Ομπρέλα στήριξης για ευάλωτους δανειολήπτες: Ελβετικό φράγκο και Νόμος Κατσέλη

Μια ευρύτερη «ομπρέλα» προστασίας φαίνεται να διαμορφώνεται για τα ευάλωτα νοικοκυριά, καθώς διαδοχικές παρεμβάσεις –άλλοτε μέσω της Πολιτείας και άλλοτε μέσω της Δικαιοσύνης– δημιουργούν ένα πλέγμα μέτρων που καλύπτει διαφορετικές κατηγορίες δανειοληπτών. Από τη ρύθμιση για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο, μέχρι την πρόσφατη δικαστική εξέλιξη για τον Νόμο Κατσέλη, αλλά και την ενεργοποίηση του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι η αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους περνά σε μια πιο στοχευμένη φάση, με έμφαση στην πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής και στην προστασία της κύριας κατοικίας.

Στο επίκεντρο αυτής της νέας πραγματικότητας βρίσκονται τρία σημεία-κλειδιά: η διαδικασία ένταξης στις ρυθμίσεις για το ελβετικό φράγκο που ξεκινά άμεσα, η δικαστική απόφαση που αλλάζει τον τρόπο υπολογισμού των τόκων για όσους υπάγονται στο πλαίσιο του Ν.3869/2010, και ο μηχανισμός επαναμίσθωσης που φιλοδοξεί να αποτρέψει την κοινωνική απογύμνωση μετά από πτώχευση. Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στη μέριμνα για τους πολίτες με αναπηρία, καθώς προβλέπεται ένταξη χωρίς πρόσθετη γραφειοκρατία σε ευνοϊκότερη κατηγορία.

Η πλατφόρμα για το ελβετικό φράγκο ανοίγει στις 19 Φεβρουαρίου

Σημείο εκκίνησης αποτελεί η ενεργοποίηση της πλατφόρμας για τους δανειολήπτες σε ελβετικό φράγκο, η οποία τίθεται σε λειτουργία στις 19 Φεβρουαρίου. Από εκείνη την ημέρα, όσοι επιθυμούν να ενταχθούν στις ρυθμίσεις του σχετικού νόμου και να μειώσουν την οφειλή τους θα έχουν μπροστά τους ένα χρονικό παράθυρο έξι μηνών ώστε να μελετήσουν τους όρους και να αποφασίσουν αν τους συμφέρει η υπαγωγή.

Η πρωτοβουλία έρχεται να αντιμετωπίσει ένα χρόνιο, «εκρηκτικό» ζήτημα που απασχόλησε χιλιάδες νοικοκυριά επί χρόνια: την επιβάρυνση των δανείων λόγω της ισοτιμίας του ελβετικού φράγκου και της μεταβολής της έναντι του ευρώ. Η αρχιτεκτονική της ρύθμισης, όπως περιγράφεται, επιχειρεί να καλύψει το σύνολο των δανειοληπτών, με κριτήρια που συνδέονται με εισοδήματα και περιουσιακά στοιχεία, χωρίς να εισάγεται κόφτης που να σχετίζεται με το ενέχυρο του δανείου. Αυτό το στοιχείο θεωρείται κρίσιμο, καθώς αποφεύγεται η μετατροπή της λύσης σε στενά «ακίνητο-κεντρική» διαδικασία και μεταφέρεται το βάρος στη συνολική οικονομική εικόνα του οφειλέτη.

Τι αλλάζει στη ρύθμιση: μετατροπή σε ευρώ, σταθερό επιτόκιο και «κούρεμα» στην ισοτιμία

Η ουσία της ρύθμισης για τα δάνεια σε CHF βρίσκεται στην αλλαγή της βάσης υπολογισμού και στον στόχο της προβλεψιμότητας. Τα δάνεια μετατρέπονται σε ευρώ και εξοφλούνται με σταθερό επιτόκιο, γεγονός που μειώνει τη μεταβλητότητα και περιορίζει τον κίνδυνο νέων απρόβλεπτων επιβαρύνσεων. Παράλληλα, το «κούρεμα» εφαρμόζεται πάνω στην ισοτιμία ελβετικού φράγκου–ευρώ, δηλαδή στο σημείο που δημιούργησε ιστορικά το μεγαλύτερο πρόβλημα για τους οφειλέτες.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην κατηγορία των λεγόμενων «ευπόρων», όπου προβλέπεται μείωση της ισοτιμίας κατά 15% και επιτόκιο 2,90%, ανεξαρτήτως περιουσίας και οικογενειακής κατάστασης. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι το σχήμα επιχειρεί να προσφέρει μια ενιαία «ράγα» ρύθμισης ακόμα και για δανειολήπτες που δεν εντάσσονται κατ’ ανάγκη στα στενότερα κριτήρια ευαλωτότητας, ώστε να υπάρξει συνολική εκκαθάριση ενός προβλήματος που κουβαλά συστημικό αποτύπωμα.

