Η τεχνητή νοημοσύνη εισβάλλει στο σινεμά: Το πρότζεκτ του Ντάρεν Αρονόφσκι που σοκάρει τη βιομηχανία

Η είσοδος της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης στον κινηματογράφο δεν αποτελεί πλέον θεωρητικό σενάριο ή πειραματισμό στο περιθώριο της βιομηχανίας. Αντιθέτως, αποκτά πρόσωπο, διάρκεια και κοινό. Το νέο πρότζεκτ που φέρει την υπογραφή του στούντιο Primordial Soup του Ντάρεν Αρονόφσκι πυροδοτεί έντονες αντιδράσεις, καθώς επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει την οπτικοακουστική αφήγηση με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Το αποτέλεσμα, ωστόσο, δεν γεννά ενθουσιασμό, αλλά ένα αίσθημα βαθιάς ανησυχίας για το πού οδηγείται το σινεμά.

Η σειρά μικρού μήκους «On This Day… 1776», που δημιουργήθηκε για το YouTube κανάλι του Time, φιλοδοξεί να αναπαραστήσει στιγμές από τον Αμερικανικό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας μέσα από το πρίσμα της ΑΙ. Παρότι πρόκειται για επεισόδια διάρκειας μόλις λίγων λεπτών, η συζήτηση που άνοιξαν είναι δυσανάλογα μεγάλη, καθώς αγγίζει τον πυρήνα της καλλιτεχνικής δημιουργίας, της εργασίας και της ταυτότητας του ίδιου του μέσου.

Από τον ψυχολογικό ρεαλισμό στην ψηφιακή αβεβαιότητα

Η επιλογή του Αρονόφσκι να εμπλακεί σε ένα τέτοιο εγχείρημα προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση. Πρόκειται για έναν δημιουργό που έχει ταυτιστεί με την ένταση της ανθρώπινης εμπειρίας και τη σωματικότητα, μέσα από ταινίες όπως το Black Swan και το The Wrestler. Η μετάβαση σε ένα πρότζεκτ όπου η εικόνα παράγεται από αλγόριθμους και όχι από ανθρώπινα χέρια μοιάζει σχεδόν αντιφατική με την κινηματογραφική του διαδρομή.

Αυτή ακριβώς η αντίφαση εντείνει την κριτική. Για πολλούς, το «On This Day… 1776» δεν είναι απλώς ένα τεχνολογικό πείραμα, αλλά ένα σύμπτωμα της αγωνίας ενός κλάδου που βλέπει την τεχνητή νοημοσύνη να εισβάλλει σε πεδία που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αμιγώς ανθρώπινα. Το γεγονός ότι η πρωτοβουλία προέρχεται από έναν σκηνοθέτη κύρους προσδίδει στο εγχείρημα χαρακτήρα προειδοποίησης.

Η «κοιλάδα του αλλόκοτου» ως νέα κινηματογραφική πραγματικότητα

Τα επεισόδια επιχειρούν να ανασυνθέσουν εμβληματικές σκηνές της Αμερικανικής Επανάστασης, όπως την ανύψωση της σημαίας από τον Τζορτζ Ουάσινγκτον στο Prospect Hill. Η πρόθεση για ιστορικό ρεαλισμό είναι εμφανής, όμως το οπτικό αποτέλεσμα δημιουργεί αμηχανία. Οι χαρακτήρες μοιάζουν να αιωρούνται σε ένα μεταίχμιο μεταξύ φωτορεαλισμού και ψηφιακής παραμόρφωσης, εγκλωβισμένοι σε αυτό που η θεωρία της εικόνας περιγράφει ως «κοιλάδα του αλλόκοτου».

Τα πρόσωπα εμφανίζουν μάτια χωρίς ζωντάνια, ρυτίδες που αλλάζουν μορφή από καρέ σε καρέ και δέρμα που μοιάζει περισσότερο με υλικό προσομοίωσης παρά με ανθρώπινη σάρκα. Η επιλογή πολλών πλάνων να δείχνουν τους χαρακτήρες από πίσω δεν περνά απαρατήρητη. Αντιθέτως, ερμηνεύεται ως έμμεση παραδοχή των περιορισμών της τεχνητής νοημοσύνης στην πειστική απεικόνιση ανθρώπινων εκφράσεων.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η αναπαράσταση του Μπέντζαμιν Φράνκλιν, η οποία περιγράφεται από κριτικούς ως σχεδόν εφιαλτική. Το πρόσωπό του θυμίζει ένα ασταθές κολάζ από γνωστές φυσιογνωμίες, καλυμμένο με τεχνητά σημάδια γήρανσης που μεταβάλλονται συνεχώς, υπονομεύοντας κάθε αίσθηση ιστορικής συνέπειας.

