Φρεγάτες ΜΕΚΟ: Στην τελική ευθεία οι υπογραφές για αναβάθμιση 390 εκατ. και το στοίχημα έως το 2030

Το πιο κρίσιμο «ενδιάμεσο» πρόγραμμα του Πολεμικού Ναυτικού μπαίνει στο τελευταίο του προ-υπογραφών στάδιο. Ο εκσυγχρονισμός των τεσσάρων φρεγατών MEKO 200HN, ένα πακέτο περίπου 390 εκατ. ευρώ, κινείται πλέον σε διαδικασίες που οδηγούν άμεσα σε συμβάσεις, καθώς δύο από τα τρία βασικά σκέλη βρίσκονται στη ΓΔΑΕΕ για τα τελικά βήματα, ενώ και το τρίτο οδεύει προς ολοκλήρωση με τις τελευταίες εκκρεμότητες να αφορούν κυρίως το χρονοδιάγραμμα.

Πίσω από τους τεχνικούς όρους, αυτό που διακυβεύεται είναι απλό και ταυτόχρονα βαρύ: η ικανότητα του Στόλου να παραμείνει επιχειρησιακά πλήρης σε μια περίοδο όπου οι νέες φρεγάτες FDI φέρνουν ποιοτικό άλμα, αλλά δεν αρκούν από μόνες τους να καλύψουν άμεσα όλα τα κενά, ιδίως καθώς πλησιάζει η ώρα απόσυρσης των παλαιότερων μονάδων τύπου S. Η αναβάθμιση των ΜΕΚΟ λειτουργεί ως γέφυρα ισχύος που κρατά «δεμένο» το παρόν με το μέλλον.

Γιατί τώρα: 34 χρόνια υπηρεσίας και ανάγκη για 15 ακόμη

Οι ΜΕΚΟ έχουν γράψει δεκαετίες παρουσίας, δεκάδες χιλιάδες ναυτικά μίλια και έχουν σηκώσει επιχειρησιακό βάρος σε μια εποχή που οι αποστολές δεν είναι πια «εξαίρεση», αλλά ρουτίνα. Το Πολεμικό Ναυτικό δεν επιδιώκει έναν βαθύ, ριζικό εκσυγχρονισμό που θα «παγώσει» για χρόνια την επιχειρησιακή διαθεσιμότητα. Επιλέγει ένα ρεαλιστικό και στοχευμένο μοντέλο, που αυξάνει μαχητική ικανότητα και επιβιωσιμότητα χωρίς να διαλύει τη διαθεσιμότητα του Στόλου.

Η φιλοσοφία είναι καθαρή: οι ΜΕΚΟ πρέπει να παραμείνουν στην πρώτη γραμμή για τουλάχιστον άλλα 15 χρόνια, όχι ως «δεύτερη λύση», αλλά ως μονάδες που μπορούν να συνεργάζονται με νεότερες πλατφόρμες, να ανταλλάσσουν τακτική εικόνα, να λειτουργούν δικτυοκεντρικά και να ανταποκρίνονται σε σύγχρονες απαιτήσεις επιχειρήσεων.

Το πακέτο των 390 εκατ. ευρώ και η επιλογή του «όσο χρειάζεται, όχι όσο γίνεται»

Το ποσό των ~390 εκατ. ευρώ δεν είναι τυχαίο. Είναι αποτέλεσμα ενός συνδυασμού περιορισμών και ρίσκου. Από τη μία, τα διαθέσιμα κονδύλια είναι συγκεκριμένα. Από την άλλη, ένας βαθύς εκσυγχρονισμός σε πλοία που πρέπει να συνεχίσουν να επιχειρούν κρύβει μεγάλες πιθανότητες καθυστέρησης, υπερβάσεων και απώλειας διαθεσιμότητας. Έτσι, το πρόγραμμα εστιάζει σε καίριες παρεμβάσεις: ηλεκτρονικά, αισθητήρες, διασύνδεση και επιμέρους οπλικά/υποσυστήματα.

Με απλά λόγια, το Πολεμικό Ναυτικό «αγοράζει» χρόνο και ικανότητες: αναβαθμίζει αυτά που κάνουν τη διαφορά στην καθημερινή επιχειρησιακή αξία των πλοίων, χωρίς να ανοίγει ένα έργο τέτοιας κλίμακας που θα μπορούσε να εκτροχιαστεί.

Οι τρεις συμβάσεις που ξεκλειδώνουν τα πάντα

Ο κορμός του προγράμματος στηρίζεται σε τρία μεγάλα συμβατικά σκέλη, που πρέπει να λειτουργήσουν σαν ενιαία αλυσίδα. Αν ένα γρανάζι κολλήσει, επηρεάζει τα υπόλοιπα. Γι’ αυτό και το ζητούμενο δεν είναι μόνο «να υπογραφούν», αλλά να υπογραφούν με τρόπο που να αντέχει σε ελέγχους, χρονοδιαγράμματα και πραγματικές δυσκολίες υλοποίησης.

