Ντόναλντ Τραμπ: Ο Δυναμίτης που Τινάζει τα Θεμέλια του Παγκόσμιου Συστήματος

Ο Ντόναλντ Τραμπ υπήρξε μια από τις πιο αμφιλεγόμενες και αντιφατικές φιγούρες στην πρόσφατη ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών. Η θητεία του ως πρόεδρος, από το 2017 έως το 2021, αποτέλεσε μια περίοδο ανατροπών και κρίσιμων αποφάσεων που άλλαξαν την πορεία των διεθνών σχέσεων. Ο Τραμπ, με την πολιτική του «Αμερική Πρώτα»και τις δραστικές μεταβολές στη στρατηγική του εξωτερικού, κατάφερε να επηρεάσει όχι μόνο τη χώρα του αλλά και τον υπόλοιπο κόσμο. Η γεωπολιτική αρχιτεκτονική που είχε διαμορφωθεί επί δεκαετίες άρχισε να κλονίζεται, με τον Τραμπ να αναδεικνύει νέες δυναμικές, συμμαχίες και προτεραιότητες.

Η Αποστασιοποίηση από τις Παραδοσιακές Συμμαχίες

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της προεδρίας Τραμπ ήταν η απομάκρυνση των ΗΠΑ από παραδοσιακούς συμμάχους και διεθνείς οργανισμούς. Η απόφαση να αποχωρήσει η Αμερική από τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, να αποσυρθεί από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ) και να αναβληθεί η συμμετοχή των ΗΠΑ σε πολλές διεθνείς διαπραγματεύσεις, υπογραμμίζει την προτεραιότητα που έδινε στη μονομερή δράση και την εθνική κυριαρχία.

Η πιο αμφιλεγόμενη απόφαση του Τραμπ ήταν η αποχώρηση από τη Συμφωνία για τα Πυρηνικά Όπλα με το Ιράν (JCPOA), η οποία όχι μόνο άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας νέας πυρηνικής κούρσας στην περιοχή, αλλά και αναστάτωσε τις ευρωπαϊκές χώρες που υποστήριζαν τη συμφωνία. Η απόφαση αυτή, η οποία ήρθε εν μέσω του τεταμένου εμπορικού πολέμου με την Κίνα και των σχέσεων με τη Ρωσία, έδειξε ότι οι ΗΠΑ, υπό την ηγεσία του Τραμπ, ήθελαν να αναδιαρθρώσουν την παγκόσμια τάξη χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις παραδοσιακές πολυμερείς συνεργασίες.

Η Στρατηγική της «Αμερικής Πρώτα» και η Επαναστατική Προσέγγιση στον Εξωτερικό Στρατηγικό Σχεδιασμό

Η στρατηγική του «Αμερική Πρώτα» που προώθησε ο Τραμπ, προέβλεπε τη μείωση της εξάρτησης από διεθνείς συμφωνίες και τον περιορισμό της αμερικανικής εμπλοκής σε διεθνείς συγκρούσεις, εκτός αν αυτό ήταν απαραίτητο για τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Μια από τις πιο χαρακτηριστικές πρωτοβουλίες του ήταν η στρατηγική “America First Trade Policy”, που περιλάμβανε αυστηρούς εμπορικούς περιορισμούς, δασμούς και την αναδιαπραγμάτευση ή την απόσυρση από πολλές εμπορικές συμφωνίες.

Η αποφασιστικότητα του Τραμπ να αναδείξει την ισχύ των ΗΠΑ μέσω του εμπορικού πολέμου με την Κίνα, οδήγησε σε έναν από τους πιο επικίνδυνους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς της τελευταίας δεκαετίας. Οι κινήσεις του στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, οι οποίες περιλάμβαναν την υποστήριξη του Ισραήλ και την αποδοχή της κυριαρχίας της Ρωσίας στην Κριμαία, απέδειξαν ότι το πολιτικό και στρατηγικό χάος που δημιούργησε προκάλεσε ανησυχία στις παραδοσιακές δυνάμεις της ΕΕ και στον υπόλοιπο κόσμο.