Ανθρώπινες φωνές σε ψηφιακά σώματα

Παρά τον έντονο πειραματικό χαρακτήρα του πρότζεκτ, ένα στοιχείο ξεχωρίζει ως αναπάντεχα παραδοσιακό. Οι φωνές των χαρακτήρων δεν παράγονται από ΑΙ, αλλά ανήκουν σε πραγματικούς ηθοποιούς. Για πολλούς αναλυτές, αυτή η επιλογή αποτελεί το μοναδικό πειστικό στοιχείο της σειράς, καθώς προσδίδει στοιχειώδη συναισθηματική συνοχή σε μια κατά τα άλλα αποξενωτική εικόνα.

Η αντίφαση, ωστόσο, είναι εμφανής. Ενώ η τεχνητή νοημοσύνη αναλαμβάνει την εικόνα, η παραγωγή εξακολουθεί να στηρίζεται στον άνθρωπο για να διατηρήσει ένα ελάχιστο επίπεδο αφήγησης. Αυτό το «μισό βήμα» προς την αυτοματοποίηση γεννά ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία, καθώς πολλοί θεωρούν ότι προαναγγέλλει μια επόμενη φάση όπου ακόμη και οι φωνές θα αντικατασταθούν από συνθετικά μοντέλα.

Η σύγκριση με παλαιότερα viral παραδείγματα, όπως τα animated δελτία ειδήσεων της Ταϊβάν, είναι αναπόφευκτη. Η τεχνολογία έχει προχωρήσει αισθητά, και ακριβώς αυτή η πρόοδος είναι που προκαλεί τρόμο στον κλάδο. Η ιδέα ότι σενάριο, σκηνοθεσία, ερμηνεία και μοντάζ θα μπορούσαν να παραχθούν αποκλειστικά μέσω prompts παύει να μοιάζει με επιστημονική φαντασία.

Νομικά και ηθικά ναρκοπέδια

Πέρα από το αισθητικό σοκ, το «On This Day… 1776» ανοίγει ένα περίπλοκο πεδίο νομικών και ηθικών ζητημάτων. Πολλοί χαρακτήρες εμφανίζουν ομοιότητες με γνωστούς ηθοποιούς, με αναφορές σε φυσιογνωμίες όπως ο Ρέιφ Φάινς ή ο Ντάνιελ Ντέι-Λιούις. Σε μια εποχή όπου η έννοια του likeness αποκτά κρίσιμη σημασία, τέτοιες ομοιότητες δεν θεωρούνται πλέον αθώες.

Το παράδειγμα της Σκάρλετ Γιόχανσον, η οποία έχει κινηθεί νομικά για χρήση φωνής που έμοιαζε επικίνδυνα με τη δική της, λειτουργεί ως προειδοποίηση. Η πιθανότητα αγωγών για μη εξουσιοδοτημένη χρήση προσώπου ή φωνής σε ΑΙ avatars καθίσταται απολύτως ρεαλιστική, απειλώντας να μετατρέψει την καινοτομία σε πεδίο δικαστικών μαχών.

Το σινεμά μπροστά σε μια υπαρξιακή κρίση

Για τη βιομηχανία του θεάματος, το εγχείρημα του Αρονόφσκι λειτουργεί ως καθρέφτης και καμπανάκι κινδύνου. Από τη μία πλευρά, αναδεικνύει τη γοητεία της μείωσης κόστους και της ταχύτητας παραγωγής που υπόσχεται η τεχνητή νοημοσύνη. Από την άλλη, φωτίζει το χάσμα ανάμεσα στο εμπορικό όφελος και την ανάγκη διατήρησης καλλιτεχνικής ποιότητας, εργασιακών δικαιωμάτων και ανθρώπινης έκφρασης.

Το ερώτημα που αιωρείται είναι βαθύτερο από την επιτυχία ή αποτυχία ενός μεμονωμένου πρότζεκτ. Αγγίζει την ίδια την υπόσταση του κινηματογράφου ως τέχνης. Ο Αρονόφσκι, ένας δημιουργός που έχτισε την καριέρα του πάνω στην ανθρώπινη ψυχολογία και το σωματικό βίωμα, βρίσκεται τώρα στο επίκεντρο μιας συζήτησης για το αν η τεχνητή νοημοσύνη απελευθερώνει τη δημιουργικότητα ή αν, τελικά, την ακυρώνει.

Σε κάθε περίπτωση, το «On This Day… 1776» δεν περνά απαρατήρητο. Και ίσως αυτός να είναι ο πιο ανησυχητικός του ρόλος: όχι ως έργο τέχνης, αλλά ως προάγγελος ενός μέλλοντος όπου το σινεμά καλείται να επαναπροσδιορίσει τι σημαίνει ανθρώπινη δημιουργία στην εποχή των αλγορίθμων.

Πηγή: Pagenews.gr