Βρυξέλλες: «Πράσινο φως» στο δάνειο των 90 δισ. για την Ουκρανία, «κόφτης» σε εξοπλιστικά τύπου Τουρκίας

Έπειτα από ένα μακρύ και έντονο παρασκήνιο διαβουλεύσεων, οι Βρυξέλλες κατέληξαν σε συμφωνία για το δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, όπως είχε αποφασιστεί τον περασμένο Δεκέμβριο. Η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο ώστε η πρώτη δόση να εκταμιευθεί τον Απρίλιο, με το πακέτο να στηρίζεται σε κοινό δανεισμό από τις αγορές και εγγυήσεις από τον τρέχοντα προϋπολογισμό της ΕΕ.

Η χρονική σύμπτωση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς την ίδια στιγμή συνεχίζονται οι συζητήσεις στο Άμπου Ντάμπι μεταξύ Μόσχας, Κιέβου και Ουάσιγκτον γύρω από την προοπτική ειρήνης. Στο ευρωπαϊκό επίπεδο, ωστόσο, η Ένωση επιμένει σε μια στρατηγική που στοχεύει στην οικονομική και στρατιωτική ενίσχυση της Ουκρανίας, διαμορφώνοντας παράλληλα ένα πλαίσιο όρων και «δικλείδων» για τον τρόπο που θα διοχετευθούν οι πόροι και από ποιους προμηθευτές θα μπορεί να καλύψει το Κίεβο τις ανάγκες του.

Πού θα κατευθυνθούν τα 90 δισ.: άμυνα και δημοσιονομική ανάσα

Σύμφωνα με το συμφωνημένο πλαίσιο, περίπου τα δύο τρίτα του δανείου, δηλαδή 66 δισ. ευρώ, θα κατευθυνθούν σε στρατιωτικό εξοπλισμό, ενώ το υπόλοιπο ποσό προορίζεται για δημοσιονομικές ανάγκες της Ουκρανίας. Η κατανομή αυτή αποτυπώνει την προτεραιότητα των κρατών-μελών να στηρίξουν πρωτίστως την αμυντική ικανότητα του Κιέβου, χωρίς να αφήνουν εκτός κάδρου την ανάγκη για σταθερότητα στα δημόσια οικονομικά μιας χώρας που βρίσκεται υπό συνεχή πίεση.

Το χρηματοδοτικό σχήμα έχει και πολιτική διάσταση: με τον κοινό δανεισμό, η ΕΕ στέλνει μήνυμα ενότητας, αλλά ταυτόχρονα προσπαθεί να ελέγξει την «αρχιτεκτονική» των προμηθειών, ώστε οι ευρωπαϊκοί πόροι να λειτουργήσουν με κανόνες που εξυπηρετούν την ευρωπαϊκή στρατηγική και τις ανησυχίες ασφαλείας των κρατών-μελών.

Το κρίσιμο ερώτημα θυμίζει… σκακιέρα: από πού θα αγοράζει όπλα το Κίεβο

Η δυσκολότερη πτυχή των διαπραγματεύσεων δεν ήταν το ύψος του δανείου, αλλά ο κανόνας προμήθειας στρατιωτικού υλικού: από ποιες χώρες και με ποιες προϋποθέσεις θα μπορεί η Ουκρανία να αγοράσει οπλικά συστήματα.

Η αρχική πρόταση της Κομισιόν έδινε προτεραιότητα σε προμήθειες από την εγχώρια ουκρανική βιομηχανία, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ). Όμως μια ομάδα χωρών, με τη Γερμανία και την Ολλανδία να συγκαταλέγονται σε εκείνες που πίεσαν περισσότερο, ζήτησε περισσότερη ευελιξία, ώστε το Κίεβο να μπορεί να καλύπτει ανάγκες και μέσω τρίτων χωρών acknowledging ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η ευρωπαϊκή παραγωγή είτε δεν επαρκεί είτε δεν μπορεί να παραδώσει γρήγορα.

Η τελική φόρμουλα που πέρασε λειτουργεί ως συμβιβασμός: η Ουκρανία θα μπορεί να προμηθεύεται όπλα από τρίτες χώρες όπως η Βρετανία και οι ΗΠΑ, μόνο εφόσον αποδείξει ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα συστήματα εντός των προτιμητέων πηγών ή ότι ο χρόνος παράδοσης είναι «σημαντικά περιορισμένος». Πρόκειται για έναν κόφτη που μετατρέπει την «επιλογή τρίτων» από γενικό δικαίωμα σε εξαίρεση με τεκμηρίωση.

