ΕΕΠΑΖ: Πάνω από 3.000 «λουκέτα» σε 30 μήνες – SOS για φούρνους και ζαχαροπλαστεία

Η εικόνα πίσω από τη βιτρίνα του φούρνου της γειτονιάς και του ζαχαροπλαστείου που χρόνια αποτελεί σημείο αναφοράς για κάθε οικογένεια γίνεται ολοένα πιο σκοτεινή. Η Ένωση Επιχειρήσεων Αρτοποιίας Ζαχαροπλαστικής (ΕΕΠΑΖ) προειδοποιεί πως ο κλάδος βρίσκεται σε τροχιά συρρίκνωσης που δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού, καθώς όπως αναφέρει, πάνω από 3.000 αρτοποιεία, ζαχαροπλαστεία και πρατήρια έχουν βάλει λουκέτο μέσα στους τελευταίους 30 μήνες. Και αυτό, σύμφωνα με την Ένωση, δεν είναι ένα μεμονωμένο κύμα κλεισιμάτων, αλλά ένας ρυθμός που «οδηγεί μαθηματικά στον αφανισμό».

Σχεδόν έναν χρόνο μετά την ανοιχτή επιστολή που είχε αποσταλεί τον περασμένο Μάρτιο προς τον Πρωθυπουργό, η ΕΕΠΑΖ διαπιστώνει ότι το 2026 δεν έφερε βελτίωση. Αντίθετα, «επιβεβαιώνει τον φόβο» πως η αρτοποιία–ζαχαροπλαστική, μια από τις πιο παραδοσιακές και αγαπητές μορφές μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας, ασφυκτιά ανάμεσα σε αυξήσεις κόστους, ενεργειακή πίεση, κανονιστικό χάος και έλλειψη προσωπικού.

Το «τσουνάμι» ανατιμήσεων: πρώτες ύλες έως και +400%

Η ΕΕΠΑΖ περιγράφει ένα περιβάλλον στο οποίο η καθημερινή λειτουργία μιας επιχείρησης του κλάδου έχει γίνει αγώνας αντοχής. Από την πανδημία και μετά, αναφέρει, καταγράφηκαν πρωτοφανείς ανατιμήσεις 100% έως και 400% σε βασικές πρώτες ύλες. Το κρίσιμο σημείο, όπως υπογραμμίζεται, είναι ότι μεγάλο μέρος αυτών των αυξήσεων το απορρόφησαν οι ίδιες οι επιχειρήσεις, περνώντας μόνο ένα μικρό ποσοστό στις τελικές τιμές, ακριβώς επειδή αντιλαμβάνονται την οικονομική πίεση που βιώνουν οι καταναλωτές.

Αυτή η «απορρόφηση» όμως δεν είναι ανεξάντλητη. Όταν οι αυξήσεις στα υλικά παραγωγής γίνονται μόνιμη κατάσταση, το περιθώριο να κρατηθούν σταθερές οι τιμές στενεύει επικίνδυνα, ειδικά σε επιχειρήσεις που στηρίζονται σε καθημερινή κατανάλωση και σε προϊόντα που ο κόσμος θεωρεί βασικά.

Η ενέργεια ως θηλιά: από τετραπλασιασμό σε μόνιμα διπλάσιο κόστος

Αν οι πρώτες ύλες είναι το ένα σκέλος της πίεσης, το άλλο είναι η ενέργεια. Η Ένωση υπενθυμίζει ότι το κόστος ενέργειας έφτασε έως και να τετραπλασιαστεί το 2022, ενώ πλέον παραμένει σταθερά περίπου διπλάσιο σε σχέση με τα προ κρίσης επίπεδα του 2020. Για έναν φούρνο ή ένα ζαχαροπλαστείο, όπου οι φούρνοι, η ψύξη, οι θάλαμοι, οι μηχανές και οι ώρες λειτουργίας δεν είναι «πολυτέλεια» αλλά προϋπόθεση παραγωγής, η ενέργεια μετατρέπεται σε καθοριστικό παράγοντα επιβίωσης.

Στο δημόσιο διάλογο συχνά αναφέρεται ότι «η αγορά προσαρμόζεται». Στην πραγματικότητα, όμως, οι επιχειρήσεις αυτού του τύπου δεν μπορούν απλώς να «κόψουν» την κατανάλωση χωρίς να κόψουν και την παραγωγή τους. Και όταν η παραγωγή περιορίζεται, ανοίγει ο δρόμος για τη σταδιακή αποδόμηση της ίδιας της επιχείρησης.

