Κάθετος Διάδρομος: Ισχνό ενδιαφέρον στη δημοπρασία αερίου και βαριά σκιά γεωπολιτικής αβεβαιότητας

Την ώρα που η Ευρώπη επιχειρεί να επαναχαράξει τον ενεργειακό της χάρτη, η πραγματικότητα δείχνει ότι οι εναλλακτικές διαδρομές φυσικού αερίου δεν ενεργοποιούνται τόσο εύκολα όσο σχεδιάστηκε στα χαρτιά. Ο λεγόμενος Κάθετος Διάδρομος, ένα έργο που φιλοδοξεί να μετατρέψει την Ελλάδα σε βασική πύλη τροφοδοσίας της Ανατολικής Ευρώπης και της Ουκρανίας, συνεχίζει να κινείται με εξαιρετικά χαμηλές ταχύτητες, επιβεβαιώνοντας ότι το ενδιαφέρον της αγοράς παραμένει ισχνό.

Κι αυτό, μάλιστα, σε μια χρονική συγκυρία όπου το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκρινε επισήμως, στις 26 Ιανουαρίου, τον κανονισμό για την απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου από τα κράτη-μέλη. Η θεωρία λέει ότι τέτοιες αποφάσεις θα έπρεπε να λειτουργούν ως καταλύτης για την ενεργοποίηση νέων πηγών και διαδρομών. Στην πράξη, όμως, ο Κάθετος Διάδρομος παραμένει ουσιαστικά κλειστός.

Μια ακόμη δημοπρασία χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα

Η νέα δημοπρασία που πραγματοποιήθηκε στις 26 Ιανουαρίου από τους Διαχειριστές των Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου των χωρών που συμμετέχουν στον Κάθετο Διάδρομο – Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία – δεν διαφοροποίησε την εικόνα.

Όπως και στη δημοπρασία της 22ας Δεκεμβρίου, δεν καταγράφηκε ουσιαστικό ενδιαφέρον από traders για τη μεταφορά ποσοτήτων φυσικού αερίου, οι οποίες θα κατέληγαν κατά κύριο λόγο στην Ουκρανία. Η διαδικασία αφορούσε δέσμευση χωρητικότητας για τον Φεβρουάριο, ισχύος 72 GWh, ωστόσο η ανταπόκριση της αγοράς ήταν σχεδόν ανύπαρκτη.

Τα προϊόντα και η… δοκιμαστική συμμετοχή

Τα τρία προϊόντα που δημοπρατήθηκαν ήταν τα γνωστά Route 1, Route 2 και Route 3. Το πρώτο αφορά τη μεταφορά φυσικού αερίου μέσω της υφιστάμενης διαδρομής από Ελλάδα και Βουλγαρία προς Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία, αξιοποιώντας τον Διαβαλκανικό Αγωγό. Το δεύτερο ξεκινά από το FSRU Αλεξανδρούπολης και έχει στόχο τη διοχέτευση αεριοποιημένου LNG προς την Ανατολική Ευρώπη. Το τρίτο αξιοποιεί τον αγωγό TAP και, μέσω του IGB, μεταφέρει αέριο Κασπίας προς τις ίδιες αγορές.

Το μοναδικό ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε περιορίστηκε σε μόλις 48 MWh για το Route 1 και προήλθε από δύο χρήστες, έναν ελληνικών και έναν ξένων συμφερόντων. Στελέχη της αγοράς ερμηνεύουν την κίνηση αυτή περισσότερο ως διερευνητική, παρά ως πραγματική πρόθεση αξιοποίησης του διαδρόμου.

Η στήριξη των ΗΠΑ και το δύσβατο όραμα

Ο Κάθετος Διάδρομος απολαμβάνει τη σαφή στήριξη των Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που επιβεβαιώθηκε και τον περασμένο Νοέμβριο, όταν στο πλαίσιο της P-TEC στην Αθήνα υπεγράφησαν συμφωνίες για τη μεταφορά ποσοτήτων αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία και άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, με αφετηρία το ελληνικό σύστημα μεταφοράς.