Η γαλλική «ευρωπαϊκή προτίμηση» και η κυπριακή συμβιβαστική πρόταση

Στο τραπέζι βρέθηκε και το γνωστό δόγμα της «ευρωπαϊκής προτίμησης», στο οποίο επιμένει παραδοσιακά η Γαλλία: η ιδέα ότι οι ευρωπαϊκοί πόροι οφείλουν να στηρίζουν κατά προτεραιότητα την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία. Τελικά, το Παρίσι ήρε τις ενστάσεις του, αποδεχόμενο τη συμβιβαστική πρόταση της κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, η οποία πρόσθεσε μια επιπλέον ασφαλιστική δικλείδα: αν μια τρίτη χώρα θέλει να συμμετάσχει σε συμφωνίες παροχής επιπλέον στρατιωτικού υλικού, τότε δεν μπορεί να το κάνει «δωρεάν» σε ό,τι αφορά το χρηματοδοτικό σκέλος.

Το κείμενο προβλέπει ότι μια τρίτη χώρα, η οποία έχει υπογράψει συμφωνία ασφαλείας με την Ένωση και στηρίζει οικονομικά και στρατιωτικά το Κίεβο, θα πρέπει να συμβάλει και στην κάλυψη των πληρωμών των τόκων του δανείου «με δίκαιο και αναλογικό τρόπο». Με άλλα λόγια, η πρόσβαση στις προμήθειες δεν είναι απλή υπόθεση· συνοδεύεται από οικονομική συμμετοχή, ώστε να μη φορτωθεί μονομερώς στους Ευρωπαίους φορολογούμενους το κόστος μιας λύσης που θα ωφελεί και τρίτους προμηθευτές.

Η ρήτρα που «γράφει» Τουρκία: το στοιχείο που ενδιαφέρει την Αθήνα

Στην τελική διατύπωση, υπάρχει μια πρόβλεψη που αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς λειτουργεί ως φίλτρο συμμετοχής χωρών που δεν ευθυγραμμίζονται με τις ευρωπαϊκές θέσεις ή δεν διαθέτουν το απαιτούμενο θεσμικό πλαίσιο συνεργασίας.

Το Κίεβο θα μπορεί να αγοράζει όπλα και από τρίτες χώρες που έχουν ήδη συμφωνία ασφαλείας με την ΕΕ ή μετέχουν ως κρατική οντότητα στο δανειακό πρόγραμμα SAFE, όπως ο Καναδάς. Αυτό το πλαίσιο, όπως επισημαίνεται, ικανοποιεί την Αθήνα, καθώς πρακτικά αποκλείει την Τουρκία από την «περίμετρο» συμμετοχής: η Άγκυρα δεν έχει υπογράψει συμφωνία ασφαλείας με την ΕΕ και δεν μετέχει στο SAFE.

Παράλληλα, στο κείμενο υπάρχει και ρητή αναφορά ότι οι προμήθειες μπορούν να προέρχονται από χώρες που δεν αντιστρατεύονται την ασφάλεια της ΕΕ και των κρατών-μελών της. Πρόκειται για διατύπωση που λειτουργεί ως πολιτικό και θεσμικό φίλτρο, ενισχύοντας το επιχείρημα ότι τα κονδύλια για την Ουκρανία, ακόμη και όταν αξιοποιούνται μέσω τρίτων προμηθευτών, δεν μπορούν να ανοίγουν «κερκόπορτα» σε παίκτες που θεωρούνται προβληματικοί ή ανταγωνιστικοί ως προς τα συμφέροντα και τις ανησυχίες ασφάλειας ορισμένων κρατών-μελών.

Πρώτη δόση τον Απρίλιο, με το βλέμμα στις αντοχές της ευρωπαϊκής στρατηγικής

Με την τελική συμφωνία, η ΕΕ επιχειρεί να πετύχει μια λεπτή ισορροπία: να διατηρήσει σε υψηλό επίπεδο τη στήριξη προς την Ουκρανία, αλλά να τη «δέσει» με κανόνες που εξυπηρετούν ταυτόχρονα τη συνοχή της Ένωσης, την προτεραιότητα της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και τις ευαισθησίες ασφαλείας κρατών-μελών που δεν θέλουν να δουν τρίτους να ωφελούνται πολιτικά ή οικονομικά χωρίς σαφείς δεσμεύσεις.

Το δάνειο των 90 δισ. ευρώ δεν είναι απλώς ένα χρηματοδοτικό εργαλείο· είναι μια απόφαση με σαφή γεωπολιτική σφραγίδα. Και όσο οι διεθνείς συνομιλίες για την ειρήνη συνεχίζονται, η Ευρώπη δείχνει ότι επενδύει στο δικό της σχέδιο: συνέχιση της στήριξης, με αυστηρότερο έλεγχο του τρόπου, των όρων και των παικτών που εμπλέκονται.

Πηγή: Pagenews.gr