Λευτέρης Καρχιμάκης στο pagenews.gr: Ένα μοντέλο ανάπτυξης χωρίς θεμέλια δεν αντέχει τις κρίσεις

Γράφει στο pagenews.gr ο Λευτέρης Καρχιμάκης Συντονιστής Ομάδας Προγράμματος ΠΑΣΟΚ

Η ελληνική οικονομία τις τελευταίες δεκαετίες κινείται σε ένα ιδιότυπο παράδοξο. Παρουσιάζει περιόδους μεγέθυνσης που στηρίζονται κυρίως στην κατανάλωση, ενώ ταυτόχρονα υποεπενδύει συστηματικά στην παραγωγή, την καινοτομία και τη βιομηχανική της βάση. Αυτό το καταναλοκεντρικό μοντέλο μπορεί να δημιουργεί βραχυπρόθεσμη ευφορία, αλλά αποδεικνύεται εύθραυστο, ανισόρροπο και κοινωνικά άδικο.

Όταν η ανάπτυξη βασίζεται κυρίως στη ζήτηση – δάνεια, τουρισμό, υπηρεσίες χαμηλής προστιθέμενης αξίας και εισαγόμενα προϊόντα – χωρίς αντίστοιχη αύξηση της εγχώριας παραγωγικής ικανότητας, τότε η οικονομία παραμένει ευάλωτη. Σε συνθήκες χαμηλής επενδυτικής έντασης, οι επιχειρήσεις δεν εκσυγχρονίζονται, η παραγωγικότητα μένει στάσιμη και οι καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας λιγοστεύουν.

Παράλληλα, η διαρθρωτική παραγωγική ανεπάρκεια εντείνει τις εξωτερικές ανισορροπίες. Η χώρα εισάγει πολύ περισσότερα από όσα εξάγει, χρηματοδοτώντας την κατανάλωση με χρέος ή με έσοδα από έναν υπερεξαρτημένο τουριστικό τομέα. Αυτό σημαίνει ότι κάθε διεθνής κρίση – ενεργειακή, γεωπολιτική ή υγειονομική – μετατρέπεται άμεσα σε εσωτερική οικονομική κρίση.

Το αποτέλεσμα είναι ένα μοντέλο που δεν είναι ανθεκτικό. Μπορεί να δείχνει ανάπτυξη σε καλές χρονιές, αλλά καταρρέει εύκολα σε δύσκολες. Δημιουργεί πλούτο για λίγους, ανασφάλεια για πολλούς και αναπαράγει ανισότητες αντί να τις μειώνει.

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, χρειάζεται μια στρατηγική μετάβασης σε ένα παραγωγικό, εξωστρεφές και κοινωνικά δίκαιο αναπτυξιακό μοντέλο. Σε αυτό το σημείο οι προτάσεις του ΠΑΣΟΚ προσφέρουν έναν συνεκτικό εναλλακτικό δρόμο.

Πρώτος άξονας είναι η ενίσχυση των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας. Η χώρα χρειάζεται στοχευμένη βιομηχανική πολιτική σε πράσινη ενέργεια, αγροδιατροφή, φαρμακευτική παραγωγή, ψηφιακές τεχνολογίες και κυκλική οικονομία. Αυτό σημαίνει όχι απλώς επιδοτήσεις, αλλά στρατηγικό σχεδιασμό και μακροπρόθεσμο όραμα.

Κεντρικό εργαλείο σε αυτή τη στρατηγική είναι η δημιουργία μιας νέου τύπου Αναπτυξιακής Τράπεζας.

Όχι μιας γραφειοκρατικής δομής, αλλά ενός ενεργού πυλώνα χρηματοδότησης που θα στηρίζει βιώσιμες επενδύσεις, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και καινοτόμα εγχειρήματα, συνδέοντας τη χρηματοδότηση με συγκεκριμένους παραγωγικούς στόχους.

Δεύτερος άξονας είναι η αναβάθμιση της εργασίας. Χωρίς αξιοπρεπείς μισθούς και σταθερές θέσεις εργασίας, η εσωτερική ζήτηση παραμένει αδύναμη και η ανάπτυξη εύθραυστη. Η ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων και η αύξηση του κατώτατου μισθού σε συνάρτηση με την παραγωγικότητα είναι κρίσιμα βήματα για ένα πιο ισορροπημένο μοντέλο.

Τρίτον, απαιτείται επένδυση στην εκπαίδευση και στις δεξιότητες. Η σύνδεση πανεπιστημίων με την παραγωγή, η τεχνική κατάρτιση και η δια βίου μάθηση μπορούν να δημιουργήσουν ένα ανθρώπινο κεφάλαιο ικανό να στηρίξει μια πιο σύνθετη και καινοτόμα οικονομία.

Τέταρτον, χρειάζεται μια εξαγωγική στρατηγική που δεν θα περιορίζεται στον τουρισμό. Η Ελλάδα πρέπει να αυξήσει τη συμμετοχή της σε διεθνείς αλυσίδες αξίας, να στηρίξει εξαγωγικές επιχειρήσεις και να μειώσει τη διαχρονική εξάρτηση από εισαγόμενα προϊόντα.

Πέμπτον, η δίκαιη φορολογία είναι προϋπόθεση βιώσιμης ανάπτυξης. Η ελάφρυνση των χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων, σε συνδυασμό με τη φορολόγηση του μεγάλου πλούτου, μπορεί να ενισχύσει τη ζήτηση χωρίς να δημιουργεί νέες ανισορροπίες.

Τέλος, η πράσινη μετάβαση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κόστος, αλλά ως ευκαιρία ανασυγκρότησης.

Επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενεργειακή εξοικονόμηση και βιώσιμες υποδομές μπορούν να δημιουργήσουν χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας και να μειώσουν την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα.

Το δίλημμα είναι καθαρό: θα συνεχίσουμε σε ένα μοντέλο εύκολης κατανάλωσης με πήλινα πόδια ή θα οικοδομήσουμε μια οικονομία με πραγματικά θεμέλια; Ένα ανθεκτικό μοντέλο ανάπτυξης απαιτεί παραγωγή, επενδύσεις, κοινωνική δικαιοσύνη και στρατηγικό κράτος.

Οι προτάσεις του ΠΑΣΟΚ δείχνουν έναν δρόμο μετάβασης από την εύθραυστη μεγέθυνση στην ουσιαστική ανάπτυξη. Όχι ανάπτυξη για τους δείκτες, αλλά ανάπτυξη για την κοινωνία. Όχι ευκαιριακή ευημερία, αλλά διαρκή προκοπή.

Μια Ελλάδα που επενδύει στον εαυτό της, στους ανθρώπους της και στις παραγωγικές της δυνατότητες μπορεί να γίνει πραγματικά ανθεκτική – απέναντι στις κρίσεις, τις ανισότητες και τις διεθνείς αναταράξεις.

*Ο Λευτέρης Καρχιμάκης είναι Συντονιστής Ομάδας Προγράμματος ΠΑΣΟΚ

Πηγή: pagenews.gr