Ψηφιακό χρήμα: Πώς αλλάζουν οι πληρωμές μας με stablecoins και ψηφιακό ευρώ

Το «ψηφιακό χρήμα» δεν είναι πια μια τεχνική έννοια για ειδικούς ούτε ένα μακρινό σενάριο. Μπαίνει σταδιακά στην καθημερινότητά μας και υπόσχεται να κάνει τις πληρωμές πιο άμεσες, πιο απλές και με λιγότερα ενδιάμεσα βήματα. Αυτό ακριβώς επιχειρεί να εξηγήσει, με απλό τρόπο, ο Μιχάλης Σάλλας στο άρθρο του στο «Βήμα της Κυριακής», βάζοντας στο ίδιο κάδρο δύο μεγάλες εξελίξεις: τα stablecoins και, κυρίως, το ψηφιακό ευρώ, την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που σχεδιάζεται ως το «ευρώ σε ψηφιακή μορφή» και όχι ως ένα νέο νόμισμα.

Η ουσία βρίσκεται σε κάτι που όλοι καταλαβαίνουμε: όταν μειώνονται τα ενδιάμεσα στάδια, μειώνεται και ο χρόνος, αλλά και μέρος του κόστους. Και όταν μια πληρωμή γίνεται «σαν να στέλνεις μήνυμα», το χρήμα παύει να είναι μια διαδικασία και γίνεται μια καθημερινή κίνηση.

Τι είναι το ψηφιακό χρήμα και γιατί μας αφορά τώρα

Στη δημόσια συζήτηση συχνά μπερδεύονται τρία διαφορετικά πράγματα: τα κρυπτονομίσματα, τα stablecoins και το ψηφιακό ευρώ. Ο Μιχάλης Σάλλας επιμένει σε μια βασική διευκρίνιση: το ψηφιακό χρήμα, όπως περιγράφεται στο άρθρο του, δεν είναι επενδυτικό προϊόν και δεν υπόσχεται κέρδη. Είναι ένας νέος τρόπος να χρησιμοποιούμε το ίδιο χρήμα που ήδη γνωρίζουμε, απλώς σε ψηφιακή μορφή και με πιο άμεση λειτουργία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα «ψηφιακά» είναι ίδια. Εκεί ακριβώς αρχίζει να αλλάζει η καθημερινότητά μας: ανάλογα με το ποιος εκδίδει αυτό το χρήμα, ποιος το εγγυάται, πώς ελέγχεται, πώς καταγράφεται και τι κόστος έχει στη συναλλαγή.

Stablecoins: «σταθερή αξία», γρήγορες πληρωμές και ψηφιακά πορτοφόλια

Τα stablecoins παρουσιάζονται ως μία από τις πιο πρακτικές μορφές ψηφιακού χρήματος, ακριβώς επειδή έχουν κάτι που ο κόσμος ζητά: σταθερότητα. Όπως εξηγεί ο Σάλλας, ένα stablecoin που είναι «δεμένο» με το ευρώ έχει αξία ίση με ένα ευρώ. Δεν είναι επένδυση, δεν έχει διακυμάνσεις τιμής όπως άλλα κρυπτο-assets και λειτουργεί ως ψηφιακή μονάδα χρήματος που μπορεί να κινείται γρήγορα, μέσα από εφαρμογές που θυμίζουν ψηφιακό πορτοφόλι.

Η καθημερινή αλλαγή εδώ είναι απλή: ο χρήστης βλέπει υπόλοιπο, στέλνει και λαμβάνει χρήματα, σχεδόν όπως στέλνει ένα μήνυμα. Με άλλα λόγια, το χρήμα «κουμπώνει» πάνω στο κινητό με τρόπο που μοιάζει φυσικός. Αυτό, ειδικά για μικρές πληρωμές και άμεσες μεταφορές, μπορεί να μετατρέψει τη συναλλαγή από «τραπεζική διαδικασία» σε ακαριαία κίνηση.

Όμως υπάρχει και η άλλη πλευρά που ο ίδιος τονίζει: τα stablecoins δεν είναι κρατικό χρήμα. Εκδίδονται από ιδιωτικές εταιρείες και βασίζονται στην εμπιστοσύνη ότι τα αποθεματικά υπάρχουν, τηρούνται σωστά και εποπτεύονται αποτελεσματικά. Εδώ μπαίνει και το ρυθμιστικό πλαίσιο της ΕΕ, με τον κανονισμό MiCA να βάζει ενιαίους κανόνες για crypto-assets και ειδικές κατηγορίες stablecoins, απαιτώντας μεταξύ άλλων διαφάνεια, αδειοδότηση και εποπτεία.