Thales Nederland: ο ψηφιακός εγκέφαλος, οι αισθητήρες και η νέα αρχιτεκτονική

Το πρώτο σκέλος αφορά την προμήθεια νέων αισθητήρων και ηλεκτρονικών και τη διασύνδεσή τους με το σύστημα μάχης TACTICOS, με εκτιμώμενη αποτίμηση περίπου 200 εκατ. ευρώ για το πρώτο στάδιο. Εδώ κρίνεται η μετάβαση των ΜΕΚΟ σε πιο σύγχρονη ψηφιακή αρχιτεκτονική, ώστε να «μιλούν» καλύτερα στο δίκτυο του Στόλου και να λειτουργούν πιο αποτελεσματικά σε συνδυασμό με άλλες μονάδες.

Στο επίπεδο των αισθητήρων, προβλέπεται αντικατάσταση παλαιότερων ραντάρ με το 4D περιστρεφόμενο NS110 με ενσωματωμένες δυνατότητες IFF, ως μέρος του συνολικού πακέτου.

SSMART: το «χειρουργείο» της ολοκλήρωσης που κρίνει την επιτυχία

Το δεύτερο σκέλος είναι εκείνο που μετατρέπει τα νέα συστήματα σε πραγματική ικανότητα: εγκατάσταση, καλωδιώσεις, ολοκλήρωση, δοκιμές, πιστοποιήσεις. Είναι η φάση όπου τα προγράμματα παγκοσμίως συχνά σκοντάφτουν, όχι επειδή «λείπουν υλικά», αλλά επειδή η ενσωμάτωση σε υπάρχουσα πλατφόρμα κρύβει τεχνικές παγίδες.

Γι’ αυτό και το μέτρο επιτυχίας δεν θα είναι η άφιξη κιβωτίων. Θα είναι η έξοδος των φρεγατών από τις εργασίες με συστήματα που δουλεύουν αρμονικά, χωρίς «γκρίζες ζώνες» που μετατρέπουν την αναβάθμιση σε χρόνια εξάρτηση συντήρησης.

Ναυπηγεία Σκαραμαγκά: η πλατφόρμα, οι δεξαμενισμοί και ο ρυθμός «φρεγάτα-φρεγάτα»

Το τρίτο σκέλος αφορά τις εργασίες στην πλατφόρμα: δεξαμενισμούς, δομικές παρεμβάσεις, αποξηλώσεις, νέες βάσεις, παρεμβάσεις σε ιστούς, δίκτυα ισχύος και δεδομένων, μηχανολογικά και βοηθητικά συστήματα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διακινούνται, η σύμβαση βρίσκεται στο τελικό στάδιο με τα τελευταία ζητήματα να σχετίζονται κυρίως με το χρονοδιάγραμμα.

Εδώ βρίσκεται και ο μεγάλος πρακτικός στόχος: για να ολοκληρωθεί το πρόγραμμα γύρω στο 2030, πρέπει να δουλέψει μια «γραμμή παραγωγής» με ρυθμό πλοίο-πλοίο, χωρίς μεγάλα κενά, με έγκαιρη έλευση υλικών και με πειθαρχημένη οργάνωση συνεργείων και παραθύρων διαθεσιμότητας.

Το θεσμικό μονοπάτι: γιατί η ταχύτητα είναι εξίσου κρίσιμη με την τεχνολογία

Το πρόγραμμα δεν κρίνεται μόνο σε αίθουσες μηχανικών. Κρίνεται και στο θεσμικό «σλάλομ» που δεν συγχωρεί λάθη: διαδικασίες στη ΓΔΑΕΕ, ενημέρωση/έγκριση στην επιτροπή εξοπλιστικών της Βουλής, ΚΥΣΕΑ, προσυμβατικός έλεγχος από το Ελεγκτικό Συνέδριο και μετά πλήρης ενεργοποίηση. Κάθε αστοχία στη συμβατική αρχιτεκτονική μπορεί να προκαλέσει καθυστέρηση, που στην πράξη μεταφράζεται σε επιχειρησιακό κενό.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που αποτυπώνονται στη δημόσια συζήτηση, στόχος είναι να κλείσουν οι βασικές γραφειοκρατικές διαδικασίες μέχρι το καλοκαίρι, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για τις πρώτες παρεμβάσεις, με το πραγματικό «start» να εξαρτάται από την άφιξη κρίσιμων υλικών και το αν μπορεί να «περισσέψει» πλοίο χωρίς να δημιουργηθεί κενό διαθεσιμότητας.