Ειδική πρόβλεψη για ΑΜΕΑ: ένταξη χωρίς πρόσθετα κριτήρια και με καλύτερους όρους

Ένα από τα πιο στοχευμένα σημεία του πλαισίου αφορά τα ΑΜΕΑ, καθώς προβλέπεται ότι άτομα με πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67% θα εντάσσονται χωρίς περαιτέρω έλεγχο εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων στην πρώτη και καλύτερη κατηγορία μετατροπής. Η πρόβλεψη αυτή επιχειρεί να «κόψει» τη γραφειοκρατία που συχνά καθυστερεί ή αποθαρρύνει ευάλωτες ομάδες, αναγνωρίζοντας ότι η αναπηρία αποτελεί από μόνη της καθοριστικό παράγοντα οικονομικής πίεσης και ανάγκης σταθερότητας.

Σύμφωνα με όσα περιγράφονται, οι τράπεζες, σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομικών και υπό την ομπρέλα της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, θα εντάξουν τα ΑΜΕΑ στην Κατηγορία 1 του άρθρου 128 του ν. 5264/2025, με όρους που μεταφράζονται σε κατά 50% βελτιωμένη μετατροπή της ισοτιμίας και σταθερό επιτόκιο 2,3% για όλη τη διάρκεια του δανείου. Το πιστοποιητικό ένταξης θα εκδίδεται από την πλατφόρμα της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, ώστε η διαδικασία να κινείται σε ψηφιακό και σαφές πλαίσιο.

Η επιλογή αυτής της «οριζόντιας» διευκόλυνσης για ΑΜΕΑ προσδίδει στο σχήμα έναν έντονα κοινωνικό χαρακτήρα. Δεν μιλάμε απλώς για τεχνική ρύθμιση ισοτιμίας, αλλά για πολιτική απόφαση που αναγνωρίζει ότι ορισμένες κατηγορίες πολιτών χρειάζονται προτεραιότητα και απλοποίηση.

Η απόφαση για τον Νόμο Κατσέλη: όταν η Θέμιδα αλλάζει τον υπολογισμό των τόκων

Δεύτερος βασικός πυλώνας της προστατευτικής «ομπρέλας» είναι η πρόσφατη απόφαση-σταθμός του Αρείου Πάγου για τα δάνεια που υπάγονται στον Νόμο Κατσέλη (Ν.3869/2010). Η δικαστική κρίση ορίζει ότι ο τόκος για όσους έχουν ενταχθεί στο πλαίσιο του νόμου δεν θα επιβάλλεται επί του συνολικού κεφαλαίου, αλλά επί της μηνιαίας δόσης, ακριβώς επειδή πρόκειται για ευάλωτους δανειολήπτες.

Η πρακτική συνέπεια είναι βαθιά: όταν ο τόκος υπολογίζεται στη δόση, το συνολικό ποσό τόκων μπορεί να μειωθεί θεαματικά, καθιστώντας τις ρυθμίσεις πιο βιώσιμες και αποτρέποντας νέες «παγίδες» υπερχρέωσης. Η απόφαση αφορά περίπου 120.000 δανειολήπτες, αριθμός που, μαζί με τους εγγυητές, εκτιμάται ότι περίπου διπλασιάζεται, δείχνοντας το εύρος της επίδρασης.

Το παράδειγμα που χρησιμοποιείται είναι αποκαλυπτικό: σε δάνειο 100.000 ευρώ με επιτόκιο 3%, ο τόκος επί κεφαλαίου μπορεί να αντιστοιχεί σε 3.000 ευρώ τον χρόνο. Αν όμως ο τόκος υπολογίζεται επί δόσης 500 ευρώ, τότε η μηνιαία επιβάρυνση γίνεται 15 ευρώ, δηλαδή 180 ευρώ τον χρόνο. Η διαφορά δεν είναι απλώς αριθμητική· είναι διαφορά επιβίωσης για νοικοκυριά που έχουν ενταχθεί σε προστατευτικό πλαίσιο ακριβώς επειδή δεν μπορούν να σηκώσουν το βάρος μιας τυπικής τραπεζικής σύμβασης.

