Πρωτογενές πλεόνασμα πάνω από 10 δισ.: Παράθυρο για φοροελαφρύνσεις ή δημοσιονομική παγίδα;

Η Ελλάδα φαίνεται να κλείνει το 2025 με πρωτογενές πλεόνασμα που ξεπερνά τα 10 δισ. ευρώ, πολύ υψηλότερα από τα 8,1 δισ. του προϋπολογισμού. Η υπεραπόδοση αυτή δεν αποτελεί απλώς λογιστική επιτυχία, αλλά ανοίγει το δημοσιονομικό παράθυρο για στοχευμένες μειώσεις φόρων και εισφορών, υπό την προϋπόθεση τήρησης των νέων ευρωπαϊκών κανόνων.

Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του πλεονάσματος διαδραματίζουν οι φορείς της Γενικής Κυβέρνησης:

• Τα ασφαλιστικά ταμεία από 1 δισ. ευρώ πλεόνασμα το 2024 αναμένεται να κλείσουν με 2 δισ. ευρώ, χάρη στην αύξηση της απασχόλησης και τη βελτίωση της εισπραξιμότητας.
• Τα δημόσια νοσοκομεία διατηρούν πλεονάσματα 257 εκατ. ευρώ, παρά τις πιέσεις στο ΕΣΥ.
• Η Τοπική Αυτοδιοίκηση από έλλειμμα 300 εκατ. ευρώ το 2024 εμφανίζει πλεόνασμα 67 εκατ. ευρώ.
• Τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου αυξάνουν περαιτέρω το θετικό ισοζύγιο, σε 3,6 δισ. ευρώ.

Παράλληλα, τα φορολογικά έσοδα κινούνται ήδη 400 εκατ. πάνω από τους στόχους, χωρίς να υπολογίζονται τα έσοδα από τέλη κυκλοφορίας, δόσεις φόρου εισοδήματος, ΕΝΦΙΑ και ΦΠΑ προηγούμενου έτους.

Ο «ωφέλιμος» χώρος και οι πολιτικές προεκτάσεις

Η υπεραπόδοση δημιουργεί «ωφέλιμο» δημοσιονομικό χώρο που μπορεί να κατευθυνθεί σε:

• Μόνιμες φορολογικές ελαφρύνσεις για επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα.
• Μείωση ασφαλιστικών εισφορών και εισοδηματικές ενισχύσεις.

Ωστόσο, οι νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες περιορίζουν την ετήσια αύξηση δαπανών και απαιτούν διάκριση συγκυριακών και διαρθρωτικών εσόδων. Τα έσοδα από φοροδιαφυγή και η υποεκτέλεση δημοσίων δαπανών προσφέρουν επιπλέον «μαξιλάρι», αλλά η πολιτική στρατηγική θα καθορίσει αν το πλεόνασμα θα μετατραπεί σε μόνιμο όφελος για την οικονομία ή σε προσωρινές παροχές με ρίσκο μελλοντικής λιτότητας.

Στην παραπολιτική διάσταση, η διαχείριση του πλεονάσματος αποτελεί εργαλείο πίεσης και σκληρής διαπραγμάτευσης μεταξύ:

• του Υπουργείου Οικονομικών και του Πρωθυπουργικού επιτελείου, για το ύψος και τη στόχευση των φοροελαφρύνσεων,
• των πολιτικών παρατάξεων της αντιπολίτευσης, που θα αξιολογήσουν αν το πλεόνασμα αξιοποιείται για αναπτυξιακές παρεμβάσεις ή για ψηφοθηρικές παροχές.

Η πρόκληση για τη σταθερότητα

Το στοίχημα είναι διπλό: να διατηρηθεί η δημοσιονομική πειθαρχία και παράλληλα να μετατραπεί το πλεόνασμα σε μόνιμη βελτίωση της φορολογικής βάσης και σε επενδύσεις που αυξάνουν το δυνητικό ΑΕΠ. Μόνο έτσι, οι ελαφρύνσεις θα είναι βιώσιμες και όχι προσωρινές «αναπνοές» που ανοίγουν τον δρόμο για μελλοντικά μέτρα λιτότητας.

Η διαχείριση του πρωτογενούς πλεονάσματος, λοιπόν, δεν είναι απλώς θέμα οικονομικό· είναι πολιτικό στοίχημα για το πώς η κυβέρνηση θα συνδυάσει δημοσιονομική υπευθυνότητα, ανάπτυξη και κοινωνική ανταποδοτικότητα.

Πηγή: pagenews.gr