ΣΕΒ–ΣΒΣΕ στην Αμβέρσα: Έκτακτο σχέδιο για ενέργεια, εμπόριο και «Made in Europe»

Η Αμβέρσα ως καμπανάκι: «χωρίς βιομηχανία, δεν υπάρχει ισχυρή Ευρώπη»

Η ευρωπαϊκή βιομηχανία στέλνει ένα καθαρό μήνυμα προς τους ηγέτες των κρατών-μελών: αν η Ευρώπη θέλει να παραμείνει ανθεκτική, ασφαλής και γεωπολιτικά υπολογίσιμη, πρέπει πρώτα να παραμείνει παραγωγική. Αυτό ακριβώς ήταν το κεντρικό νόημα της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Βιομηχανίας στην Αμβέρσα, όπου η συζήτηση δεν κινήθηκε σε θεωρητικό επίπεδο, αλλά «πάτησε» πάνω στα σημερινά κόστη, στις πραγματικές πιέσεις των επιχειρήσεων και στο άμεσο ρίσκο απώλειας επενδύσεων και θέσεων εργασίας.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο ΣΕΒ και ο ΣΒΣΕ συμμετείχαν ενεργά στη Σύνοδο και συντάχθηκαν με το ευρωπαϊκό κάλεσμα για άμεσες και συντονισμένες παρεμβάσεις ενόψει της άτυπης Συνόδου Κορυφής της ΕΕ, που πραγματοποιείται στις 12 Φεβρουαρίου στο κάστρο Alden Biesen, με θέμα την ανταγωνιστικότητα. Η στόχευση είναι μία: η άτυπη συνάντηση να μη μείνει «μια ακόμη συζήτηση», αλλά να λειτουργήσει ως αφετηρία αποφάσεων, με σαφή χρονοδιάγραμμα και μετρήσιμα αποτελέσματα.

Οι ελληνικές παρουσίες και η πολιτική βαρύτητα της συνάντησης

Στη Σύνοδο της Αμβέρσας συμμετείχαν πάνω από 600 εκπρόσωποι της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, μαζί με εργοδοτικούς φορείς, υψηλόβαθμα στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και κορυφαίους πολιτικούς ηγέτες. Η παρουσία προσώπων όπως ο Γάλλος πρόεδρος Emmanuel Macron, ο Γερμανός καγκελάριος Friedrich Merz, αλλά και πρωθυπουργοί και αξιωματούχοι της Επιτροπής, ανέβασε τον πήχη: η βιομηχανική πολιτική της Ευρώπης παρουσιάστηκε ως πρόβλημα πρώτης γραμμής και όχι ως τεχνικό παράρτημα της πράσινης μετάβασης ή της ενιαίας αγοράς.

Τον ΣΕΒ εκπροσώπησε ο διευθυντής του Γραφείου του στις Βρυξέλλες και υπεύθυνος Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Κωνσταντίνος Διαμαντούρος, ενώ τον ΣΒΣΕ ο πρόεδρός του και μέλος του Δ.Σ. του ΣΕΒ Πάνος Λώλος. Η ελληνική συμμετοχή είχε σαφή αποτύπωμα: όχι απλώς ως παρουσία, αλλά ως στήριξη μιας γραμμής που ζητά να «γυρίσει» η συζήτηση από τις διαπιστώσεις στις λύσεις-σοκ για το κόστος παραγωγής και το επενδυτικό περιβάλλον.

Η «Διακήρυξη της Αμβέρσας» και το αίτημα για πακέτο έκτακτων μέτρων

Στο επίκεντρο των τοποθετήσεων βρέθηκε η Διακήρυξη της Αμβέρσας, ένα κοινό κείμενο που εκπροσωπεί περισσότερες από 1.300 ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ενώσεις και οργανώσεις, διατυπωμένο αρχικά το 2024 και πλέον επανενεργοποιημένο με νέα ένταση, καθώς η αίσθηση «επείγοντος» μεγαλώνει. Το βασικό επιχείρημα είναι ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει παραγωγική βάση, κεφάλαιο και τεχνογνωσία, αν δεν μειωθούν γρήγορα τα αντικίνητρα που σήμερα κάνουν πολλές επενδύσεις να μοιάζουν πιο λογικές εκτός ΕΕ.

Το κείμενο και οι παρεμβάσεις που το συνοδεύουν δεν ζητούν γενικά «στήριξη». Ζητούν πακέτο έκτακτων μέτρων σε τρεις καθαρούς άξονες, με στόχο να αποκατασταθεί η ανταγωνιστικότητα όχι σε πέντε χρόνια, αλλά μέσα σε ορατό πολιτικό χρόνο.