Παρά τη γεωπολιτική αυτή στήριξη, το όραμα να εξελιχθεί η Ελλάδα σε ενεργειακό κόμβο για την περιοχή δείχνει ότι έχει ακόμη πολύ δρόμο μπροστά του. Η πραγματικότητα της αγοράς, οι επιλογές των μεγάλων καταναλωτών και η αβεβαιότητα γύρω από το ρυθμιστικό πλαίσιο λειτουργούν αποτρεπτικά.

Ο ρόλος της Ουκρανίας και η πολωνική δίοδος

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η Ουκρανία, η μεγαλύτερη αγορά φυσικού αερίου στην Ανατολική Ευρώπη, φέρεται να επιλέγει για την προμήθειά της την πολωνική δίοδο μεταφοράς. Αυτή η επιλογή περιορίζει δραστικά τη δυνητική ζήτηση για τον Κάθετο Διάδρομο, καθιστώντας τον λιγότερο ελκυστικό για traders και επενδυτές.

Κριτική στις Βρυξέλλες και αίτημα επιδότησης

Η προβληματική αυτή εικόνα δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε από τον επιχειρηματικό κόσμο. Ο Αλέξανδρος Εξάρχου, πρόεδρος και CEO της AKTOR, άσκησε πρόσφατα σκληρή κριτική στις Βρυξέλλες, μιλώντας στο Νταβός. Όπως ανέφερε, δεν είναι δυνατόν να ψηφίζεται κανονισμός για την απαγόρευση του ρωσικού αερίου και στη συνέχεια να αμφισβητείται η ίδια η αναγκαιότητα αυτής της απόφασης.

Παράλληλα, επεσήμανε το πρόβλημα της υπερρύθμισης των αγορών και ζήτησε ευθέως την επιδότηση του Κάθετου Διαδρόμου, ώστε να αναπτυχθούν οι αναγκαίες υποδομές που θα καταστήσουν βιώσιμη τη διέλευση φυσικού αερίου.

Ρυθμιστικά κενά και υψηλά τέλη

Ένα ακόμη κρίσιμο εμπόδιο είναι ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει δώσει πλήρως το πράσινο φως για τα προϊόντα Route 2 και Route 3, ως προς τη συμβατότητά τους με το κοινοτικό ρυθμιστικό πλαίσιο. Την ίδια στιγμή, οι Διαχειριστές δεν έχουν προχωρήσει σε ουσιαστικές μειώσεις των τελών διέλευσης, γεγονός που επιβαρύνει το κόστος για τους χρήστες.

Η μηνιαία διάρκεια των προϊόντων που δημοπρατούνται λειτουργεί επίσης αποτρεπτικά, καθώς δεν προσφέρει την απαραίτητη προβλεψιμότητα σε όσους θα ήθελαν να «χτίσουν» μακροπρόθεσμες εμπορικές στρατηγικές.

Ο Κάθετος Διάδρομος στο πεδίο της γεωπολιτικής

Πέρα από τα τεχνικά και οικονομικά ζητήματα, αρκετοί αναλυτές δεν αποκλείουν η στάση των Βρυξελλών να συνδέεται και με την τελευταία γεωπολιτική ένταση ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ε.Ε., με φόντο ζητήματα όπως η Γροιλανδία. Το γεγονός ότι ο Κάθετος Διάδρομος προορίζεται να αποτελέσει δίοδο εισόδου αμερικανικού LNG ενδέχεται, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, να τον καθιστά πεδίο παρασκηνιακής αντιπαράθεσης.

Από την άλλη πλευρά, οι Ευρωπαίοι καλούνται να τηρήσουν τη συμφωνία του περασμένου Ιουλίου για εισαγωγές αμερικανικού LNG και άλλων ενεργειακών προϊόντων ύψους 750 δισ. ευρώ την επόμενη τριετία. Διαφορετικά, ο κίνδυνος επιβολής αμερικανικών δασμών στα ευρωπαϊκά προϊόντα παραμένει ανοιχτός.

Σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, ο Κάθετος Διάδρομος εξακολουθεί να βρίσκεται περισσότερο στη σφαίρα των στρατηγικών σχεδίων, παρά της ενεργειακής πραγματικότητας.

Πηγή: Pagenews.gr