Η Ιρανική κοινωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα φάση μαζικών διαδηλώσεων, όπου τα αρχικά αιτήματα για βιοτικό επίπεδο και οικονομική σταθερότητα έχουν εξελιχθεί σε ανοιχτή αμφισβήτηση της νομιμότητας του καθεστώτος και του ίδιου του Αγιόταλα Χαμενεΐ. Η τρέχουσα κρίση δεν περιορίζεται στα οικονομικά ζητήματα· οι πολίτες πλέον απαιτούν θεσμικές αλλαγές, αμφισβητώντας τη δομή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Οι ιρανικές αρχές έχουν ανταποκριθεί σε κάθε κύμα διαδηλώσεων με καταστολή και βία, αφήνοντας εκατοντάδες νεκρούς, δεκάδες τραυματίες και έναν άγνωστο αριθμό κρατουμένων, πολλές φορές χωρίς κανέναν διαφανή μηχανισμό παρακολούθησης της τύχης τους. Οι διαδηλωτές χαρακτηρίζονται από το καθεστώς ως τρομοκράτες ή πράκτορες ξένων δυνάμεων, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας να καταπνιγεί κάθε μορφή κοινωνικής αντίστασης.
Από την Πράσινη Κίνηση του 2009, μέχρι τις διαδηλώσεις του 2017 και 2019, οι Ιρανοί πολίτες έχουν επανειλημμένα βγει στους δρόμους, αυξάνοντας σταδιακά τις απαιτήσεις τους. Η δολοφονία της Mahsa Amini το 2022 ενίσχυσε τη δυναμική των κινητοποιήσεων, που πλέον περιλάμβανε ελευθερία και δικαιώματα των γυναικών, μαζί με οικονομικά αιτήματα. Σήμερα, οι διαδηλώσεις ξεπερνούν κάθε προηγούμενο, θέτοντας στο στόχαστρο την ίδια την εξουσία του Ανώτατου Ηγέτη και ζητώντας θεμελιώδεις αλλαγές στο πολιτικό σύστημα.
Η Ιστορία δείχνει ότι η επαναλαμβανόμενη καταστολή δεν φέρνει σταθερότητα. Η παρόμοια κατάσταση πριν από την επανάσταση του 1979, όταν ο Σάχης Πάχλεβι απέτυχε να κατανοήσει τη βαθύτερη κοινωνική δυσαρέσκεια, αποδεικνύει ότι η άρνηση προσαρμογής και η υπερβολική βία οδηγούν τελικά σε κατάρρευση του συστήματος. Ο Σάχης έφυγε σε εξορία ενώ το σύστημα κατέρρεε γύρω του· παρόμοιο ενδεχόμενο θεωρείται ότι μπορεί να αντιμετωπίσει και ο σημερινός Ανώτατος Ηγέτης, εάν η αλαζονεία της ασφάλειας συνεχιστεί.
Οι σημερινές διαδηλώσεις χαρακτηρίζονται από ευρεία κοινωνική συμμετοχή, με νέες γενιές να χρησιμοποιούν μοντέρνα μέσα επικοινωνίας για να συντονίσουν δράσεις και να εκφράσουν την αποδοκιμασία τους. Η έλλειψη αναγνώρισης των αιτημάτων από το καθεστώς, όπως και στο παρελθόν, ενισχύει την αντίσταση και εντείνει την κοινωνική πίεση.
Όπως είχε παρατηρήσει ο Winston Churchill: «Μελετήστε την ιστορία· εκεί βρίσκονται τα μυστικά της πολιτικής τέχνης». Σήμερα, η Ιστορία του Ιράν φαίνεται να επαναλαμβάνεται, με την κοινωνία να αναζητά αλλαγή και ελευθερία απέναντι σε ένα σύστημα που προτιμά τη βία από την προσαρμογή.
Συμπέρασμα: Εάν το Ιρανικό καθεστώς συνεχίσει να προτάσσει την καταστολή έναντι των μεταρρυθμίσεων, κινδυνεύει να φτάσει σε σημείο μη επιστροφής, επαναλαμβάνοντας τα ίδια λάθη που οδήγησαν στην κατάρρευση του Σάχη πριν από σχεδόν μισό αιώνα.
Πηγές και Αναφορές:
- Reuters – Iran rounds up thousands after crushing unrest
- The Guardian – Doctors arrested treating injured protesters
- Financial Times – EU designates IRGC as terrorist organization
- AP News – Iran crackdown and human rights concerns