Ρέμπραντ: Το «Νεαρό Λιοντάρι» έσπασε ρεκόρ και έφτασε τα 17,9 εκατ. δολάρια στη Sotheby’s

Ένα έργο σε χαρτί, μικρό σε διαστάσεις αλλά τεράστιο σε καλλιτεχνικό βάρος, βρέθηκε στο κέντρο της παγκόσμιας αγοράς τέχνης: το «Young Lion Resting» («Νεαρό Λιοντάρι που Αναπαύεται») του Ρέμπραντ πωλήθηκε στη Νέα Υόρκη από τον οίκο Sotheby’s έναντι περίπου 17,9 εκατομμυρίων δολαρίων, καταγράφοντας μία από τις υψηλότερες τιμές που έχουν δοθεί ποτέ σε δημοπρασία για σχέδιο Παλαιού Δασκάλου.

Η πώληση αυτή δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη εντυπωσιακό αριθμό στο χρηματιστήριο της τέχνης. Αποκαλύπτει τη σπανιότητα του έργου του Ρέμπραντ στο σχέδιο όταν αυτό εμφανίζεται στην αγορά, τη δυναμική της κατηγορίας των Old Master Drawings σε μια περίοδο όπου το ενδιαφέρον για κορυφαία, «αδιαπραγμάτευτα» αριστουργήματα δείχνει σημάδια αναθέρμανσης, αλλά και μια ιδιαίτερη διάσταση: τα έσοδα συνδέονται με τη χρηματοδότηση δράσεων προστασίας άγριων αιλουροειδών, μέσω της οργάνωσης Panthera.

Το σχέδιο που «σπάνια» βγαίνει στο σφυρί

Ο Gregory Rubenstein, επικεφαλής του τμήματος σχεδίων Παλαιών Δασκάλων στη Sotheby’s, το χαρακτήρισε ως το πιο ουσιαστικό και σημαντικό σχέδιο του Ρέμπραντ που έχει βγει σε δημοπρασία εδώ και πάνω από 25 χρόνια—μια φράση που δείχνει όχι μόνο την ποιότητα, αλλά κυρίως την ακραία σπανιότητα τέτοιων εμφανίσεων.

Το «Young Lion Resting» εντάχθηκε σε δημοπρασία «Master Works on Paper» και είχε εκτίμηση 15–20 εκατ. δολάρια, πριν καταλήξει στο αποτέλεσμα που έκανε τον γύρο του κόσμου. Η ίδια η Sotheby’s περιγράφει το έργο ως σχέδιο με μαύρη κιμωλία και γκρι πλύσεις, με ενισχύσεις λευκού, σε χαρτί με ανοιχτό καφέ «πλύσιμο», προσδίδοντας βάθος και όγκο στο σώμα του ζώου χωρίς τη «βαριά» υλικότητα μιας ελαιογραφίας.

Γιατί ένα λιοντάρι του Ρέμπραντ θεωρείται τόσο σπάνιο

Η ελκυστικότητα του συγκεκριμένου έργου δεν είναι μόνο αισθητική. Είναι και ιστορική. Στη βιβλιογραφία και στις αναφορές της διεθνούς κάλυψης υπογραμμίζεται ότι ο Ρέμπραντ είναι γνωστός για πολύ λίγες μελέτες λιονταριών—περίπου έξι συνολικά—με τις περισσότερες να βρίσκονται σε θεσμικές συλλογές, γεγονός που καθιστά την εμφάνιση μιας τέτοιας σύνθεσης στην ιδιωτική αγορά σχεδόν γεγονός-εποχής.

Το λιοντάρι του Ρέμπραντ δεν παρουσιάζεται ως φολκλορικό εξωτικό θέαμα. Είναι ένα ζώο ήρεμο αλλά σε διαρκή εγρήγορση—μια μορφή που μοιάζει να συγκρατεί την ενέργειά της. Αυτή η σιωπηλή ένταση είναι που κάνει το έργο να «δουλεύει» τόσο δυνατά ακόμη και σε μικρή κλίμακα: σε λίγα εκατοστά χαρτιού, ο θεατής νιώθει πως κάτι μπορεί να συμβεί.

Η τεχνική: όταν η κιμωλία δίνει κίνηση και ακινησία μαζί

Η ματιά των ειδικών εστιάζει στην αντίθεση ρυθμών μέσα στο ίδιο φύλλο. Από τη μία, πιο ελεύθερες, τολμηρές γραμμές που «χτίζουν» τον όγκο και τη στάση του σώματος. Από την άλλη, πιο ελεγχόμενη, συγκεντρωμένη δουλειά στην περιοχή του προσώπου και του βλέμματος, ώστε το ζώο να φαίνεται ταυτόχρονα ακίνητο και έτοιμο. Αυτή η εναλλαγή είναι χαρακτηριστική της ιδιοφυΐας του Ρέμπραντ στο σχέδιο: δεν περιγράφει απλώς μορφές, αλλά δημιουργεί ψυχολογία.

