Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπαίνει σε μια εβδομάδα που θυμίζει περισσότερο stress test παρά απλή διπλωματική ατζέντα. Από τις Βρυξέλλες μέχρι τα κάστρα του Βελγίου και τη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, οι ηγέτες των 27 βρίσκονται αντιμέτωποι με την πιο περίπλοκη γεωπολιτική και οικονομική πρόκληση των τελευταίων ετών: να αποδείξουν ότι η Ευρώπη μπορεί να συνδυάσει ασφάλεια, στρατηγική αυτονομία και οικονομική ισχύ σε έναν κόσμο όλο και πιο αβέβαιο.
Η εβδομάδα αυτή δεν αφορά απλώς τις συνήθεις συναντήσεις κορυφής. Είναι μια συμπυκνωμένη μαραθώνια δοκιμασία, όπου κάθε δήλωση, κάθε παρασκήνιο σχόλιο και κάθε ψιθυρισμένη στρατηγική επιλογή μπορεί να έχει συνέπειες που ξεπερνούν τα ευρωπαϊκά σύνορα.
Ουκρανία: δοκιμή αντοχής και πίεσης
Στο επίκεντρο του διπλωματικού μαραθωνίου βρίσκεται η Ουκρανία.
Το Συμβούλιο Υπουργών Άμυνας στις Βρυξέλλες επικεντρώνεται στις επείγουσες ανάγκες του Κιέβου, από πρόσθετα αντιαεροπορικά συστήματα τύπου Patriot και NASAMS μέχρι τεχνολογίες drones και νέες μορφές στρατιωτικής καινοτομίας.
Ουσιαστικά, η ΕΕ επιχειρεί να δείξει ότι μπορεί να στηρίξει τη χώρα-θύμα εισβολής χωρίς πλήρη εξάρτηση από τις ΗΠΑ — ένα σχέδιο που κάποιοι αναλυτές αποκαλούν «Plan B». Η παρουσία του Ουκρανού υπουργού Άμυνας Μιχαΐλο Φέντοροφ σε αυτό το πλαίσιο δεν είναι μόνο συμβολική: αποτελεί σαφή υπενθύμιση ότι η ήπειρος δεν μπορεί να αγνοεί την κλιμάκωση της ρωσικής απειλής.
Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντιμετωπίζουν ένα διπλό παραπολιτικό δίλημμα: από τη μία, οι υποχρεώσεις προς την Ουκρανία, από την άλλη, οι πολιτικές ισορροπίες μέσα στα κράτη-μέλη και η εξάρτηση από την πολιτική κατεύθυνση της Ουάσιγκτον.
Μόναχο και η πραγματική πρόκληση της στρατηγικής αυτονομίας
Η κορύφωση της εβδομάδας αναμένεται στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, όπου σε κοινό τραπέζι θα βρεθούν η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Επισήμως, η ατζέντα αφορά την ευρωπαϊκή άμυνα και τη διατλαντική σχέση.
Ανεπισήμως, το ερώτημα είναι σαφές: μπορεί η ΕΕ να σταθεί πραγματικά στα πόδια της χωρίς την Ουάσινγκτον;
Το παρασκήνιο υπογραμμίζει ότι η «στρατηγική αυτονομία» της Ευρώπης δεν είναι απλώς πολιτική φιλοδοξία, αλλά αναγκαιότητα για την επιβίωση σε έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα. Ο Μαρκ Ρούτε έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η πλήρης ανεξαρτησία χωρίς ΗΠΑ παραμένει όνειρο, ενώ οι υπηρεσίες πληροφοριών της ΕΕ δεν αποκλείουν ακόμη και «δοκιμαστικές επιθέσεις» από τρίτους.
Οικονομική ισχύς και γεωπολιτικό βάρος
Ταυτόχρονα με τις συζητήσεις για άμυνα, οι ηγέτες θα αποσυρθούν στο κάστρο Άλντεν Μπίζεν για οικονομική σύνοδο. Η ατζέντα περιλαμβάνει:
- Ενίσχυση της ενιαίας αγοράς
- Απλοποίηση νομοθεσίας
- Μείωση εξάρτησης από κρίσιμες πρώτες ύλες τρίτων χωρών
- Επιτάχυνση διαδικασιών ΕΕ–ΗΠΑ για εμπορικές συμφωνίες και άρση δασμών
Ο Αντόνιο Κόστα, η Ρομπέρτα Μέτσολα και ο Μάριο Ντράγκι επισημαίνουν ότι η οικονομική ισχύς της Ευρώπης συνδέεται άμεσα με τη γεωπολιτική της θέση. Μια ΕΕ πλούσια αλλά στρατηγικά αδύναμη θα παραμείνει θεατής στις μεγάλες διεθνείς συμμαχίες, ενώ μια ΕΕ αποφασιστική και οικονομικά ισχυρή μπορεί να μετατραπεί σε γεωπολιτικό παίκτη πρώτης γραμμής.
Η ώρα των αποφάσεων ή των δηλώσεων;
Η εβδομάδα αυτή λειτουργεί ως πραγματικό stress test για την Ευρώπη:
- Άμυνα χωρίς εγγυήσεις από ΗΠΑ
- Στήριξη μιας Ουκρανίας που δοκιμάζεται
- Κλείσιμο του χάσματος με ΗΠΑ και Κίνα σε οικονομία και βιομηχανία
Αν οι ηγέτες περιοριστούν σε δηλώσεις και υποσχέσεις, η ΕΕ κινδυνεύει να χάσει την ευκαιρία να εξελιχθεί από «οικονομικός γίγαντας» σε γεωπολιτικό ηγέτη.
Η ιστορία θα κρίνει αν η στρατηγική αυτονομία ήταν όνειρο ή πραγματική επιλογή.
Πηγές
- Δηλώσεις Ενρίκο Λέτα, Μάριο Ντράγκι, Μαρκ Ρούτε
- Financial Times, Politico Europe, The Guardian