Πρώτος άξονας: Ενέργεια και CO₂ – το κόστος που «πνίγει» την παραγωγή

Ο πιο άμεσος και «καυτός» πυρήνας των αιτημάτων αφορά το ενεργειακό κόστος και τις επιβαρύνσεις που συνδέονται με τις εκπομπές CO₂. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία επιμένει ότι οι τιμές ενέργειας παραμένουν υψηλές όχι μόνο λόγω διεθνών αγορών, αλλά και λόγω ρυθμιζόμενων χρεώσεων που τελικά φορτώνονται στη γραμμή παραγωγής. Σε πολλούς κλάδους, το κόστος ενέργειας δεν είναι απλώς μια επιβάρυνση· είναι παράγοντας που καθορίζει αν μια μονάδα παραμένει ανοιχτή ή μετακινείται αλλού.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο ETS και στο κόστος δικαιωμάτων εκπομπών, το οποίο οι βιομηχανικοί φορείς θεωρούν δυσανάλογο σε σύγκριση με ανταγωνιστές εκτός ΕΕ. Η συζήτηση για το ETS, άλλωστε, δεν διεξάγεται πλέον ψιθυριστά: κορυφαίοι βιομηχανικοί παίκτες έχουν προειδοποιήσει δημόσια ότι ο συνδυασμός ενέργειας, άνθρακα και κανονιστικών βαρών αποθαρρύνει επενδύσεις και επιταχύνει κλεισίματα μονάδων.

Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόεδρος της Εκτελεστικής Επιτροπής του ΣΕΒ Ράνια Αικατερινάρη τόνισε ότι στο ζήτημα του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας απαιτούνται άμεσες λύσεις, ενώ υπογράμμισε ότι το ETS χρειάζεται επαναξιολόγηση εντός του 2026 και πως είναι κρίσιμο να υπάρξουν αξιόπιστες προβλέψεις για το CBAM, ειδικά ως προς την εφαρμογή του στις εξαγωγές, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος διαρροής άνθρακα. Το κεντρικό της μήνυμα συμπυκνώνεται σε μια φράση που αποτυπώνει τη συγκυρία: η ανταγωνιστικότητα «δεν είναι επιλογή πολιτικής», είναι όρος βιωσιμότητας.

Δεύτερος άξονας: Εμπορικές συμφωνίες και ισότιμοι όροι παιχνιδιού

Ο δεύτερος άξονας αφορά το εμπόριο με πολύ συγκεκριμένους στόχους: νέες αγορές, εξαγωγικές ευκαιρίες, πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες, αλλά και προστασία από αθέμιτο ανταγωνισμό. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία ζητά εμπορικές συμφωνίες που δεν θα είναι απλώς «διπλωματικές νίκες», αλλά θα δημιουργούν πρακτική δυνατότητα εξαγωγών και σταθερές αλυσίδες εφοδιασμού, με σαφείς κανόνες για να μην πληρώνει η ευρωπαϊκή παραγωγή υψηλότερα κόστη συμμόρφωσης από τους ανταγωνιστές της.

Εδώ «κουμπώνει» και το ζήτημα της διαρροής άνθρακα, καθώς οι βιομηχανίες υπογραμμίζουν ότι χωρίς λειτουργικούς μηχανισμούς προστασίας, η αυστηροποίηση εντός ΕΕ μπορεί να οδηγήσει σε μεταφορά παραγωγής εκτός Ένωσης, με αποτέλεσμα να χάνεται βιομηχανική δραστηριότητα χωρίς να μειώνονται πραγματικά οι παγκόσμιες εκπομπές. Το CBAM παρουσιάζεται ως εργαλείο που χρειάζεται σαφήνεια και ολοκλήρωση, ειδικά σε πεδία όπου η αγορά περιμένει «κανόνες παιχνιδιού» που να μην αφήνουν κενά.

Τρίτος άξονας: «Made in Europe» και δημόσιες προμήθειες ως μοχλός ζήτησης

Ο τρίτος άξονας είναι ίσως ο πιο πολιτικά φορτισμένος, γιατί αγγίζει τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη θα χρησιμοποιεί τη ζήτηση της ίδιας της Ένωσης ως εργαλείο βιομηχανικής πολιτικής. Η Διακήρυξη ζητά στήριξη των προϊόντων «Made in Europe» με μέτρα που τονώνουν τη ζήτηση μέσω δημοσίων συμβάσεων, ενισχύοντας την προτίμηση σε ευρωπαϊκά προϊόντα, ιδιαίτερα σε τομείς που συνδέονται με net zero και κυκλικότητα, με διαφανή στοιχεία για το αποτύπωμα άνθρακα. Στόχος είναι να περιοριστεί ο κίνδυνος περαιτέρω αποβιομηχάνισης και να δημιουργηθούν ποιοτικές θέσεις εργασίας σε κλάδους όπου η Ευρώπη θέλει να παραμείνει πρωτοπόρος.

