Ρωσία: Πούτιν και αλ Σάρα επαναχαράσσουν τη ρωσική στρατιωτική παρουσία στη Συρία

Σε μια χρονική συγκυρία υψηλής γεωπολιτικής έντασης, η Μόσχα επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της στη Μέση Ανατολή, με αιχμή του δόρατος τη Συρία. Η συνάντηση του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν με τον νέο πρόεδρο της Συρίας Άχμαντ αλ Σάρα σηματοδοτεί μια κρίσιμη φάση επαναχάραξης της ρωσικής στρατιωτικής και πολιτικής παρουσίας στη χώρα, λίγους μόλις μήνες μετά την ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ.

Σύμφωνα με το Κρεμλίνο, στο επίκεντρο των συνομιλιών βρίσκονται το μέλλον των ρωσικών στρατευμάτων στη Συρία, η διμερής οικονομική συνεργασία και η συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας στην περιοχή. Η συνάντηση δεν αφορά μόνο τη Δαμασκό, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αναπροσαρμογής της ρωσικής στρατηγικής, την ώρα που ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζει να απορροφά τεράστιους στρατιωτικούς και πολιτικούς πόρους.

Μετά την πτώση Άσαντ, αναζητείται νέα ισορροπία

Η Ρωσία υπήρξε επί σειρά ετών ο βασικός στρατιωτικός και πολιτικός σπόνσορας του Μπασάρ αλ Άσαντ, στηρίζοντας καθοριστικά την επιβίωση του καθεστώτος του στον συριακό εμφύλιο. Η ανατροπή του τον Δεκέμβριο του 2024 από ισλαμιστικό συνασπισμό υπό τον αλ Σάρα αποτέλεσε ισχυρό πλήγμα για τη ρωσική επιρροή, αλλά δεν οδήγησε σε πλήρη αποχώρηση της Μόσχας από τη χώρα.

Αντιθέτως, η Ρωσία διατήρησε τις στρατιωτικές της βάσεις και ένα βασικό επίπεδο επιχειρησιακής παρουσίας, επιδιώκοντας λειτουργικές σχέσεις με τη νέα ηγεσία. Η επίσκεψη του αλ Σάρα στη Μόσχα, η δεύτερη μέσα σε διάστημα τεσσάρων μηνών, αποτυπώνει αυτή ακριβώς τη μεταβατική φάση, όπου καμία από τις δύο πλευρές δεν επιθυμεί ρήξη, αλλά καμία δεν θεωρεί δεδομένο το προηγούμενο μοντέλο συνεργασίας.

Ανησυχία για ασφάλεια και επανεμφάνιση τζιχαντιστών

Η συνάντηση πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον αυξημένης ανησυχίας για την ασφάλεια στη Συρία και ευρύτερα στη Μέση Ανατολή. Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες εκφράζουν φόβους για επανεμφάνιση τζιχαντιστικών οργανώσεων, με αιχμή το Ισλαμικό Κράτος, σε περιοχές που παραμένουν εύθραυστες μετά την αλλαγή καθεστώτος.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ρωσία επιχειρεί να επανασυστήσει τον εαυτό της ως αναντικατάστατο παράγοντα σταθερότητας, προβάλλοντας τον ρόλο της όχι μόνο ως στρατιωτικής δύναμης, αλλά και ως εγγυητή μιας στοιχειώδους τάξης. Η προσπάθεια αυτή, ωστόσο, γίνεται υπό δυσμενέστερους όρους σε σχέση με το παρελθόν, καθώς η πολιτική της επιρροή έχει σαφώς αποδυναμωθεί μετά την πτώση Άσαντ.

Αναδιάταξη δυνάμεων και μηνύματα προς πολλαπλούς αποδέκτες

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας στρατηγικής είναι η πρόσφατη απόσυρση ρωσικών δυνάμεων και εξοπλισμού από το αεροδρόμιο του Καμισλί, στην αυτόνομη κουρδική περιοχή της βορειοανατολικής Συρίας. Η Ρωσία είχε αναπτύξει εκεί μικρή στρατιωτική δύναμη από το 2019, στο πλαίσιο συμφωνίας με την Τουρκία.

Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται όχι ως εγκατάλειψη, αλλά ως αναδιάταξη, την ώρα που οι κουρδικές δυνάμεις υφίστανται σοβαρές ήττες από τον συριακό στρατό και χάνουν εδάφη. Για τη Μόσχα, η ευελιξία φαίνεται να αντικαθιστά τη μαζική στρατιωτική παρουσία, σε μια προσπάθεια να διατηρηθεί επιρροή με χαμηλότερο κόστος.

Βάσεις, Άσαντ και δύσκολες διαπραγματεύσεις

Στο τραπέζι των συνομιλιών Πούτιν – αλ Σάρα αναμένεται να βρεθεί το καθεστώς των ρωσικών στρατιωτικών βάσεων, η έκταση και η μορφή της μελλοντικής παρουσίας, αλλά και οι όροι της πολιτικής στήριξης της Μόσχας προς τη νέα κυβέρνηση της Δαμασκού. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο αλ Σάρα θέτει και το ζήτημα της έκδοσης του Άσαντ, ο οποίος έχει καταφύγει στη Ρωσία, μετατρέποντάς τον σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο διαπραγματευτικό χαρτί.

Η διαχείριση του συγκεκριμένου θέματος αποτελεί πρόκληση για το Κρεμλίνο, καθώς αγγίζει τόσο ζητήματα διεθνούς δικαίου όσο και την αξιοπιστία της Ρωσίας απέναντι σε συμμάχους και εταίρους.

Ουκρανία και μάχη του αφηγήματος

Παράλληλα με τη συριακή ατζέντα, η Μόσχα επιχειρεί να ελέγξει και το αφήγημα γύρω από τη στρατιωτική της εμπλοκή στην Ουκρανία. Το Κρεμλίνο απέρριψε ως αναξιόπιστες τις εκτιμήσεις του Center for Strategic and International Studies, σύμφωνα με τις οποίες οι ρωσικές απώλειες από τον Φεβρουάριο του 2022 αγγίζουν τους 1,2 εκατομμύρια νεκρούς και τραυματίες.

Η Μόσχα αμφισβητεί έντονα τα στοιχεία αυτά, την ώρα που δυτικές αναλύσεις κάνουν λόγο για συνολικές απώλειες Ρωσίας και Ουκρανίας που θα μπορούσαν να φτάσουν τα 2 εκατομμύρια έως την άνοιξη. Η απόρριψη αυτών των εκτιμήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια περιορισμού του πολιτικού κόστους στο εσωτερικό και διατήρησης της εικόνας στρατηγικής αντοχής.

Ένα νέο, πιο ευέλικτο ρωσικό αποτύπωμα

Η διπλή ατζέντα της Ρωσίας –επανεπιβεβαίωση ρόλου στη Συρία και διαχείριση της εικόνας της στον πόλεμο της Ουκρανίας– αποτυπώνει μια χώρα που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη σκληρή ισχύ και τη γεωπολιτική διαπραγμάτευση. Η Συρία φαίνεται να λειτουργεί ως δοκιμαστικό πεδίο για ένα νέο ρωσικό μοντέλο επιρροής, με λιγότερη εμφανή στρατιωτική παρουσία και περισσότερη έμφαση σε βάσεις, ενεργειακές και οικονομικές σχέσεις.

Το αν ο αλ Σάρα θα αποδεχθεί αυτό το μοντέλο ή θα επιδιώξει μεγαλύτερη αυτονόμηση από τη Μόσχα θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για τη διαμόρφωση της μετα-Άσαντ Μέσης Ανατολής. Σε κάθε περίπτωση, η συνάντηση στη Μόσχα δείχνει ότι η Ρωσία δεν σκοπεύει να εγκαταλείψει τη Συρία, αλλά να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της σε ένα σαφώς πιο απαιτητικό γεωπολιτικό περιβάλλον.

Πηγή: Pagenews.gr