Η Επίδραση στις Συμμαχίες και η Διαχείριση της Ρωσίας και της Κίνας

Η στρατηγική του Τραμπ με τη Ρωσία και την Κίνα αποτέλεσε μια ανατροπή των παραδοσιακών ισορροπιών. Ενώ οι περισσότεροι ηγέτες της Δύσης θεωρούσαν τη Ρωσία ως μια απειλή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, ο Τραμπ διατηρούσε θερμές σχέσεις με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν. Η αμφισβήτηση της κυριαρχίας του ΝΑΤΟ και η συνεχής πίεση προς τους Ευρωπαίους συμμάχους για να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες του αποκάλυψαν τις αντιφάσεις στην ατλαντική συμμαχία και τη μεταβαλλόμενη σχέση των ΗΠΑ με την Ευρώπη.

Στην περίπτωση της Κίνας, η επιθετική εμπορική πολιτική του Τραμπ προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Οι δασμοί που επέβαλε, η απομάκρυνση των κινεζικών εταιρειών από τις αμερικανικές αγορές και οι νέες στρατηγικές σε θαλάσσια ασφάλεια στον Ειρηνικό, δημιούργησαν έναν νέο ψυχρό πόλεμο με το Πεκίνο, αλλά και την ταχεία ανάπτυξη του κινεζικού γεωπολιτικού προγράμματος.

Ποιες Είναι οι Κληρονομιές της Προεδρίας Τραμπ για την Παγκόσμια Πολιτική;

Η κληρονομιά του Τραμπ στην παγκόσμια πολιτική παραμένει αμφιλεγόμενη και πολυδιάστατη. Η στρατηγική του απέναντι στη Ρωσία και την Κίνα, οι εμπορικοί πόλεμοι και η διάλυση παραδοσιακών συμμαχιών δημιούργησαν μια νέα εποχή πολιτικής ρευστότητας, με αυξημένες ανησυχίες για την παγκόσμια σταθερότητα.

Η επιστροφή των ΗΠΑ στο «Αμερική Πρώτα» και η απομάκρυνση από διεθνείς συμφωνίες δημιούργησαν τη βάση για μια πιο ανταγωνιστική και ατομικιστική παγκόσμια πολιτική. Αυτό σίγουρα θα συνεχίσει να επηρεάζει τη διεθνή ατζέντα και τις στρατηγικές συνεργασίες για τα επόμενα χρόνια.

Το Μέλλον: Η Ευρωπαϊκή Αντίδραση και η Αποκατάσταση των Διεθνών Συμμαχιών

Η Ευρώπη, με τις αμφιλεγόμενες στρατηγικές του Τραμπ, βρίσκεται αντιμέτωπη με τη δύσκολη πρόκληση να αναδιοργανώσει τις στρατηγικές συμμαχίες της και να αναζητήσει νέους τρόπους για να εξασφαλίσει την ασφάλεια και τα συμφέροντά της χωρίς την υποστήριξη των ΗΠΑ. Ειδικά με την αναζωπύρωση των εθνικιστικών δυνάμεων στις ΗΠΑ και την πιθανότητα επιστροφής του Τραμπ στην εξουσία, η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία και οι νέες συμμαχίες με την Ασία, τη Ρωσία και τον Καναδά αναδεικνύονται ως βασικές προτεραιότητες.

Το ερώτημα, λοιπόν, παραμένει: Μπορεί η Ευρώπη να χαράξει τη δική της πορεία στον κόσμο μετά την αναστάτωση που άφησε η θητεία του Τραμπ, ή θα παραμείνει εξαρτημένη από την αμερικανική κυριαρχία;

Πηγές: Με πληροφορίες από:  Euronews, Reuters, BBC, Foreign Policy.