Παράλληλα, η απόφαση αυτή λειτουργεί ως μια σιωπηρή υπενθύμιση ότι η προστασία ευάλωτων οφειλετών δεν είναι μόνο θέμα νομοθεσίας, αλλά και ερμηνείας: πώς εφαρμόζεται ο νόμος, πώς αποτυπώνεται η «ευαλωτότητα» στην πράξη και πώς μεταφράζεται σε πραγματικούς όρους εξυπηρέτησης.

Ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης: η δεύτερη ευκαιρία στην κύρια κατοικία

Ο τρίτος κρίσιμος πυλώνας είναι ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, ένα σχήμα που φιλοδοξεί να καλύψει το «κενό» που αφήνει η πτώχευση: τι γίνεται όταν ένα ευάλωτο νοικοκυριό χάνει την κύρια κατοικία του; Η απάντηση που σχεδιάζεται είναι ένα μοντέλο όπου ο Φορέας αποκτά το ακίνητο –μέσω πλειστηριασμών ή απευθείας αγορών– και το επαναμισθώνει στους πρώην ιδιοκτήτες, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να παραμείνουν στο σπίτι τους.

Η προκήρυξη προβλέπει ότι οι υποψήφιοι επενδυτές καλούνται να υποβάλουν δεσμευτικές προσφορές έως τις 26 Φεβρουαρίου 2026, με δυνατότητα μεταβολής της ημερομηνίας αν χρειαστεί. Η διαχείριση του Φορέα θα περάσει στον επιλεγέντα ιδιώτη επενδυτή, στοιχείο που δείχνει ότι το κράτος επιδιώκει ένα μοντέλο όπου η κοινωνική λειτουργία υλοποιείται μέσω ιδιωτικής διαχείρισης, αλλά με θεσμικά καθορισμένους κανόνες.

Το μοντέλο προβλέπει επαναμίσθωση για έως 12 έτη με χαμηλό, επιδοτούμενο μίσθωμα, ενώ με τη λήξη της περιόδου –και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις– παρέχεται δικαίωμα επαναγοράς. Η φιλοσοφία είναι σαφής: να μη μετατραπεί η πτώχευση σε κοινωνική εξορία, αλλά να παραμείνει η κύρια κατοικία ως σημείο σταθερότητας, με ορίζοντα επανένταξης.

Ένα νέο πλέγμα για το ιδιωτικό χρέος, με επίκεντρο την ευαλωτότητα

Συνολικά, τα τρία αυτά εργαλεία –η ρύθμιση για ελβετικό φράγκο, η δικαστική κατεύθυνση για τον Νόμο Κατσέλη και ο Φορέας Επαναμίσθωσης– σχηματίζουν ένα πλέγμα που επιχειρεί να απαντήσει σε διαφορετικές «φάσεις» του προβλήματος. Η πρώτη φάση είναι η αναδιάρθρωση μιας οφειλής που έγινε δυσβάσταχτη λόγω συναλλαγματικού κινδύνου. Η δεύτερη είναι η βελτίωση των όρων εξυπηρέτησης για όσους έχουν ήδη αναγνωριστεί ως ευάλωτοι. Η τρίτη είναι η προστασία της κατοικίας ακόμη και στο δυσμενές σενάριο απώλειας της ιδιοκτησίας, με μια λύση παραμονής και προοπτικής επαναγοράς.

Το στοίχημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο θεσμικό. Είναι και λειτουργικό: πόσο γρήγορα θα κινηθούν οι διαδικασίες, πόσο καθαρά θα ενημερωθούν οι πολίτες, πόσο ομαλά θα συνεργαστούν τράπεζες, πλατφόρμες και διοίκηση, και πόσο αποτελεσματικά θα απορροφηθούν οι ανάγκες ομάδων όπως τα ΑΜΕΑ, χωρίς καθυστερήσεις και «αόρατα εμπόδια». Σε μια εποχή όπου το ιδιωτικό χρέος παραμένει κρίσιμο κοινωνικό και οικονομικό ζήτημα, η ομπρέλα στήριξης δεν κρίνεται από τις εξαγγελίες, αλλά από το αν θα γίνει πράξη στην καθημερινότητα των νοικοκυριών.

Πηγή: Pagenews.gr