Η γραφειοκρατία που δεν τελειώνει ποτέ: ψηφιοποίηση, τέλη και πρόστιμα

Πέρα από κόστος και ενέργεια, η ΕΕΠΑΖ μιλά για μια «βροχή» νέων υποχρεώσεων, τις οποίες χαρακτηρίζει ως «εμφυτεύματα» που προστίθενται πάνω στην καθημερινή λειτουργία των καταστημάτων. Δεν είναι μόνο το ότι πολλαπλασιάζονται οι απαιτήσεις ψηφιοποίησης και συμμόρφωσης. Είναι και το ότι συνοδεύονται από πρόσθετο κόστος αγοράς, διασύνδεσης και συντήρησης συστημάτων, από τεχνικά προβλήματα και από βαριά πρόστιμα που, όπως αναφέρεται, μπορούν να φτάσουν τις 10.000 έως 20.000 ευρώ.

Η Ένωση απαριθμεί ως παραδείγματα ένα πλέγμα ψηφιακών διαδικασιών και υποχρεώσεων, από τη λειτουργία στο MyDATA και τις διασυνδέσεις φορολογικών μηχανισμών μέχρι τη διασύνδεση POS με ταμειακά, την ψηφιακή κάρτα εργασίας και τα ψηφιακά δελτία αποστολής. Προσθέτει επίσης την υποχρέωση δημιουργίας λογαριασμού IRIS, νέες πλατφόρμες για αδειοδοτήσεις που συνεπάγονται επιπλέον κόστος για παλαιότερα καταστήματα, την υποχρέωση ασφάλισης καταστημάτων και εξοπλισμού με απειλή προστίμου περίπου 10.000 ευρώ, καθώς και την υποχρέωση πιστοποίησης εργαζομένων στην εστίαση με παράβολο 50 ευρώ ανά εργαζόμενο.

Το πρόβλημα, τονίζει η ΕΕΠΑΖ, δεν είναι μόνο το κόστος. Είναι ότι ακόμη και η απλή παρακολούθηση του κανονιστικού πλαισίου έχει γίνει σχεδόν αδύνατη. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα, αναφέρεται ότι μόνο για τη διασύνδεση POS με ταμειακές μηχανές εκδόθηκαν 17 αποφάσεις και εγκύκλιοι, ενώ συνολικά μέσα στο 2024 δημοσιεύθηκαν 1.476 αποφάσεις και 50 νόμοι. Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η συμμόρφωση μετατρέπεται από διοικητική διαδικασία σε καθημερινό άγχος επιβίωσης.

«Πρωτιά» στην πολυπλοκότητα: όταν το ρυθμιστικό περιβάλλον γίνεται εμπόδιο

Η Ένωση επικαλείται και το Global Index Complexity 2025 του TMS Group, σύμφωνα με το οποίο η Ελλάδα καταλαμβάνει αρνητική πρωτιά μεταξύ 79 χωρών ως προς το χειρότερο ρυθμιστικό περιβάλλον για να διατηρεί κανείς επιχείρηση. Αυτό το στοιχείο, όπως υποστηρίζει, δεν είναι θεωρία. Αποτυπώνεται στο πώς λειτουργεί σήμερα η αγορά: πολλοί έλεγχοι, αλληλοεπικαλύψεις, συνεχείς αλλαγές και μια διαρκής πηγή προστίμων που συχνά μοιάζει να λειτουργεί περισσότερο ως μηχανισμός δημοσίων εσόδων παρά ως λογική εποπτεία.

Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η αναφορά στο OpenBusiness. Παρότι δόθηκε παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 για την υποχρέωση εγγραφής και απογραφής στο σύστημα, η ΕΕΠΑΖ καταγγέλλει ότι όσες επιχειρήσεις έσπευσαν να ανταποκριθούν εγκαίρως μέσα στο 2025 δεν διευκολύνθηκαν, αλλά βρέθηκαν αντιμέτωπες με μπαράζ ελέγχων για μια υποχρέωση που για την υπόλοιπη αγορά «τυπικά» δεν ίσχυε ακόμη. Το μήνυμα που εκπέμπεται έτσι, υποστηρίζει η Ένωση, είναι παράδοξο και αποθαρρυντικό: όποιος συμμορφώνεται νωρίς, τιμωρείται με περισσότερη πίεση.

Έλεγχοι από «πάνω από 25 υπηρεσίες» και η αίσθηση ασφυξίας

Στην ίδια γραμμή, η ΕΕΠΑΖ κάνει λόγο για περισσότερες από 25 διαφορετικές υπηρεσίες που πραγματοποιούν αλληλεπικαλυπτόμενους ελέγχους. Το αποτέλεσμα, όπως περιγράφεται, είναι ένα δυσκίνητο και αντιλειτουργικό γραφειοκρατικό περιβάλλον που δεν αφήνει τις επιχειρήσεις να ανασάνουν, ενώ αυξάνει τη βεβαιότητα πως, κάπου, κάποια λεπτομέρεια θα ξεφύγει, με συνέπεια ένα πρόστιμο που μπορεί να είναι δυσανάλογο για τα μεγέθη μιας μικρομεσαίας μονάδας.

