Ελλάδα και Μάλτα «φρενάρουν» την ΕΕ για το ρωσικό πετρέλαιο και τη ναυτιλία

Η νέα γραμμή της Κομισιόν: από το πλαφόν σε «ολική» απαγόρευση υπηρεσιών

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να αλλάξει επίπεδο στη μάχη περιορισμού των ρωσικών εσόδων από το πετρέλαιο, μετατοπίζοντας το κέντρο βάρους από το πλαφόν τιμής σε μια πιο «σκληρή» προσέγγιση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο του 20ού πακέτου κυρώσεων, προτείνει πλήρη απαγόρευση παροχής ναυτιλιακών υπηρεσιών που είναι απαραίτητες για τη μεταφορά ρωσικού αργού, όπως ασφάλιση, μεταφορά και χρηματοδότηση, ανεξάρτητα από την τιμή πώλησης.

Η λογική πίσω από την κίνηση είναι ότι το ισχύον σύστημα πλαφόν δεν κατάφερε να «κόψει» όσο αποφασιστικά θα ήθελε η Δύση τα έσοδα της Μόσχας, καθώς οι ροές αναδιατάχθηκαν, εμφανίστηκαν παρακάμψεις και ενισχύθηκε η χρήση «σκιώδους στόλου». Έτσι, οι Βρυξέλλες εξετάζουν πλέον μια λύση που θα «κλειδώνει» την πρόσβαση σε κρίσιμες δυτικές υπηρεσίες, οι οποίες αποτελούν το νευραλγικό σημείο του παγκόσμιου ναυτιλιακού εμπορίου.

Το «μπλόκο» Αθήνας – Βαλέτας και οι φόβοι για ναυτιλία και τιμές

Σε αυτό το σημείο εμφανίζονται ως βασικό εμπόδιο η Ελλάδα και η Μάλτα. Σύμφωνα με το Bloomberg, οι δύο χώρες εξέφρασαν επιφυλάξεις στη συνεδρίαση των πρεσβευτών της ΕΕ, όταν παρουσιάστηκε το νέο πακέτο, προειδοποιώντας ότι μια οριζόντια απαγόρευση υπηρεσιών θα μπορούσε να πλήξει δυσανάλογα την ευρωπαϊκή ναυτιλιακή βιομηχανία και να επηρεάσει τις τιμές της ενέργειας.

Το επιχείρημα δεν είναι καινούριο. Ήδη από το 2022, κατά τη διαπραγμάτευση του πλαφόν, χώρες με ισχυρό ναυτιλιακό αποτύπωμα είχαν ζητήσει «δικλείδες ασφαλείας» ώστε η ευρωπαϊκή ναυτιλία να μη βρεθεί σε μειονεκτική θέση έναντι ανταγωνιστών εκτός ΕΕ. Η σημερινή συζήτηση, ωστόσο, είναι πιο αιχμηρή: δεν αφορά ένα όριο τιμής, αλλά το αν οι ευρωπαϊκές εταιρείες θα μπορούν να παρέχουν υπηρεσίες σε μεταφορές ρωσικού πετρελαίου προς τρίτες αγορές.

Γιατί η ΕΕ θέλει να «κόψει» τις δυτικές υπηρεσίες από τα ρωσικά φορτία

Η Επιτροπή θεωρεί ότι το νέο μοντέλο μπορεί να δυσκολέψει σημαντικά τις ρωσικές εξαγωγές, καθώς οι υπηρεσίες ασφάλισης, χρηματοδότησης και άλλες ναυτιλιακές υποστηρίξεις εξακολουθούν να έχουν τεράστιο ειδικό βάρος στο παγκόσμιο σύστημα, ακόμη κι όταν μέρος της αγοράς μετακινείται σε εναλλακτικά δίκτυα.

Στην πράξη, η ΕΕ επιδιώκει να περιορίσει τη δυνατότητα της Ρωσίας να μεταφέρει αργό προς χώρες όπως η Ινδία και η Κίνα, «σφίγγοντας» έναν κρίσιμο κρίκο της αλυσίδας: την πρόσβαση σε δυτικές υπηρεσίες και υποδομές που διευκολύνουν τη μεταφορά.

Δεν είναι τυχαίο ότι το πακέτο συνδέεται και με ευρύτερη προσπάθεια να αντιμετωπιστεί ο λεγόμενος shadow fleet, με επέκταση λιστών πλοίων και αυστηρότερη επιτήρηση της παράκαμψης κυρώσεων.

