Οι τρεις κρίσιμοι παράγοντες που θα κρίνουν το μέλλον των Κούρδων της Συρίας

Η πρόσφατη στροφή της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στους Κούρδους της βορειοανατολικής Συρίας δεν είναι απλώς μια προσωρινή αλλαγή τόνου – είναι ο καθρέφτης μιας ευρύτερης αναδιάταξης προτεραιοτήτων στη Μέση Ανατολή. Οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι «αγαπά τους Κούρδους» αλλά υπενθυμίζει τα «τεράστια ποσά, πετρέλαιο και άλλα» που δόθηκαν, σε συνδυασμό με την ωμή αποτίμηση του ειδικού απεσταλμένου Τομ Μπάρακ ότι ο ρόλος των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) ως βασικής χερσαίας δύναμης κατά του Ισλαμικού Κράτους «έχει πλέον τελειώσει επί του πεδίου», στέλνουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα: η Ουάσιγκτον επαναπροσδιορίζει το «γιατί» και το «πόσο» της παρουσίας της στη Συρία.

Η σχέση ΗΠΑ – Κούρδων ήταν πάντοτε τακτική και όχι στρατηγική: ένας «συνεταιρισμός σκοπιμότητας» που εξυπηρετούσε κοινά συμφέροντα στον πόλεμο κατά του ISIS, από την πολιορκία του Κομπάνι το 2014 μέχρι την απελευθέρωση της Ράκας και του Ντέιρ αλ-Ζορ. Με την εξάλειψη της άμεσης απειλής του χαλιφάτου, οι ΗΠΑ φαίνονται λιγότερο πρόθυμες να διατηρούν μια κοστοβόρα δέσμευση, ειδικά όταν διασταυρώνονται άλλα συμφέροντα – σχέσεις με την Τουρκία, ενεργειακή ασφάλεια, οικονομικές προτεραιότητες και η ανάγκη για «λιγότερες δεσμεύσεις» στο εξωτερικό.

1. Η ταχύτητα και οι όροι ενσωμάτωσης στο συριακό κράτος

Ο πρώτος και πιο κρίσιμος παράγοντας είναι το πώς –και πόσο γρήγορα– θα προχωρήσει η Δαμασκός του Άχμαντ αλ-Σαράα στην ενσωμάτωση των κουρδικών περιοχών σε ένα νέο εθνικό συμβόλαιο. Μετά την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ τον Δεκέμβριο 2024, η νέα συριακή ηγεσία παρουσιάζεται ως ο κεντρικός πυλώνας σταθερότητας: ενιαίο κράτος, έλεγχος ασφαλείας και πλαίσιο δικαιωμάτων για όλες τις κοινότητες.

Το διάταγμα του 2026 αναγνωρίζει τους Κούρδους ως «αναπόσπαστο μέρος» του συριακού λαού και κατοχυρώνει την πολιτισμική και γλωσσική τους ταυτότητα, επιχειρώντας να διαχωρίσει πολιτικά τους Κούρδους πολίτες από τις SDF ως ένοπλο σχηματισμό. Η Δαμασκός θέλει να εντάξει τις κουρδικές δομές σε νέο εθνικό στρατό και να διαλύσει την αυτοδιοίκηση, προσφέροντας δικαιώματα αλλά όχι αυτονομία.

Το κλειδί είναι η ταχύτητα και οι όροι: αν η ενσωμάτωση γίνει με εγγυήσεις πολιτισμικής αυτονομίας, γλώσσας, εκπαίδευσης και τοπικής διοίκησης, μπορεί να λειτουργήσει. Αν όμως επιδιωχθεί πλήρης διάλυση των SDF και επιβολή κεντρικού ελέγχου χωρίς ουσιαστικές παραχωρήσεις, κινδυνεύει να πυροδοτήσει νέα σύγκρουση.

2. Η ύπαρξη αξιόπιστων εγγυήσεων ασφαλείας και δικαιωμάτων

Ο δεύτερος παράγοντας είναι η ύπαρξη αξιόπιστων εγγυήσεων για την ασφάλεια και τα δικαιώματα των Κούρδων. Ο Ζελένσκι της Ουκρανίας ζητά ένταξη στην ΕΕ έως το 2027 ως εγγύηση ασφαλείας – οι Κούρδοι της Συρίας ζητούν κάτι αντίστοιχο: διεθνή παρουσία, μηχανισμούς παρακολούθησης και δεσμεύσεις από δυτικούς εταίρους.

Η απουσία σταθερής αμερικανικής «ομπρέλας» δημιουργεί κενό ασφαλείας. Οι SDF φοβούνται ότι χωρίς εξωτερική στήριξη θα πιεστούν από την Τουρκία (που τις θεωρεί προέκταση του PKK), από τη Δαμασκό (που θέλει κεντρικό έλεγχο) και από υπολείμματα του ISIS που παραμένουν ενεργά. Αν δεν υπάρξουν εγγυήσεις –π.χ. διεθνής δύναμη παρακολούθησης, παρουσία δυτικών εταίρων ή ισχυρές δεσμεύσεις από ΗΠΑ/ΕΕ– η ενσωμάτωση κινδυνεύει να εξελιχθεί σε υποταγή.

3. Το κενό ασφαλείας και ο κίνδυνος νέας αναταραχής

Ο τρίτος και πιο επικίνδυνος παράγοντας είναι το κενό ασφαλείας που αφήνει η αμερικανική αναδίπλωση. Μια βεβιασμένη αποδυνάμωση της παρουσίας των ΗΠΑ αποδυναμώνει έναν αποδεδειγμένο τοπικό εταίρο κατά του ISIS, σπρώχνει τους Κούρδους σε αναζήτηση εναλλακτικών στηριγμάτων (π.χ. Ρωσία, Ιράν, ακόμα και Άγκυρα σε ακραία σενάρια) και αφήνει άλυτες πολιτικές ρυθμίσεις στη βορειοανατολική Συρία.

Το «ποιος κρατά την τάξη» σε μια περιοχή με φυλετικές, εθνοτικές και πολιτικές εντάσεις δεν είναι λεπτομέρεια – είναι ο πυρήνας της σταθερότητας. Αν το κενό οδηγήσει σε νέα αναταραχή, επανεμφάνιση τζιχαντιστών ή εσωτερική σύγκρουση μεταξύ Κούρδων και αραβικών φυλών, η κατάσταση μπορεί να γίνει εκρηκτική. Η εποχή που οι Κούρδοι μπορούσαν να υπολογίζουν σε σταθερή αμερικανική προστασία φαίνεται να τελειώνει – και η μετάβαση σε μια πιο ρεαλιστική φάση θα κριθεί από το πόσο γρήγορα και με ποιο τρόπο θα γεμίσει αυτό το κενό.

Το συμπέρασμα: Μια δύσκολη, ρεαλιστική φάση

Το μέλλον των Κούρδων της Συρίας θα εξαρτηθεί από τρεις άξονες: την ταχύτητα και τους όρους ενσωμάτωσης στη Δαμασκό, την ύπαρξη αξιόπιστων εγγυήσεων ασφαλείας και δικαιωμάτων, και το πώς θα διαχειριστεί η περιοχή το κενό ασφαλείας που αφήνει η αμερικανική αναδίπλωση. Η Δαμασκός, η Άγκυρα και η Ουάσιγκτον επαναχαράσσουν τα όρια του παιχνιδιού, και οι Κούρδοι καλούνται να βρουν νέα ισορροπία σε ένα περιβάλλον όπου οι παλιές εγγυήσεις δεν ισχύουν πλέον.

Πηγή: Pagenews.gr