Μακρόν: «Ευρωομόλογα τώρα» για να μην μείνει η Ευρώπη πίσω από ΗΠΑ και Κίνα

Η παρέμβαση στην Αμβέρσα και το μήνυμα προς την ευρωπαϊκή βιομηχανία

Με φόντο την αγωνία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας για ενέργεια, ανταγωνιστικότητα και γεωοικονομικές αναταράξεις, ο Εμανουέλ Μακρόν επανέφερε με ένταση την ιδέα των ευρωομολόγων ως εργαλείο μεγάλης κλίμακας για να χρηματοδοτηθεί το επόμενο ευρωπαϊκό άλμα. Μιλώντας σε ακροατήριο βιομηχάνων στην Αμβέρσα του Βελγίου, ο Γάλλος πρόεδρος έθεσε το κοινό χρέος ως τον «μοναδικό τρόπο» ώστε η Ευρωπαϊκή Ένωση να παραμείνει «στην κούρσα» απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα, παρουσιάζοντας την πρόκληση όχι ως τεχνικό ζήτημα δημοσιονομικής αρχιτεκτονικής, αλλά ως θέμα στρατηγικής επιβίωσης.

Η τοποθέτησή του εντάσσεται σε μια ευρύτερη ατζέντα που ο ίδιος προωθεί εδώ και χρόνια: περισσότερη ευρωπαϊκή κυριαρχία στην οικονομία, περισσότερη κοινή χρηματοδότηση σε «βαριές» επενδύσεις και λιγότερη εξάρτηση από εξωτερικές δυνάμεις που μπορούν να καθορίσουν τους όρους του παιχνιδιού, είτε μέσω επιδοτήσεων, είτε μέσω εμπορικών πιέσεων, είτε μέσω τεχνολογικού προβαδίσματος.

Γιατί ευρωομόλογα: «Η μοναδική λύση» για επενδύσεις νέας γενιάς

Στην καρδιά της επιχειρηματολογίας του Μακρόν βρίσκεται η ιδέα ότι η Ευρώπη χρειάζεται νέα κλίμακα και νέα ταχύτητα. Όπως υποστήριξε, αν η ΕΕ θέλει να επενδύσει «επαρκώς» σε τομείς που καθορίζουν ήδη την ισχύ των οικονομιών του 21ου αιώνα, τότε απαιτείται χρηματοδότηση που δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο σε αποσπασματικές εθνικές πρωτοβουλίες ή σε περιορισμένα ευρωπαϊκά προγράμματα.

Ο Γάλλος πρόεδρος φωτογράφισε συγκεκριμένα πεδία: διαστημική άμυνα και ασφάλεια, καθαρές τεχνολογίες, τεχνητή νοημοσύνη και κβαντική, μαζί με τον μετασχηματισμό της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας. Η λογική είναι ότι αυτά τα πεδία δεν σηκώνουν «μικροδιορθώσεις». Θέλουν μαζικές επενδύσεις, υποδομές, ανθρώπινο κεφάλαιο, και ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να αναπτυχθούν χωρίς να σκοντάφτουν σε κατακερματισμό κανόνων και κόστους.

Ο φόβος του κατακερματισμού και η «ανεξάρτητη Ευρώπη»

Ο Μακρόν περιέγραψε ως υπαρξιακό κίνδυνο τον κατακερματισμό που, όπως είπε, αποδυναμώνει την Ευρώπη και μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε «εξευτελισμό», αν η ήπειρος συνεχίσει να κινείται με βραδύτητα, διαφορετικές εθνικές ταχύτητες και ανταγωνιστικές πολιτικές. Στο δικό του αφήγημα, η απάντηση στις οικονομικές απειλές από Κίνα και ΗΠΑ δεν είναι μια στροφή σε εσωστρέφεια, αλλά η μετατροπή της ΕΕ σε ανεξάρτητη δύναμη: με ισχυρότερη ενιαία αγορά, στρατηγική αυτονομία στις κρίσιμες αλυσίδες και ικανότητα να χρηματοδοτεί μόνη της τις μεγάλες επιλογές της.

Είναι μια γραμμή που πατά σε μια πραγματικότητα που οι Ευρωπαίοι ηγέτες συζητούν όλο και πιο ανοιχτά: οι ΗΠΑ κινούνται με τεράστια δημοσιονομικά εργαλεία και επιδοτήσεις για στρατηγικούς κλάδους, ενώ η Κίνα διαθέτει συνδυασμό κρατικής στήριξης, παραγωγικής ισχύος και επιθετικής εμπορικής παρουσίας. Σε αυτό το σκηνικό, η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί στη μέση, με υψηλό κόστος ενέργειας, αργές αποφάσεις και κανόνες που δεν συμβαδίζουν πάντα με την ταχύτητα του διεθνούς ανταγωνισμού.

