7 Πιθανές Εκβάσεις αν οι ΗΠΑ Χτυπήσουν το Ιράν – Από αποκλιμάκωση έως χάος

Την ώρα που οι εντάσεις ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κορυφώνονται — με τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να στέλνει πολεμικά πλοία και να προειδοποιεί για «πολύ πιο σοβαρές επιθέσεις» αν το Ιράν δεν επιστρέψει σε διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα — αναλυτές εξετάζουν μια σειρά από σενάρια που μπορούν να προκύψουν αν οι ΗΠΑ ξεκινήσουν επιδρομές στη χώρα.

1. Στοχευμένες στρατιωτικές επιθέσεις με περιορισμένη κλίμακα

Σε αυτό το σχετικά «αισιόδοξο» σενάριο, οι ΗΠΑ πραγματοποιούν στοχευμένα χτυπήματα εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων των Ιρανικών Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), εγκαταστάσεων βαλλιστικών πυραύλων και πυρηνικών στόχων, επιδιώκοντας να ελαττώσουν τις δυνατότητες του Ιράν με ελάχιστες απώλειες αμάχων. Αν και θεωρητικά μπορεί να αποδυναμώσει το καθεστώς, εμπειρίες από άλλες επεμβάσεις (Ιράκ, Λιβύη) δείχνουν ότι η μετάβαση σε σταθερή δημοκρατία δεν είναι δεδομένη.

2. Το καθεστώς επιβιώνει αλλά αλλάζει πολιτική

Το Ιράν θα μπορούσε να παραμείνει υπό τον ίδιο ηγετικό πυρήνα, αλλά να υποχρεωθεί να επανεξετάσει στρατηγικές επιλογές — όπως την υποστήριξη περιφερειακών παραστρατιωτικών ομάδων ή το πυρηνικό του πρόγραμμα. Αυτό το «μοντέλο Βενεζουέλας» θεωρείται όμως από πολλούς αναλυτές λιγότερο πιθανό, λόγω της αντιστάθμισης των ηγετικών δυνάμεων του Ιράν και της ιστορικής του σταθερότητας.

3. Κατάρρευση και στρατιωτικός έλεγχος

Κάτι που εξετάζεται ως πολύ πιθανότερη έκβαση είναι ότι μετά από ένα σοκ εξωτερικής επίθεσης, το κράτος δεν θα καταρρεύσει σε δημοκρατία αλλά θα αντικατασταθεί από ένα σκληρό στρατιωτικό καθεστώς — πιθανώς με ηγετικό ρόλο για την ίδια την IRGC. Η απουσία σημαντικών φυγών προσωπικού προς την πλευρά των εξεγερμένων μέχρι στιγμής δείχνει την ανθεκτικότητα του καθεστώτος.

4. Αντιποίνων με πλήγματα σε αμερικανικές δυνάμεις ή γειτονικές χώρες

Το Ιράν έχει ήδη δηλώσει ότι «έχει το δάχτυλο στη σκανδάλη» και μπορεί να απαντήσει με πλήγματα σε αμερικανικές βάσεις ή συμμάχους που συμμετέχουν σε κάθε επίθεση, χρησιμοποιώντας βαλλιστικούς πυραύλους, μη επανδρωμένα συστήματα ή υποστηριζόμενες παραστρατιωτικές ομάδες σε Ιράκ, Συρία και άλλες χώρες. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση.

5. Το Ιράν να μετατρέψει το Στενό του Χορμούζ σε «πεδίο μάχης»

Ένα έργο ισχύος του Ιράν σε περίπτωση σύρραξης θα ήταν να αποστείλει ναρκοθετήσεις στο Στενό του Χορμούζ, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG. Μια τέτοια κίνηση θα είχε άμεσες συνέπειες στις τιμές ενέργειας και στην παγκόσμια οικονομία.

6. Συγκρούσεις στη θάλασσα και απειλή για πολεμικά πλοία

Το Ιράν έχει επενδύσει σε μη συμβατικές τακτικές ναυτικού πολέμου, συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων με μη επανδρωμένα σκάφη, δυσανιχνεύσιμες τορπίλες και πυραυλικά σμήνη. Σε τέτοια περίπτωση, υπάρχει και το σενάριο μιας επίθεσης εναντίον αμερικανικού πολεμικού πλοίου, πράγμα που θα μπορούσε να φέρει σοβαρή προσβολή για την Ουάσινγκτον.

7. Πλήρης κατάρρευση της τάξης και ευρύτερη αναταραχή

Το πιο «κακό» σενάριο περιλαμβάνει εκτεταμένη εμφύλια αναταραχή, εθνοτικές εντάσεις και περιφερειακή αστάθεια, με αποτέλεσμα το Ιράν να παρασύρει χώρες όπως Κουρδικές, Μπαλουτσιστάν ή άλλες εθνοτικές ομάδες σε συγκρούσεις. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να σημάνει σημαντική μετακίνηση προσφύγων και ανθρωπιστική κρίση στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Γεωπολιτικό συμπέρασμα

Οι αναλυτές τονίζουν ότι κανένα σενάριο δεν είναι καθαρά «καλό» και όλα έχουν μεγάλες γεωπολιτικές, οικονομικές και ανθρωπιστικές συνέπειες. Ο κίνδυνος για ευρύτερη εμπλοκή, αύξηση της τιμής του πετρελαίου, εμπλοκή παραγόντων όπως Ρωσία ή Κίνα και περαιτέρω αποσταθεροποίηση της περιφέρειας είναι πολύ υπαρκτός καθώς η αμερικανική «αρμάδα» προσεγγίζει τα σύνορα του Ιράν.

Πηγές: • Reuters/Atlantic Council/Time: ΗΠΑ απειλούν με στρατιωτική δράση και σύρραξη αν δεν υπάρξει συμφωνία με το Ιράν. • Reuters: Στρατηγικές επιλογές και κρίση εντάσεων στη Μέση Ανατολή. • AFP/Russia statement: Ρωσία καλεί για διπλωματία και προειδοποιεί για συνέπειες. • FT: Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου σε σχέση με τις γεωπολιτικές εντάσεις.