Γιατί οι ΜΕΚΟ δεν μπορούν να «βγουν από το νερό» εύκολα

Το Πολεμικό Ναυτικό κινείται πλέον σε περιβάλλον όπου η παρουσία εκτός συνόρων έχει αυξηθεί. Οι ΜΕΚΟ έχουν συμμετοχή σε αποστολές όπως η ευρωπαϊκή επιχείρηση ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα, με φρεγάτες τύπου ΜΕΚΟ να αναπτύσσονται επανειλημμένα στην περιοχή.

Αυτό έχει συγκεκριμένη συνέπεια: τα «παράθυρα» για εκτεταμένες εργασίες στενεύουν. Δεν αρκεί να αποφασιστεί ποιο πλοίο «πρέπει» να μπει πρώτο. Πρέπει να επιλεγεί εκείνο που θα μπορεί να μπει πρώτο, την περίοδο που θα παραδοθούν τα αρχικά κρίσιμα συστήματα, χωρίς να τιναχτεί στον αέρα ο επιχειρησιακός προγραμματισμός.

Τα παράλληλα υποπρογράμματα που δίνουν πολλαπλασιαστή ισχύος

Δίπλα στις τρεις μεγάλες συμβάσεις, τρέχουν ή ωριμάζουν επιμέρους παρεμβάσεις, οι οποίες μπορεί να έχουν μικρότερο κόστος, αλλά καθορίζουν την καθημερινή αποτελεσματικότητα. Στο πεδίο των επικοινωνιών, υπάρχει επίσημος διαγωνισμός της ΓΔΑΕΕ για το έργο «Αναβάθμιση Δυνατοτήτων των Φ/Γ τ. ΜΕΚΟ του ΠΝ – Συστήματα Επικοινωνιών» με ανώτατο προϋπολογισμό 9.980.000 ευρώ.

Το «γιατί» είναι καθοριστικό: σε σύγχρονο ναυτικό περιβάλλον, οι επικοινωνίες δεν είναι βοηθητικό κεφάλαιο. Είναι η βάση για ασφαλείς ζεύξεις, ανταλλαγή δεδομένων και πραγματική δικτυοκεντρική λειτουργία, ειδικά όταν ο Στόλος καλείται να επιχειρεί με πολλαπλές πλατφόρμες ταυτόχρονα.

Το μεγάλο διακύβευμα: να μη χαθεί η μεταβατική δεκαετία

Η μεγάλη εικόνα είναι πως ο εκσυγχρονισμός των ΜΕΚΟ δεν γίνεται «για να γίνουν πιο όμορφες» ή για να παραταθεί μηχανικά η ζωή τους. Γίνεται επειδή οι αποσύρσεις παλαιότερων μονάδων πλησιάζουν, ενώ τα νέα προγράμματα, όσο φιλόδοξα κι αν είναι, έχουν χρονικό βάθος.

Αν οι ΜΕΚΟ παραμείνουν με παλαιότερη αρχιτεκτονική και περιορισμούς διασύνδεσης, ο Στόλος κινδυνεύει να βρεθεί με ποιοτική ανισορροπία: λίγες υπερσύγχρονες μονάδες και αρκετές που δυσκολεύονται να συνεργαστούν στο ίδιο επιχειρησιακό «οικοσύστημα». Αντίθετα, αν ο εκσυγχρονισμός κλείσει με σωστό συγχρονισμό και πειθαρχία, οι ΜΕΚΟ γίνονται το «στέρεο πάτωμα» πάνω στο οποίο χτίζεται η μετάβαση προς την επόμενη γενιά.

Το χρονόμετρο ως αντίπαλος: 2028–2030 και οι λεπτές ισορροπίες

Οι αναφορές για στόχο ολοκλήρωσης γύρω στο 2030 συνδέονται άμεσα με το αν θα αποφευχθούν οι κλασικές παγίδες: ασυγχρονία παραδόσεων, τεχνικές δυσκολίες ολοκλήρωσης και, κυρίως, αδυναμία να διατηρηθεί η διαθεσιμότητα του Στόλου όσο τα πλοία μπαίνουν διαδοχικά στις εργασίες.

Είναι ένα πρόγραμμα που, αν πετύχει, θα πετύχει κυρίως επειδή θα είναι «βαρετά» σωστό: σαφείς συμβάσεις, καθαρή αλυσίδα ευθυνών, πειθαρχημένο χρονοδιάγραμμα, έγκαιρη έλευση υλικών και μια αδιάκοπη ροή εργασιών που δεν θα αφήνει την αναβάθμιση να μετατρέπεται σε μόνιμο έργο χωρίς τέλος.

Κι αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα για το Πολεμικό Ναυτικό: να μην υπάρξει άλλη μια «χαμένη» δεκαετία στα ενδιάμεσα, αλλά μια ελεγχόμενη μετάβαση όπου οι ΜΕΚΟ κρατούν τη γραμμή μέχρι να ωριμάσει πλήρως η νέα γενιά του Στόλου.

Πηγή: Pagenews.gr