«Κατεπείγουσα κατάσταση» και προειδοποίηση: «Σύντομα θα είναι πολύ αργά»

Η ρητορική του Γάλλου προέδρου ήταν ασυνήθιστα δραματική για τα δεδομένα μιας ομιλίας σε επιχειρηματικό ακροατήριο. Μίλησε για πρωτοφανή περίοδο και κάλεσε την Ευρώπη να αποδεχτεί ότι θα χρειαστεί να ληφθούν κρίσιμα μέτρα «εκτός του κλασικού κουτιού» των ευρωπαϊκών εργαλείων. Τόνισε ότι πρέπει να σταλεί καθαρό μήνυμα πως η Ευρώπη βρίσκεται σε κατάσταση επείγοντος, προειδοποιώντας ότι «σύντομα θα είναι πολύ αργά».

Αυτό το στοιχείο έχει σημασία: ο Μακρόν δεν μιλά μόνο ως ηγέτης μιας χώρας που παραδοσιακά πιέζει για κοινή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, αλλά ως πολιτικός που επιχειρεί να «σπάσει» το ψυχολογικό φράγμα των δισταγμών. Το κοινό χρέος, στην πράξη, παραμένει πολιτικά φορτισμένο, γιατί φέρνει στο τραπέζι παλιές διαφωνίες για το ποιος πληρώνει, ποιος εγγυάται και με ποιους όρους.

Η παλιά διαφωνία επιστρέφει: Γαλλία υπέρ, Γερμανία επιφυλακτική

Η Γαλλία στηρίζει εδώ και χρόνια την ιδέα ευρωομολόγων, όμως η αντίσταση από τη Γερμανία και άλλες «σφιχτές» δημοσιονομικά χώρες παραμένει κομβικό εμπόδιο. Το επιχείρημα των επιφυλακτικών κρατών είναι ότι η μόνιμη κοινή έκδοση χρέους μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους ηθικού κινδύνου και να αμβλύνει τα κίνητρα για δημοσιονομική πειθαρχία.

Ο Μακρόν προσπαθεί να μετατοπίσει τη συζήτηση από το «κλασικό» δίλημμα της αμοιβαιοποίησης σε ένα πιο στρατηγικό: όχι «μοιραζόμαστε παλιά χρέη», αλλά δημιουργούμε νέο κοινό εργαλείο για επενδύσεις που κανένα κράτος μόνο του δεν μπορεί να στηρίξει με την ίδια αποτελεσματικότητα. Σε αυτό ακριβώς το σημείο πατά και η αναφορά του ότι η Ευρώπη πρέπει να αποκτήσει «νέα κλίμακα» για να μην καταλήξει θεατής στον αγώνα τεχνολογίας και βιομηχανικής ισχύος.

Η ενιαία αγορά ως πεδίο μάχης και η λύση των «ενισχυμένων συνεργασιών»

Πέρα από τα ευρωομόλογα, ο Γάλλος πρόεδρος άνοιξε και ένα δεύτερο μέτωπο: τη λειτουργία της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς. Κάλεσε τις «πρόθυμες χώρες» να εφαρμόσουν τις μεταρρυθμίσεις που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ακόμη κι αν δεν εγκριθούν μέχρι τα τέλη Ιουνίου, αξιοποιώντας το εργαλείο των ενισχυμένων συνεργασιών.

Η πρόταση αυτή έχει πολιτικό βάρος γιατί παραδέχεται εμμέσως ότι η ομοφωνία ή η πλήρης σύγκλιση όλων των κρατών-μελών μπορεί να αποδειχθεί ανέφικτη σε κρίσιμο χρόνο. Με άλλα λόγια, ο Μακρόν δείχνει ότι είναι έτοιμος να στηρίξει ένα πιο «πολυταχύ» ευρωπαϊκό μοντέλο: όσοι μπορούν και θέλουν να προχωρήσουν γρήγορα, προχωρούν, ώστε να μη μπλοκάρεται η συνολική προσπάθεια.

Ευρώπη απέναντι σε δύο υπερδυνάμεις: το στοίχημα της αξιοπιστίας

Η πρόταση για κοινό χρέος δεν είναι απλώς οικονομική. Είναι και πολιτική: αφορά το αν η Ευρώπη μπορεί να σταθεί ως ισότιμος πόλος σε έναν κόσμο όπου οι κανόνες γίνονται πιο σκληροί και οι εξαρτήσεις «οπλοποιούνται». Στο αφήγημα του Μακρόν, τα ευρωομόλογα είναι το εργαλείο που θα επιτρέψει στην ΕΕ να χρηματοδοτήσει ταυτόχρονα άμυνα, τεχνολογία και πράσινη μετάβαση, χωρίς να διαλέγει κάθε φορά ένα μόνο μέτωπο και χωρίς να υπονομεύει την ανταγωνιστικότητά της με καθυστερήσεις.

Το μεγάλο ερώτημα, όμως, παραμένει πολιτικό: αν υπάρχει αρκετή συναίνεση ώστε η πρόταση να περάσει από το πεδίο των ομιλιών στο πεδίο των αποφάσεων. Και ο ίδιος ο Μακρόν φαίνεται να το γνωρίζει, γι’ αυτό και σκληραίνει τη γλώσσα του. Όταν ένας ηγέτης μιλά για «κατεπείγουσα κατάσταση», δεν περιγράφει μόνο την οικονομία. Περιγράφει και το παράθυρο ευκαιρίας που, όπως υποστηρίζει, κλείνει.

Πηγή: Pagenews.gr