«Δεν είναι αόρατες» οι συναλλαγές: Τι σημαίνει η καταγραφή στην πράξη

Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία, που συχνά παρανοείται, είναι η ιδέα ότι οι ψηφιακές συναλλαγές είναι «αόρατες». Στην πραγματικότητα, όπως περιγράφεται και στο κείμενο του Σάλλα, ο επαγγελματίας που δέχεται stablecoins δεν λειτουργεί εκτός συστήματος: για να τα χρησιμοποιεί, έχει ανοίξει λογαριασμό στην εταιρεία έκδοσης, έχει ταυτοποιηθεί και κάθε μετατροπή σε τραπεζικό χρήμα καταγράφεται.

Αυτό επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των επιχειρήσεων: από τη μία, η ταχύτητα και το χαμηλότερο κόστος συναλλαγής είναι ελκυστικά. Από την άλλη, ο τρόπος που θα «κουμπώνει» η χρήση τους με την τήρηση κανόνων, αποδείξεων και φορολογικών διαδικασιών θα είναι καθοριστικός για το πόσο γρήγορα θα τα δούμε σε ευρεία χρήση.

Ψηφιακό ευρώ: το «ευρώ σε εφαρμογή» και το στοίχημα της ΕΚΤ

Αν τα stablecoins είναι μια ιδιωτική εκδοχή του ψηφιακού χρήματος, το ψηφιακό ευρώ είναι κάτι διαφορετικό: πρωτοβουλία δημόσιου χαρακτήρα, σχεδιασμένη από το Ευρωσύστημα με στόχο να υπάρξει ένα ψηφιακό μέσο πληρωμής που θα έχει την ασφάλεια και την αξιοπιστία του ευρώ. Η ΕΚΤ το περιγράφει ως έναν τρόπο να μπορεί ο πολίτης να χρησιμοποιεί δημόσιο χρήμα σε ψηφιακή μορφή, όπως ακριβώς χρησιμοποιεί σήμερα τα μετρητά, μόνο που θα το κάνει μέσα από ψηφιακό πορτοφόλι.

Η καθημερινή χρήση, όπως την περιγράφει και ο Σάλλας, δεν θα μοιάζει εξωτική: πληρωμές σε καταστήματα, λογαριασμοί, μεταφορές χρημάτων, μικρές συναλλαγές. Το κλειδί είναι ότι αυτό θα γίνεται με λιγότερα ενδιάμεσα στάδια, άρα πιο άμεσα, πιο «καθαρά» και ενδεχομένως με μικρότερες προμήθειες σε σχέση με ορισμένα σημερινά σχήματα.

Πότε έρχεται: τι δείχνει το ευρωπαϊκό χρονοδιάγραμμα

Επειδή το ψηφιακό ευρώ συζητιέται πολύ, αλλά συχνά χωρίς σαφείς ημερομηνίες, αξίζει να κρατήσουμε το βασικό: το Ευρωσύστημα ολοκλήρωσε την προπαρασκευαστική φάση (Νοέμβριος 2023 – Οκτώβριος 2025) και πέρασε σε επόμενη φάση με στόχο την τεχνική ετοιμότητα.

Η ίδια η ΕΚΤ σημειώνει ότι, αν η νομοθεσία υιοθετηθεί εντός του 2026, θα μπορούσε να ξεκινήσει πιλοτική άσκηση το 2027 και το σύστημα να είναι έτοιμο για πιθανή πρώτη έκδοση γύρω στο 2029. Σε αυτό το πλαίσιο, το 2026 χαρακτηρίζεται «κρίσιμη χρονιά» για την ολοκλήρωση του νομοθετικού έργου και των προπαρασκευών.

Με άλλα λόγια, η αλλαγή δεν θα συμβεί από τη μια μέρα στην άλλη, όμως η κατεύθυνση είναι σαφής και η προετοιμασία ήδη τρέχει σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Τι θα αλλάξει για τον πολίτη: πιο άμεσες πληρωμές, λιγότερη τριβή

Η πρώτη πρακτική αλλαγή είναι η απλοποίηση. Σε ένα ιδανικό σενάριο χρήσης, το ψηφιακό ευρώ λειτουργεί σαν δημόσιο, ασφαλές ψηφιακό μέσο πληρωμής, όπου ο χρήστης μεταφέρει μέρος των χρημάτων του σε ψηφιακή μορφή και τα ξοδεύει όπως θα ξόδευε μετρητά – μόνο που το κάνει στο κινητό.