Η αξία ενός τέτοιου σχεδίου δεν είναι μόνο η «υπογραφή». Είναι η αίσθηση ότι παρακολουθείς τον καλλιτέχνη να σκέφτεται πάνω στο χαρτί—να δοκιμάζει, να διορθώνει, να υπογραμμίζει. Στο σχέδιο, ο Ρέμπραντ δεν κρύβει τη διαδικασία· την κάνει μέρος του αποτελέσματος.

Ένα έργο από την εποχή που ο Ρέμπραντ είχε ήδη «ανέβει» στο Άμστερνταμ

Το έργο χρονολογείται περίπου στα 1638–1642, περίοδο κατά την οποία ο Ρέμπραντ ήταν ήδη καταξιωμένος και η παραγωγή του συνδύαζε φιλοδοξία, τεχνική τόλμη και εμπορική επιτυχία. Στην κάλυψη της δημοπρασίας επανέρχεται και η ιδέα ότι ο καλλιτέχνης μπορεί να μελέτησε λιοντάρια από κοντά—πιθανώς σε εκθέσεις ή πανηγύρια όπου τέτοια «εξωτικά» ζώα μπορούσαν να εμφανιστούν στην Ευρώπη του 17ου αιώνα—κάτι που εξηγεί γιατί η απόδοση του ζώου δείχνει παρατήρηση και όχι φαντασία.

Αυτή η πιθανή «ζωντανή» παρατήρηση έχει σημασία: όταν ένας καλλιτέχνης βλέπει το ζώο, δεν αντιγράφει στερεότυπα. Συλλαμβάνει στάση, βαρύτητα, νεύρο, το πώς «κάθεται» η δύναμη στο σώμα.

View this post on Instagram

A post shared by Sotheby’s (@sothebys)

Ρεκόρ και μήνυμα για την αγορά τέχνης

Το αποτέλεσμα των 17,9 εκατ. δολαρίων χαρακτηρίστηκε ως νέο ρεκόρ για έργο σε χαρτί του Ρέμπραντ σε δημοπρασία και ήρθε σε μια στιγμή που η αγορά αναζητά ισχυρές ενδείξεις εμπιστοσύνης: όταν εμφανίζεται κάτι πραγματικά σπάνιο, το ενδιαφέρον γίνεται επιθετικό, τα όρια ανεβαίνουν και οι τιμές ακολουθούν.

Δεν είναι τυχαίο ότι αναφορές της διεθνούς κάλυψης υπογραμμίζουν πως τέτοιες πωλήσεις λειτουργούν σαν «τεστ» για την ψυχολογία των συλλεκτών. Και εδώ το τεστ βγήκε θετικό: ένα μικρό φύλλο, με αδιαπραγμάτευτη ποιότητα, κατάφερε να επισκιάσει το μέγεθός του και να μετατραπεί σε είδηση παγκόσμιας κλίμακας.

Όταν η τέχνη χρηματοδοτεί τη φύση: τα έσοδα στην Panthera

Η πιο ιδιαίτερη πλευρά της ιστορίας είναι το πού καταλήγουν τα χρήματα. Τα έσοδα από την πώληση έχουν συνδεθεί με την Panthera, έναν οργανισμό που δραστηριοποιείται στην προστασία άγριων αιλουροειδών διεθνώς, με στόχο η «κληρονομιά» του σχεδίου να μην εξαντληθεί στη συλλεκτική του αξία, αλλά να μετατραπεί σε πρακτική στήριξη για τα ζώα που ενέπνευσαν τον Ρέμπραντ.

Η συμβολική εικόνα είναι σχεδόν αυτονόητη: ένα λιοντάρι που γεννήθηκε ως τέχνη, γίνεται μοχλός για να παραμείνει το λιοντάρι ζωντανό ως είδος. Και αυτή η «γέφυρα» ανάμεσα στο πολιτιστικό κεφάλαιο και στη βιοποικιλότητα είναι που έδωσε στη δημοπρασία μια δεύτερη, σχεδόν πολιτισμική, ανάγνωση.

Στο τέλος, το «Young Lion Resting» δεν πουλήθηκε μόνο ως αριστούργημα. Πουλήθηκε ως γεγονός: ένα σπάνιο έργο που εμφανίστηκε μετά από δεκαετίες, έσπασε ρεκόρ, επιβεβαίωσε τη δύναμη των Παλαιών Δασκάλων όταν η ποιότητα είναι αδιαμφισβήτητη και μετέτρεψε μια ιστορία αγοράς τέχνης σε μια ιστορία με ζωντανή συνέχεια.

Πηγή: Pagenews.gr