Συρία: Κουρδικό, Τουρκία και ΗΠΑ σε ένα εκρηκτικό μετα-Άσαντ παζλ

Από τον πόλεμο κατά του ISIS στη μάχη για το μέλλον των Κούρδων — μια κρίσιμη καμπή μετά τον Άσαντ

Η Συρία βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο μιας ευρύτερης γεωπολιτικής αναμέτρησης που επηρεάζει την ασφάλεια ολόκληρης της Μέσης Ανατολής. Μετά την ανατροπή του Μπασάρ αλ-Άσαντ, η χώρα μοιάζει να μπαίνει σε μια νέα, πιο επικίνδυνη φάση διαίρεσης — τόσο στο εσωτερικό της όσο και στο περιφερειακό πεδίο, όπου εμπλέκονται ΗΠΑ, Τουρκία, Ισραήλ και περιφερειακοί παίκτες.

Αμερικανικές παρεμβάσεις και οι Κούρδοι σύμμαχοι

Τον Ιανουάριο του 2026, ο Αμερικανός Γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκρέιχαμ εξαπέλυσε απειλές κατά των δυνάμεων που προσπαθούν να περιορίσουν τον κουρδικό έλεγχο στη βόρεια Συρία, δηλώνοντας ότι «δεν θα ανεχθεί καμία επίθεση εναντίον των Κούρδων συμμάχων μας» και προειδοποιώντας για «έντονη αντίδραση» των ΗΠΑ εάν συνεχιστούν οι επιθέσεις από τη συριακή κυβέρνηση και την Τουρκία.

Οι δηλώσεις αυτές, αν και δεν εκφράζουν επίσημη θέση της αμερικανικής κυβέρνησης, καταδεικνύουν τον φόβο στην Ουάσιγκτον πως η απώλεια των Κούρδων από το πεδίο μάχης μπορεί να αναζωπυρώσει το ISIS ή να ενισχύσει άλλες εξτρεμιστικές ομάδες που κρατούνται από τις κουρδικές δυνάμεις.

Εκεχειρία υπό πίεση — SDF, Δαμασκός και Τουρκία

Κατά τις τελευταίες εβδομάδες, μετά από βαριές μάχες και εδαφικές απώλειες των Κουρδικών δυνάμεων (SDF), η κυβέρνηση του Αχμέντ αλ-Σάρα στη Δαμασκό κατάφερε να επιβληθεί σε σημαντικά τμήματα της βορειοανατολικής Συρίας κοντά στον Ευφράτη, με αποτέλεσμα την περαιτέρω υποχώρηση των SDF και την επιδίωξη μιας συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.

Η συμφωνία αυτή, που υποτίθεται ότι θα οδηγούσε στην ενσωμάτωση των SDF στον συριακό στρατό και στην ανάκτηση ελέγχου των συνοριακών περασμάτων, των πεδίων πετρελαίου και των φυλακών, έχει προκαλέσει αμφιβολίες ακόμη και μεταξύ των ίδιων των Κούρδων για το αν θα εφαρμοστεί πλήρως.

Ενδεικτικό της αβεβαιότητας είναι η παράταση της εκεχειρίας για ακόμη 15 ημέρες, που συμφωνήθηκε πρόσφατα, αλλά χαρακτηρίζεται από αναλυτές ως ευάλωτη και προσωρινή.

Βία, εκκενώσεις και ανθρωπιστικό κόστος

Παρά τις συμφωνίες, οι συγκρούσεις έχουν ήδη προκαλέσει αποχώρηση κουρδικών δυνάμεων από συνοικίες στο Χαλέπι και εκκενώσεις αμάχων, ενώ οι μάχες συνεχίζονται σε άλλες περιοχές με πληροφορίες για βομβαρδισμούς και επιχειρήσεις χωρίς συνεννόηση.

Στη βορειοανατολική Συρία επίσης έχουν ανοίξει ανθρωπιστικοί διάδρομοι για την προώθηση βοήθειας προς τον κουρδικό πληθυσμό — μια ένδειξη των δραματικών επιπτώσεων στον άμαχο πληθυσμό.

Τουρκία, Ιράν, Ισραήλ και οι περιφερειακές πιέσεις

Η Τουρκία, που θεωρεί τις κουρδικές SDF ως παρακλάδι του PKK και άρα απειλή ασφαλείας, έχει επιμείνει στην διαλυτική τους διάλυση, ζητώντας από τις δυνάμεις να αφοπλιστούν και να ενσωματωθούν πλήρως στον κρατικό μηχανισμό.

Ταυτόχρονα, η Συρία προσπαθεί να ξαναπάρει υπό τον έλεγχό της στρατηγικά ενεργειακά πεδία και πόλεις (όπως η Ράκα και το Ντέιρ αλ-Ζορ), γεγονός που υποδηλώνει ότι το καθεστώς επιδιώκει να αποκαταστήσει την εδαφική και οικονομική του κυριαρχία.

Αυτά τα ζητήματα έχουν μετατρέψει την κουρδική υπόθεση σε ένα πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ διεθνών και περιφερειακών δυνάμεων, με το Ισραήλ, το Ιράν και άλλους να προσδοκούν πολιτικό όφελος από την αναδιάταξη δυνάμεων στο πεδίο.

Μια εύθραυστη ισορροπία πριν την επόμενη κρίση

Η Συρία σήμερα μοιάζει να περνά μια τροχιά αναμέτρησης που μπορεί να οδηγήσει σε νέα ανάφλεξη — αν οι συμφωνίες κατάπαυσης δεν εφαρμοστούν, οι SDF δεν βρουν μόνιμη θέση στο κρατικό σύστημα ή η τουρκική και συριακή πίεση συνεχιστεί.

Τα ερωτήματα που παραμένουν ανοικτά — για τον έλεγχο των κουρδικών περιοχών, τη φύση του στρατιωτικού και πολιτικού καθεστώτος, τις φυλακές τζιχαντιστών και τον ρόλο των περιφερειακών δυνάμεων — καθιστούν τη Συρία ένα σημείο υψηλής στρατηγικής ρευστότητας, με πιθανές συνέπειες πολύ πέρα από τα σύνορά της.

Πηγές

• Fox News
• • Middle East Eye