Η δεύτερη αλλαγή είναι η ταχύτητα. Όταν η συναλλαγή γίνεται με λιγότερα ενδιάμεσα στάδια, μειώνονται καθυστερήσεις που σήμερα θεωρούμε δεδομένες: «ώρα εκκαθάρισης», «καθυστέρηση μεταφοράς», «αναμονή επιβεβαίωσης». Η εμπειρία πληρωμής γίνεται πιο ακαριαία, κάτι που στην καθημερινότητα μεταφράζεται σε λιγότερο χρόνο σε ουρές, λιγότερες αποτυχίες πληρωμής, λιγότερη αβεβαιότητα.

Η τρίτη αλλαγή αφορά το κόστος. Ο Σάλλας δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο ότι τέτοιες λύσεις μπορούν να περιορίσουν κόστη και προμήθειες, ειδικά για χώρες όπως η Ελλάδα με πολλές μικρές επιχειρήσεις και έντονη τουριστική δραστηριότητα. Η προοπτική μιας πιο φθηνής και γρήγορης συναλλαγής έχει βάρος, γιατί αφορά το πιο καθημερινό «νεύρο» της οικονομίας: τις μικρές πληρωμές.

Τι αλλάζει για μικρές επιχειρήσεις και τουρισμό: η «λεπτομέρεια» που γίνεται διαφορά

Σε μια αγορά όπως η ελληνική, όπου ο μικρός επαγγελματίας συχνά πληρώνει σημαντικό κόστος για αποδοχή πληρωμών, κάθε μείωση προμήθειας ή κάθε επιτάχυνση εκκαθάρισης μπορεί να γίνει πραγματικό πλεονέκτημα. Ειδικά σε τουριστικές περιοχές, όπου η ταχύτητα της συναλλαγής μετρά στην πράξη, το «πληρώνω άμεσα και τελείωσε» δεν είναι θεωρία: είναι χρόνος εξυπηρέτησης, είναι ροή πελατών, είναι λιγότερα λάθη.

Ταυτόχρονα, μια ψηφιακή λύση ευρωπαϊκής κλίμακας συνδέεται και με κάτι πιο στρατηγικό: την ευρωπαϊκή επιδίωξη να ενισχύσει την αυτονομία της στις πληρωμές. Σε πρόσφατες παρεμβάσεις, η ηγεσία της ΕΚΤ έχει εντάξει την πρόοδο του ψηφιακού ευρώ στις ευρύτερες προτεραιότητες ανταγωνιστικότητας και οικονομικής θωράκισης της Ευρώπης.

Η μεγάλη διάκριση που πρέπει να θυμόμαστε: «ιδιωτικό» vs «δημόσιο» ψηφιακό χρήμα

Το πιο ουσιαστικό σημείο για τον πολίτη είναι να ξεχωρίζει τις έννοιες. Τα stablecoins μπορεί να είναι γρήγορα και εύκολα, αλλά παραμένουν ιδιωτική έκδοση που στηρίζεται σε μηχανισμούς εμπιστοσύνης και εποπτείας. Το ψηφιακό ευρώ, αντίθετα, σχεδιάζεται ως δημόσιο μέσο πληρωμής υπό την ομπρέλα της κεντρικής τράπεζας, δηλαδή με διαφορετική φιλοσοφία ασφάλειας και εγγύησης.

Και στις δύο περιπτώσεις, η καθημερινότητα αλλάζει προς μια κατεύθυνση: περισσότερη χρήση ψηφιακών πορτοφολιών, πιο άμεσες μεταφορές αξίας, λιγότερα ενδιάμεσα στάδια, μεγαλύτερη εξοικείωση με το «χρήμα στην οθόνη». Αυτό που θα κρίνει την ταχύτητα εξάπλωσης δεν είναι μόνο η τεχνολογία. Είναι η εμπιστοσύνη, οι κανόνες και το πόσο απλή θα είναι η εμπειρία για όλους, από τον μαθητή που στέλνει χαρτζιλίκι μέχρι τον επαγγελματία που ζει από τις μικρές συναλλαγές της ημέρας.

Στο τέλος, όπως υπογραμμίζεται και στο κείμενο του Μιχάλη Σάλλα, το ψηφιακό χρήμα δεν έρχεται για να «αντικαταστήσει» τη ζωή που ξέρουμε, αλλά για να την κάνει πιο λειτουργική: να πληρώνουμε με λιγότερη τριβή, πιο γρήγορα, πιο καθαρά. Και αυτό, στην πράξη, είναι η μεγαλύτερη αλλαγή από όλες.

Πηγή: Pagenews.gr