Ελλάδα: Ενεργειακός Κόμβος ή Γεωπολιτικό Στοίχημα Υψηλού Ρίσκου;

Η τοποθέτηση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, στην 1η Ημερίδα Άμυνας & Γεωπολιτικής των Capital και Forbes δεν ήταν μια ακόμη τυπική κυβερνητική παρέμβαση για την ενεργειακή μετάβαση. Ήταν μια πολιτική δήλωση στρατηγικής κατεύθυνσης – και ταυτόχρονα ένα μήνυμα προς Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον ότι η Ελλάδα επιδιώκει ρόλο-κλειδί στον νέο ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης.

«Η Ευρώπη κατάλαβε ότι δεν γίνεται να βοηθάς την Ουκρανία και να βοηθάς τον επιτιθέμενο αγοράζοντας ενεργειακούς πόρους από εκείνον», σημείωσε ο υπουργός, δίνοντας το ιδεολογικό και γεωπολιτικό πλαίσιο της επιλογής.

Η ουσία, όμως, βρίσκεται αλλού: στον κάθετο διάδρομο φυσικού αερίου, που φιλοδοξεί να ενώσει πέντε χώρες και να αποτελέσει εναλλακτική ροή τροφοδοσίας για την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.

Κάθετος διάδρομος: Ενεργειακή υποδομή ή πολιτική συμμαχία;

Ο κάθετος διάδρομος δεν είναι απλώς ένα τεχνικό έργο διασυνδέσεων. Είναι, όπως τόνισε ο κ. Παπασταύρου, «πεδίο στρατηγικής σύγκλισης Ευρώπης και Αμερικής».

Με φόντο την αποσύνδεση από το ρωσικό φυσικό αέριο, η Ελλάδα επιχειρεί να μετατραπεί σε πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας για την ευρύτερη περιοχή. Το στοίχημα είναι διπλό:

• Να ενισχυθεί ο γεωπολιτικός ρόλος της χώρας.
• Να αποκτήσει η Αθήνα διαπραγματευτική ισχύ εντός της ΕΕ.

Ωστόσο, όπως υπαινίχθηκε ο υπουργός, η ευρωπαϊκή πραγματικότητα δεν είναι πάντα συνεκτική. «Δεν μπορούμε να συμφωνούμε στην ΕΕ την απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο και μετά να τίθενται ρυθμιστικά εμπόδια στους τρόπους απεξάρτησης», ανέφερε, αφήνοντας αιχμές για καθυστερήσεις, γραφειοκρατία και αντικρουόμενες εθνικές στρατηγικές.

Στο παρασκήνιο, διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι ορισμένα κράτη-μέλη εξακολουθούν να διατηρούν σιωπηρές ενεργειακές εξαρτήσεις, γεγονός που περιπλέκει τις αποφάσεις σε επίπεδο Συμβουλίου.

Υδρογονάνθρακες: Επιστροφή στο Ιόνιο με αμερικανική «σφραγίδα»

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά ότι «την άλλη εβδομάδα πέφτουν οι υπογραφές για τα τέσσερα οικόπεδα» και ότι η Exxon Mobil, σε συνεργασία με τη HelleniQ Energy και την Energean, προχωρά σε ερευνητική γεώτρηση το 2027 στο Ιόνιο.

Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν θεωρείται.

Σε μια περίοδο που η Ευρώπη μιλά για πράσινη μετάβαση, η Ελλάδα επαναφέρει στο προσκήνιο την έρευνα υδρογονανθράκων, στέλνοντας μήνυμα ενεργειακού ρεαλισμού. Κυβερνητικά στελέχη υποστηρίζουν ότι:

• Η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί ενδιάμεσες λύσεις.
• Το φυσικό αέριο παραμένει καύσιμο-γέφυρα.
• Η εγχώρια παραγωγή ενισχύει την εθνική ασφάλεια.

Στον αντίποδα, περιβαλλοντικές οργανώσεις κάνουν λόγο για «διπλό μήνυμα» που υπονομεύει τη στρατηγική απανθρακοποίησης.

Το ενεργειακό μείγμα αλλάζει – αλλά με ποιους όρους;

Ο υπουργός υπογράμμισε ότι το 2025 η συμμετοχή του λιγνίτη στο ενεργειακό μείγμα έπεσε στο 9%, ενώ οι ΑΠΕ ξεπέρασαν το 50%. Πρόκειται για μια θεαματική μεταβολή σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία.

Όμως, πίσω από τα ποσοστά, υπάρχουν κρίσιμα ερωτήματα:

• Πόσο σταθερό είναι το σύστημα με υψηλή διείσδυση ΑΠΕ;
• Ποιο είναι το πραγματικό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις;
• Πόσο εξαρτημένη παραμένει η χώρα από εισαγόμενο φυσικό αέριο;

Η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι μόνο περιβαλλοντική πολιτική. Είναι πολιτική κόστους ζωής και πολιτική κοινωνικής συνοχής.

Ο ευρύτερος εμπορικός διάδρομος: Από την Ινδία στη Μεσόγειο

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά σε έναν ευρύτερο εμπορικό διάδρομο που θα ξεκινά από την Ινδία, θα διασχίζει τη Σαουδική Αραβία και θα καταλήγει στην Ευρώπη μέσω Μεσογείου.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ προβάλλεται ως κρίσιμος κρίκος.

Η Ελλάδα επιχειρεί να τοποθετηθεί στον άξονα Ανατολικής Μεσογείου–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης, ενισχύοντας το αφήγημα του «σταθερού δυτικού εταίρου» σε μια ταραγμένη περιοχή.

 Ενέργεια και εσωτερικές ισορροπίες

Δεν περνά απαρατήρητο ότι η ενεργειακή στρατηγική αποκτά βαρύνουσα σημασία και στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο.

• Η προσέλκυση αμερικανικών κολοσσών ενισχύει το φιλοδυτικό προφίλ της κυβέρνησης.
• Οι επενδύσεις σε υποδομές δημιουργούν τοπικές συμμαχίες και αναπτυξιακές προσδοκίες.
• Ταυτόχρονα, η κοινωνική πίεση για χαμηλότερες τιμές ενέργειας παραμένει υψηλή.

Η ενέργεια μετατρέπεται έτσι σε κεντρικό άξονα πολιτικής ισχύος.

Πηγή: pagenews.gr