Συμφωνία ΕΕ–Ινδίας: Μία «διαφορετική Mercosur» με αγροτικές ασφαλιστικές δικλείδες

Μετά από σχεδόν είκοσι χρόνια διαπραγματεύσεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ινδία κατέληξαν σε εμπορική συμφωνία-ορόσημο, δημιουργώντας μία ζώνη ελεύθερων συναλλαγών για περίπου δύο δισεκατομμύρια καταναλωτές, που αντιστοιχούν στο 25% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Δεν είναι τυχαίο ότι η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι έκαναν λόγο για τη «μητέρα όλων των συμφωνιών».

Ωστόσο, σε αντίθεση με τη συμφωνία Mercosur, η οποία έχει προκαλέσει έντονες πολιτικές και αγροτικές αντιδράσεις στην Ευρώπη, η συμφωνία με την Ινδία εμφανίζεται –τουλάχιστον προς το παρόν– ως μία πιο προσεκτικά σχεδιασμένη εμπορική αρχιτεκτονική, με σαφείς αγροτικές ασφαλιστικές δικλείδες.

Ελεύθερο εμπόριο με πολιτικό και γεωοικονομικό βάθος

Η συμφωνία ΕΕ–Ινδίας έρχεται σε μία περίοδο που η Ευρώπη επιχειρεί να αναδιαμορφώσει τις διεθνείς εμπορικές της συμμαχίες, μειώνοντας την εξάρτηση από τις ΗΠΑ και αποφεύγοντας ταυτόχρονα τη γεωπολιτική σκιά της Κίνας και της Ρωσίας. Δεν είναι τυχαίο ότι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι βλέπουν τη συμφωνία και ως στρατηγικό ανάχωμα απέναντι σε ένα πιθανό αντιδυτικό μπλοκ στην Ασία.

Ήδη περίπου 6.000 ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στην Ινδία, όμως τα περιθώρια ανάπτυξης παραμένουν τεράστια. Η Κομισιόν εκτιμά ότι ο όγκος των ευρωπαϊκών εξαγωγών προς την Ινδία μπορεί να διπλασιαστεί έως το 2032.

Μεγάλα οφέλη για τη βιομηχανία – προσεκτικά βήματα στη γεωργία

Οι μειώσεις δασμών είναι εντυπωσιακές:

• Αυτοκίνητα: από 110% σε 10%
• Κρασί: από 150% σε 20%
• Ελαιόλαδο και ζυμαρικά: μηδενικοί δασμοί

Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη κράτησε εκτός συμφωνίας κρίσιμα αγροτικά προϊόντα με ισχυρό πολιτικό και παραγωγικό αποτύπωμα, όπως:

• βόειο και χοιρινό κρέας
• ζάχαρη
• ρύζι

Όπως τονίζει η Κομισιόν, οι εξαιρέσεις αυτές «προστατεύουν πλήρως ευαίσθητους τομείς της ευρωπαϊκής αγροτικής παραγωγής», αποτρέποντας ένα νέο κύμα αγροτικών κινητοποιήσεων αντίστοιχο με εκείνο της Mercosur.

Γιατί δεν βλέπουμε τρακτέρ στους δρόμους

Σε αντίθεση με τη συμφωνία με τη Λατινική Αμερική, η οποία έχει πυροδοτήσει έντονες αντιδράσεις αγροτών σε πολλές χώρες-μέλη, η συμφωνία με την Ινδία φαίνεται να απορροφά τους κραδασμούς. Ο λόγος είναι απλός:

•  η γεωργία δεν θυσιάζεται στον βωμό του ελεύθερου εμπορίου.

Αυτό εξηγεί και τις θετικές πολιτικές αντιδράσεις. Ο Γερμανός αντικαγκελάριος Λαρς Κλίνγκμπαϊλ μιλά για «νέο κεφάλαιο στην ευρωπαϊκή εμπορική πολιτική», ενώ ακόμη και οι Πράσινοι στη Γερμανία αναγνωρίζουν ότι η συμφωνία δημιουργεί θέσεις εργασίας χωρίς να αποδομεί την αγροτική παραγωγή.

Πρότυπο για τις επόμενες εμπορικές συμφωνίες;

Η επιτυχής κατάληξη των διαπραγματεύσεων με την Ινδία ενισχύει την αυτοπεποίθηση της ΕΕ για ανάλογες κινήσεις με άλλες χώρες. Όπως έχει δηλώσει ο Έλληνας Επίτροπος Απόστολος Τζιτζικώστας, βρίσκονται σε εξέλιξη συνομιλίες με τη Μαλαισία, τις Φιλιππίνες, την Ταϊλάνδη, την Αυστραλία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Το ερώτημα είναι αν το μοντέλο “Ινδία” –ελεύθερο εμπόριο με στοχευμένες εξαιρέσεις– μπορεί να αποτελέσει τον νέο κανόνα για την ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική ή αν πρόκειται για μία εξαίρεση σε έναν ολοένα πιο ανταγωνιστικό κόσμο.

Πηγές: DW, dpa, Handelsblatt