότερο από 1 εκατομμύριο νευρώνες (συγκριτικά με τα 86 δισεκατομμύρια του ανθρώπινου), οι μέλισσες έχουν αποδείξει ότι μπορούν να:

• Εκτελούν πρόσθεση και αφαίρεση με χρώματα και σύμβολα.
• Διακρίνουν άριθμους (π.χ. 2 vs 3 αντικείμενα).
• Αναγνωρίζουν την έννοια του μηδενός – μια αφηρημένη μαθηματική έννοια που θεωρούνταν αποκλειστικά ανθρώπινη.
• Κατανοούν ποσότητες και συνδυασμούς.

Αυτές οι ικανότητες δεν είναι αποτέλεσμα εκπαίδευσης ή μίμησης. Είναι ενστικτώδεις και εμφανίζονται σε μέλισσες που δεν έχουν προηγούμενη επαφή με ανθρώπους. Το πιο εντυπωσιακό; Οι εξελικτικές πορείες ανθρώπων και μελισσών χωρίστηκαν πριν από περίπου 600 εκατομμύρια χρόνια. Αν δύο τόσο «ξένοι» οργανισμοί μπορούν να κατανοούν τα ίδια μαθηματικά, τότε ίσως τα μαθηματικά δεν είναι ανθρώπινη εφεύρεση – είναι καθολική αλήθεια.

Το νοητικό πείραμα: Μαθηματικά ως γλώσσα για εξωγήινους

Οι ερευνητές θέτουν ένα απλό αλλά βαθύ ερώτημα: Αν οι μέλισσες, που εξελίχθηκαν ανεξάρτητα από εμάς, μιλούν «μαθηματικά», τότε μήπως τα μαθηματικά είναι η γλώσσα που θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε για να επικοινωνήσουμε με εξωγήινους;

Σε αντίθεση με λέξεις, εικόνες ή ήχους, τα μαθηματικά είναι ανεξάρτητα από βιολογία, πολιτισμό ή αισθήσεις. Το 1+1=2 ισχύει παντού στο σύμπαν, ανεξάρτητα από το αν ο συνομιλητής έχει μάτια, αυτιά ή σώμα. Αυτό κάνει τα μαθηματικά ιδανικό «πρωτόκολλο» για εξωγήινη επικοινωνία – και οι μέλισσες αποδεικνύουν ότι δεν χρειάζεται ανθρώπινος εγκέφαλος για να το κατανοήσει κάποιος.

Όπως σημειώνουν οι επιστήμονες στο άρθρο τους στο The Conversation:

«Αν δύο οργανισμοί τόσο απομακρυσμένοι εξελικτικά όσο άνθρωποι και μέλισσες μπορούν να εκτελούν μαθηματικές πράξεις –μαζί με πολλά άλλα ζώα–, τότε ίσως τα μαθηματικά θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση μιας καθολικής γλώσσας».

Γιατί αυτό αλλάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε την εξωγήινη ζωή

Η ανακάλυψη αυτή δεν είναι απλώς ενδιαφέρουσα. Είναι επαναστατική. Αν τα μαθηματικά είναι πράγματι καθολικά, τότε μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε για να στείλουμε μηνύματα σε εξωγήινους χωρίς να φοβόμαστε παρεξηγήσεις. Ήδη, αποστολές όπως το Voyager και το Arecibo Message χρησιμοποίησαν μαθηματικά και φυσικούς νόμους για να επικοινωνήσουν με πιθανούς εξωγήινους. Οι μέλισσες μας δείχνουν ότι αυτή η προσέγγιση μπορεί να λειτουργήσει ακόμα και σε μορφές ζωής εντελώς διαφορετικές από εμάς.

Επιπλέον, η έρευνα ανοίγει νέους ορίζοντες στη βιολογία και τη νευροεπιστήμη: πώς ένας τόσο μικρός εγκέφαλος μπορεί να κατανοεί αφηρημένες έννοιες; Αυτό μπορεί να μας βοηθήσει να κατασκευάσουμε τεχνητή νοημοσύνη που λειτουργεί με παρόμοιους μηχανισμούς – ή να κατανοήσουμε καλύτερα τη δική μας νοημοσύνη.

Το συμπέρασμα: Οι μέλισσες ως γέφυρα προς το άγνωστο

Οι μέλισσες δεν είναι απλώς χρήσιμες για την επικονίαση και την παραγωγή τροφής. Είναι βιολογικά εργαλεία που μας δείχνουν ότι τα μαθηματικά μπορεί να είναι η γλώσσα του σύμπαντος – μια γλώσσα που μιλούν άνθρωποι, μέλισσες και ίσως κάποια μέρα εξωγήινοι. Σε έναν κόσμο που αναζητά απαντήσεις στο μεγάλο ερώτημα «Είμαστε μόνοι;», οι μέλισσες μας υπενθυμίζουν ότι η απάντηση μπορεί να κρύβεται σε κάτι τόσο απλό όσο το 1+1=2.

Και ίσως, κάποια μέρα, ένας εξωγήινος να μας ρωτήσει: «Πώς ήμασταν;» – και να περιμένει να ακουστεί.

Πηγή: Pagenews.gr