Το «πακέτο» είναι ευρύτερο: λιμάνια τρίτων χωρών και νέο εργαλείο κατά της καταστρατήγησης

Το 20ό πακέτο δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο. Ρεπορτάζ του Reuters αναφέρει ότι η ΕΕ προτείνει, για πρώτη φορά, να στοχεύσει λιμάνια σε τρίτες χώρες που φέρονται να διευκολύνουν ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου, ενώ εισάγεται και μηχανισμός κατά της καταστρατήγησης που «αγγίζει» τρίτες χώρες μέσω περιορισμών εξαγωγών συγκεκριμένων ειδών.

Αυτή η διεύρυνση του πεδίου είναι που κάνει αρκετές πρωτεύουσες να ζητούν διευκρινίσεις: τι ακριβώς θα ισχύσει για τις συναλλαγές, για τη συμμόρφωση, για τις αλυσίδες ευθύνης στην ασφάλιση και στη χρηματοδότηση, αλλά και για την πιθανή επίπτωση στο κόστος μεταφοράς και, τελικά, στις τιμές καυσίμων.

Ο ρόλος της G7 και το «ερωτηματικό» των ΗΠΑ

Ένα ακόμα κρίσιμο σημείο είναι η διεθνής συντονισμένη εφαρμογή. Το πλαφόν τιμής είχε στηριχθεί στην G7, και η Επιτροπή έχει υπογραμμίσει την ανάγκη συνεργασίας με εταίρους για να λειτουργήσει αποτελεσματικά μια τόσο φιλόδοξη απαγόρευση υπηρεσιών.

Ωστόσο, η στάση των ΗΠΑ εμφανίζεται λιγότερο προβλέψιμη στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον, κάτι που κάνει ορισμένα κράτη-μέλη να ανησυχούν ότι η ΕΕ μπορεί να αναλάβει δυσανάλογο κόστος ανταγωνιστικότητας αν δεν υπάρξει πλήρης σύμπλευση από τους βασικούς εταίρους.

Ομοφωνία ή τίποτα: η πίεση χρόνου και το «παράθυρο» έως τέλη Φεβρουαρίου

Οι κυρώσεις της ΕΕ απαιτούν ομοφωνία. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και περιορισμένες ενστάσεις μπορούν να οδηγήσουν είτε σε αραίωση του μέτρου είτε σε πολιτικό παζάρι με ανταλλάγματα και διευκρινίσεις. Οι Βρυξέλλες θέλουν να κλείσουν τη συμφωνία έως τα τέλη Φεβρουαρίου, όμως η διαπραγμάτευση δείχνει ότι θα περάσει από πολλαπλά φίλτρα: τεχνικά, νομικά και πολιτικά.

Σε αυτό το περιβάλλον, το «φρένο» Ελλάδας και Μάλτας δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως μια διαφωνία λεπτομέρειας. Είναι σύγκρουση δύο προτεραιοτήτων: από τη μία, η πίεση για πιο αποτελεσματικές κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο· από την άλλη, η προστασία της ευρωπαϊκής ναυτιλιακής ισχύος και ο φόβος για ανεπιθύμητες παρενέργειες στην αγορά ενέργειας.

Η ουσία της επόμενης μέρας: «σφίξιμο» στη Ρωσία, χωρίς αυτογκόλ για την Ευρώπη

Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι αν η ΕΕ θέλει να σφίξει τον κλοιό, αλλά πώς θα το κάνει χωρίς να δημιουργήσει κενά που θα καλυφθούν από ανταγωνιστές εκτός Ευρώπης. Αν η απαγόρευση υπηρεσιών εφαρμοστεί χωρίς ισχυρό διεθνή συντονισμό, ο κίνδυνος είναι να μετακινηθούν οι ροές και οι υπηρεσίες σε άλλες δικαιοδοσίες, αφήνοντας την Ευρώπη με μειωμένη επιρροή αλλά και με κόστος για τις δικές της εταιρείες.

Γι’ αυτό και το μπρα ντε φερ των επόμενων ημερών θα κριθεί στη λεπτομέρεια: στις εξαιρέσεις, στους μηχανισμούς συμμόρφωσης, στην πρακτική επιβολή και—κυρίως—στο αν η ΕΕ θα καταφέρει να παρουσιάσει ένα πακέτο που να είναι ταυτόχρονα αποτελεσματικό και ρεαλιστικό για μια αγορά που κινείται με κανόνες παγκόσμιου ανταγωνισμού.

Πηγή: Pagenews.gr