Η κόκκινη γραμμή της Τεχεράνης
Το μήνυμα από την ιρανική πλευρά είναι σαφές και ασυνήθιστα ωμό: καμία αμερικανική επίθεση δεν θα μείνει αναπάντητη – και η απάντηση δεν θα είναι περιορισμένη. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού στρατού, Ταξίαρχος Μοχάμαντ Ακραμινία, προειδοποίησε ότι:
- αμερικανικά αεροπλανοφόρα έχουν «σοβαρές ευπάθειες»
- στρατιωτικές βάσεις και μέσα των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο βρίσκονται «εντός βεληνεκούς ιρανικών πυραύλων μεσαίου βεληνεκούς»
- δεν θα επαναληφθεί ένα «γρήγορο και ελεγχόμενο» σενάριο όπως παλαιότερα
Το Ιράν απορρίπτει ευθέως την ιδέα ενός σύντομου χειρουργικού πλήγματος, προειδοποιώντας ότι μια σύγκρουση θα εξελιχθεί απρόβλεπτα και με ευρύ μέτωπο.
Ο Τραμπ πιέζει – αλλά κρατά ανοιχτή την πόρτα
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε ότι «ο χρόνος τελειώνει» για την Τεχεράνη να επιστρέψει σε συνομιλίες για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Παράλληλα, όμως, άφησε να εννοηθεί ότι:
- υπάρχουν ήδη επαφές με το Ιράν
- επιθυμεί να αποφευχθεί στρατιωτική σύγκρουση
- η αποστολή μεγάλου αμερικανικού ναυτικού στόλου λειτουργεί και ως μοχλός πίεσης
Η διπλή αυτή γραμμή – απειλή και ταυτόχρονα διάλογος – δημιουργεί έντονη αβεβαιότητα, τόσο στην περιοχή όσο και στις διεθνείς αγορές.
Ευρώπη και IRGC: μια απόφαση που δυναμιτίζει το κλίμα
Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να χαρακτηρίσει το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ως «τρομοκρατική οργάνωση» αποτέλεσε νέο σημείο τριβής. Η Τεχεράνη αντέδρασε οργισμένα, με τον Πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου να κατηγορεί την ΕΕ ότι «υποστηρίζει την τρομοκρατία», ενώ οι ΗΠΑ χαιρέτισαν ανοιχτά την ευρωπαϊκή κίνηση, τονίζοντας ότι το IRGC αποτελεί «κύριο εργαλείο αποσταθεροποίησης».
Η εξέλιξη αυτή περιπλέκει ακόμη περισσότερο το διπλωματικό τοπίο και δυσκολεύει την επιστροφή σε διαπραγματεύσεις χωρίς βαριές πολιτικές υποχωρήσεις.
Εσωτερική πίεση στο Ιράν και φόβοι αποσταθεροποίησης
Την ίδια στιγμή, το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με σοβαρές εσωτερικές αναταράξεις. Οι αρχές προχώρησαν σε συλλήψεις μετά από αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στη νότια Τεχεράνη, ενώ ακτιβιστές μιλούν για χιλιάδες νεκρούς από την καταστολή των τελευταίων μηνών.
Αναλυτές εκτιμούν ότι:
- η κοινωνική πίεση περιορίζει τα περιθώρια ελιγμών της ιρανικής ηγεσίας
- μια εξωτερική σύγκρουση μπορεί να λειτουργήσει είτε ως μέσο συσπείρωσης είτε ως καταλύτης περαιτέρω αστάθειας
Η διπλωματία τρέχει – Κατάρ, Τουρκία, Σαουδική Αραβία στο παρασκήνιο
Σε περιφερειακό επίπεδο, Κατάρ, Τουρκία, Αίγυπτος, Ομάν και Σαουδική Αραβία επιχειρούν να αποτρέψουν τη σύγκρουση. Η Άγκυρα εξετάζει ρόλο διαμεσολαβητή, με τον Τούρκο ΥΠΕΞ να προειδοποιεί ότι μια επίθεση στο Ιράν θα ήταν «σοβαρό λάθος», ενώ το Ριάντ ξεκαθάρισε ότι δεν θα επιτρέψει χρήση του εδάφους ή του εναέριου χώρου του για πλήγμα κατά του Ιράν.
Παράλληλα, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες κάλεσε σε άμεση επιστροφή στη διπλωματία, προειδοποιώντας για «καταστροφικές συνέπειες» σε περίπτωση σύγκρουσης.
Αγορές και πετρέλαιο: ο φόβος των Στενών του Ορμούζ
Σύμφωνα με ανάλυση της Citigroup, ένα γενικευμένο πολεμικό σενάριο θεωρείται λιγότερο πιθανό, όμως:
- περιορισμένες στρατιωτικές ενέργειες και κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων είναι στο τραπέζι
- το ρίσκο κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ διατηρεί υψηλό το risk premium στο πετρέλαιο
- υπάρχει 30% πιθανότητα κλιμακωμένης αλλά ελεγχόμενης σύγκρουσης
Μνήμες Ιράκ και προειδοποιήσεις
Ο πρώην επικεφαλής της IAEA Μοχάμεντ ΕλΜπαραντέι προειδοποίησε ότι η σημερινή ρητορική θυμίζει επικίνδυνα την πορεία προς τον πόλεμο στο Ιράκ, τονίζοντας πως απειλές χωρίς σαφή και άμεση αιτία παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο και οδηγούν σε καταστροφές που δύσκολα αναστρέφονται.
Τι πραγματικά διακυβεύεται
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει ένταση – αυτή είναι δεδομένη. Το ερώτημα είναι:
- θα επικρατήσει η λογική της πίεσης μέχρι συμφωνίας ή η λογική της επίδειξης ισχύος;
- θα μιλήσουν απευθείας ΗΠΑ και Ιράν ή μέσω μεσαζόντων;
- υπάρχει κοινό πλαίσιο συνομιλιών ή μόνο τελεσίγραφα;
Για την ώρα, το εκκρεμές ταλαντεύεται επικίνδυνα ανάμεσα στη στρατιωτική σύγκρουση και τη διπλωματική διέξοδο. Και όπως δείχνουν οι τελευταίες ώρες, μια λάθος εκτίμηση μπορεί να μετατρέψει τη ρητορική σε πραγματικό πόλεμο – με συνέπειες που θα ξεπεράσουν κατά πολύ τα σύνορα των δύο χωρών.
Πηγή: Pagenews.gr