Και όλα αυτά, την ώρα που οι επιχειρήσεις προσπαθούν να κρατήσουν ανοιχτές τις πόρτες τους, να καλύψουν βάρδιες, να αντιμετωπίσουν την πτώση της αγοραστικής δύναμης και να παραμείνουν ανταγωνιστικές απέναντι σε μεγαλύτερα σχήματα.

Το προσωπικό που δεν βρίσκεται: «τεράστιο πρόβλημα» και ανακύκλωση εργαζομένων

Στον κατάλογο των πιέσεων μπαίνει και ο ανθρώπινος παράγοντας. Η ΕΕΠΑΖ επισημαίνει την έλλειψη ικανοποιητικού αριθμού ποιοτικού προσωπικού, που οδηγεί σε υψηλή και συχνή ανακύκλωση εργαζομένων στα καταστήματα, ανεβάζοντας περαιτέρω το εργατικό κόστος — ήδη επιβαρυμένο από τις συνεχείς αυξήσεις μισθών. Η πραγματικότητα αυτή δεν χτυπά μόνο τα οικονομικά των επιχειρήσεων. Χτυπά και τη λειτουργία τους: όταν μια επιχείρηση αλλάζει συνεχώς προσωπικό, χάνει σταθερότητα, χάνει τεχνογνωσία, χάνει ρυθμό και τελικά χάνει πελάτες.

Η Ένωση μιλά ξεκάθαρα για εξάντληση: οι αντοχές επιχειρηματιών και εργαζομένων τελειώνουν. Και όταν ο κλάδος που φτιάχνει καθημερινά το ψωμί και τα βασικά προϊόντα διατροφής δηλώνει ότι φτάνει στα όριά του, το θέμα παύει να είναι «κλαδικό». Γίνεται κοινωνικό.

Οι προτάσεις της ΕΕΠΑΖ: προστασία, απλοποίηση, ενέργεια και περιβάλλον

Παρά το δραματικό τόνο, η ΕΕΠΑΖ τονίζει ότι δεν θέλει να είναι μέρος του προβλήματος αλλά μέρος της λύσης. Γι’ αυτό επαναφέρει ένα πακέτο προτάσεων, με κεντρική ιδέα ότι το αρτοζαχαροπλαστείο δεν είναι μια οποιαδήποτε επιχείρηση, αλλά ένας κρίκος της καθημερινότητας με πολιτισμική και κοινωνική βαρύτητα.

Ζητά να ανακηρυχθεί η αρτοποιία–ζαχαροπλαστική ως προστατευόμενος κλάδος, ώστε να αναδειχθεί θεσμικά η ιδιαιτερότητά του. Προτείνει τη διαμόρφωση ενός νομοθετικού πλαισίου που να λαμβάνει υπόψη τα χαρακτηριστικά του κλάδου, να είναι απλό και λειτουργικό, και να περιορίζει την πολυνομία και την αλληλοεπικάλυψη αρμοδιοτήτων που, όπως υποστηρίζει, δημιουργούν ακόμη και συνθήκες «μη νομιμότητας» στην πράξη. Θέτει ως κρίσιμο αίτημα μια γενναία ρύθμιση στήριξης απέναντι στο υπέρογκο κόστος ενέργειας, που απειλεί τη βιωσιμότητα και πιέζει ανοδικά τις τιμές αγαθών πρώτης ανάγκης.

Παράλληλα, ζητά καλύτερη συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές για πολιτικές προστασίας περιβάλλοντος, με κατάργηση μέτρων που χαρακτηρίζει ατελέσφορα, όπως το ειδικό τέλος για πλαστικά μιας χρήσης, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί η πράσινη μετάβαση να φορτώνεται ως «ποινή» σε μικρές επιχειρήσεις χωρίς πραγματική αποτελεσματικότητα.

Η τελευταία προειδοποίηση: «Να μας ακούσουν πριν διαλυθεί η αγορά»

Το κεντρικό συμπέρασμα της ΕΕΠΑΖ είναι όσο απλό, τόσο ανησυχητικό: ο κλάδος χρειάζεται άμεση προστασία για να μείνει ζωντανός. Η Ένωση εκφράζει την ελπίδα ότι αυτή τη φορά οι αρμόδιοι θα ακούσουν, πριν η αγορά «διαλυθεί εντελώς». Και πίσω από αυτή τη φράση κρύβεται κάτι που πολλοί ήδη βλέπουν στη γειτονιά τους: όταν κλείνει ένας φούρνος ή ένα ζαχαροπλαστείο, δεν χάνεται μόνο μια επιχείρηση. Χάνεται ένα κομμάτι καθημερινότητας, μια θέση εργασίας, μια μικρή τοπική οικονομία και μια παράδοση που, αν σπάσει, δύσκολα ξαναδένει.

Πηγή: Pagenews.gr