Η συζήτηση αυτή δεν μένει θεωρητική. Στην Αμβέρσα, η πρόεδρος της Επιτροπής Ursula von der Leyen προανήγγειλε κατεύθυνση για δημόσιες προμήθειες που θα δίνουν προτεραιότητα σε χαμηλού άνθρακα και ευρωπαϊκής παραγωγής προϊόντα, ως μέρος ευρύτερης βιομηχανικής πρωτοβουλίας που αναμένεται να παρουσιαστεί σύντομα. Για τη βιομηχανία, αυτή η κατεύθυνση είναι κρίσιμη, γιατί μετατρέπει τη στρατηγική σε πραγματικό «μεροκάματο» παραγωγής: από τα έργα και τις προμήθειες περνάει η ενίσχυση της ζήτησης.

Το ελληνικό μήνυμα: η Ελλάδα δεν μπορεί να μείνει εκτός της ευρωπαϊκής στροφής

Ο πρόεδρος του ΣΒΣΕ Πάνος Λώλος έβαλε στην εξίσωση και την ελληνική πραγματικότητα. Τόνισε ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία ζητά ανταγωνιστικές τιμές ενέργειας, ισχυροποίηση της εσωτερικής αγοράς και άρση εμποδίων πρόσβασης σε διεθνείς αγορές, ενώ ανέδειξε ως βασική προτεραιότητα την προτιμησιακή αντιμετώπιση προϊόντων ευρωπαϊκής καταγωγής. Με μια φράση που αφορά άμεσα την Αθήνα και τις ελληνικές επιχειρήσεις, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να απέχει από τη σύμπλευση με την ευρωπαϊκή πραγματικότητα, ειδικά μετά από μια μακρά περίοδο επενδυτικής «αναιμίας».

Το υπονοούμενο είναι σαφές: αν η Ευρώπη μπει σε κύκλο βιομηχανικής ανασύνταξης, οι χώρες που θα κινηθούν γρήγορα θα διεκδικήσουν μεγαλύτερο μερίδιο επενδύσεων. Αν, αντίθετα, παραμείνουν «ουραγοί» σε κόστος ενέργειας, αδειοδοτήσεις, υποδομές και ταχύτητα αποφάσεων, θα μείνουν με την κατανάλωση, αλλά χωρίς παραγωγή. Και σε αυτή τη νέα φάση, η παραγωγή είναι το νόμισμα ισχύος.

Η άτυπη Σύνοδος στο Alden Biesen και το στοίχημα των «πρώτων αποφάσεων»

Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι το πώς θα μεταφραστούν τα αιτήματα της Αμβέρσας σε πολιτικές δεσμεύσεις στην άτυπη Σύνοδο των ηγετών της ΕΕ στο Alden Biesen. Η ατζέντα της συνάντησης είναι ήδη προσανατολισμένη στην ανταγωνιστικότητα, στην ενίσχυση της ενιαίας αγοράς και στη μείωση εξαρτήσεων σε ένα νέο γεωοικονομικό περιβάλλον, με συμμετοχή και αναλύσεις από πρόσωπα όπως ο Mario Draghi και ο Enrico Letta. Το ζητούμενο, όμως, είναι αν θα προκύψει ένα πρώτο σήμα αποφασιστικότητας που να απαντά στα τρία «άλγη»: ενέργεια, εμπόριο, ζήτηση για ευρωπαϊκή παραγωγή.

Η ευρωπαϊκή βιομηχανία εμφανίζεται να μην ζητά απλώς «κατανόηση». Ζητά χρονοδιάγραμμα. Ζητά σαφήνεια για το ETS και το CBAM. Ζητά παρεμβάσεις που θα φανούν στους λογαριασμούς ενέργειας και στα επενδυτικά μοντέλα. Και ζητά πολιτική κάλυψη ώστε το «Made in Europe» να μην είναι σύνθημα, αλλά εργαλείο αποτροπής της αποβιομηχάνισης.

Το πραγματικό διακύβευμα: να μη χαθεί άλλη παραγωγική δεκαετία

Η Αμβέρσα λειτούργησε ως συλλογική προειδοποίηση: η Ευρώπη δεν μπορεί να διεκδικήσει ρόλο σε άμυνα, τεχνολογία και πράσινη μετάβαση, αν ταυτόχρονα αφήνει τη βιομηχανική της βάση να συρρικνώνεται. Το δίλημμα δεν είναι «βιομηχανία ή περιβάλλον». Είναι αν η Ευρώπη μπορεί να κάνει και τα δύο, χωρίς να χάνει ανταγωνιστικότητα από κόστος και κατακερματισμό.

Γι’ αυτό και το πακέτο των τριών αξόνων αντιμετωπίζεται ως έκτακτο: γιατί η βιομηχανία θεωρεί ότι ο χρόνος των μικρών διορθώσεων τελείωσε. Και το μήνυμα που μεταφέρουν ΣΕΒ και ΣΒΣΕ από το ευρωπαϊκό τραπέζι είναι ότι το 2026 δεν είναι χρονιά «προθέσεων», αλλά χρονιά απόφασης για το αν η Ευρώπη θα παραμείνει τόπος παραγωγής ή θα γίνει τόπος κατανάλωσης.

Πηγή: Pagenews.gr