Μια σχέση που περνά από τη διπλωματία στη στρατηγική
Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος και η Μέση Ανατολή κινούνται σε διαρκή ρευστότητα, ο πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα, Νόαμ Κατς, περιγράφει τη σχέση Αθήνας–Τελ Αβίβ ως πυλώνα σταθερότητας και ως παράγοντα που μπορεί να ενισχύσει την ευημερία και την ασφάλεια των δύο κοινωνιών. Στη συνέντευξή, δίνει έμφαση στις «ευκαιρίες» της συνεργασίας, πριν περάσει στις προκλήσεις, επιχειρώντας να τοποθετήσει τη διμερή σχέση σε ένα ευρύτερο πλαίσιο: όχι μόνο ως συμμαχία συμφερόντων, αλλά ως σύνδεση δύο «γειτονιών» του Ισραήλ, της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου.
Η κεντρική γραμμή του είναι ότι η σύμπλευση Ελλάδας–Ισραήλ δεν εξαντλείται στην άμυνα ή στις επαφές κορυφής. Φιλοδοξεί να γίνει δομή σταθερότητας σε μια περιοχή όπου οι ισορροπίες ανατρέπονται γρήγορα και όπου η ασφάλεια, η ενέργεια, οι μεταφορές και η τεχνολογία συνδέονται πλέον άμεσα με τη γεωπολιτική.
«Δεν υπάρχει ταβάνι» όταν το διακύβευμα είναι η σταθερότητα
Ο Ισραηλινός πρέσβης παρουσιάζει την εμβάθυνση των σχέσεων ως «φυσική εξέλιξη» μιας πορείας που, όπως υπονοεί, για χρόνια έμενε πίσω από τις δυνατότητες των δύο χωρών. Στη λογική αυτή, η συνεργασία μπορεί να «μεταφραστεί» σε καθημερινό όφελος για τους πολίτες: περισσότερες επαφές κοινωνιών, επιχειρηματικές συνέργειες, και στρατηγικές διακρατικές συμφωνίες που δεν μένουν στα χαρτιά αλλά δημιουργούν πραγματικές γέφυρες.
Το ενδιαφέρον είναι ότι τοποθετεί τη συζήτηση και σε μια μεγαλύτερη «διαδρομή»: τη σύνδεση του Ινδο-Ειρηνικού με την Ευρώπη, έναν άξονα που τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται όλο και συχνότερα στα στρατηγικά κείμενα και στις αναλύσεις μεγάλων δυνάμεων. Η Ελλάδα, σε αυτό το αφήγημα, δεν είναι απλώς χώρα-μέλος της ΕΕ. Λειτουργεί ως πύλη συνδεσιμότητας, όπως τη χαρακτηρίζει, μεταξύ Μέσης Ανατολής και ευρωπαϊκού χώρου.
Ιράν: «Βασικός παράγοντας αστάθειας» και «υπαρξιακή απειλή»
Το πιο αιχμηρό σκέλος της τοποθέτησης Κατς αφορά την Τεχεράνη. Από την ισραηλινή οπτική, το Ιράν παρουσιάζεται ως ο κεντρικός παράγοντας που «υπονομεύει» σταθερότητα, όχι μόνο λόγω των επιδιώξεών του στο πυρηνικό πεδίο, αλλά και μέσω ενός ευρύτερου πλέγματος δυνατοτήτων: βαλλιστικοί πύραυλοι και ένα δίκτυο «πληρεξουσίων» γύρω από το Ισραήλ.
Ο πρέσβης μιλά για έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό που δεν περιορίζεται σε ρητορική. Τον περιγράφει ως «δαχτυλίδι φωτιάς» που, κατά την άποψη της ισραηλινής πλευράς, χτίζεται γύρω από το Ισραήλ μέσα από οργανώσεις και μηχανισμούς επιρροής. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει και τις επιπτώσεις στη ναυσιπλοΐα, επισημαίνοντας ότι οι επιθέσεις και οι πιέσεις σε θαλάσσιους διαδρόμους δεν είναι θεωρητικό σενάριο, αλλά εξέλιξη με οικονομικό κόστος, που φτάνει μέχρι την ευρωπαϊκή αγορά και την ελληνική ναυτιλία.
Βαλλιστικοί πύραυλοι και ο «ορίζοντας» της Ευρώπης
Σημαντικό στοιχείο της συνέντευξης είναι ότι ο Κατς δεν περιορίζει την απειλή στο Ισραήλ. Υπογραμμίζει ότι οι βαλλιστικές δυνατότητες του Ιράν, λόγω εμβέλειας, αφορούν και ευρύτερα ακροατήρια, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης, συνδέοντας το ζήτημα με μια μεγάλη στρατηγική ανησυχία: ότι η τεχνολογία των φορέων αποτελεί κρίσιμο κρίκο για οποιοδήποτε μελλοντικό πυρηνικό σενάριο.
Η τοποθέτηση αυτή, ανεξάρτητα από το πώς αξιολογείται πολιτικά, δείχνει την προσπάθεια της ισραηλινής διπλωματίας να «ευρωπαϊκοποιήσει» τη συζήτηση, να την κάνει δηλαδή λιγότερο διμερές θέμα Ισραήλ–Ιράν και περισσότερο περιφερειακή πρόκληση ασφάλειας που αγγίζει και την ΕΕ.
Η Ουάσιγκτον στο κάδρο: Ιράν, διαπραγματεύσεις και πίεση για διεύρυνση της ατζέντας
Στο ίδιο νήμα εντάσσεται και το διεθνές παρασκήνιο, καθώς το ενδιαφέρον στρέφεται στις επαφές ΗΠΑ–Ισραήλ για τη διαχείριση του ιρανικού φακέλου. Οι πρόσφατες αναφορές διεθνών μέσων δείχνουν ότι η ισραηλινή πλευρά επιδιώκει να μην περιοριστούν οι συνομιλίες αποκλειστικά στο πυρηνικό σκέλος, αλλά να συμπεριλάβουν και τη βαλλιστική διάσταση και το δίκτυο «proxies», ενώ η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται να επιμένει στη συνέχιση της διπλωματίας.
Η ουσία για την περιοχή είναι ότι το παράθυρο αποφάσεων παραμένει ανοιχτό και αβέβαιο. Και αυτή η αβεβαιότητα επηρεάζει όλους τους γείτονες: από τα κράτη του Κόλπου μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο, όπου κάθε νέα ένταση μεταφράζεται σε ασφάλιστρα κινδύνου, αμυντικές ανάγκες και πολιτικές αναταράξεις.
Τουρκία και Γάζα: «Επικίνδυνος ρόλος» και απόρριψη στρατιωτικής παρουσίας
Ένα δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο της συνέντευξης είναι ο ρόλος της Τουρκίας. Ο Κατς την περιγράφει ως δύναμη που, από την ισραηλινή σκοπιά, ακολουθεί πολιτική μη εποικοδομητική και ενίοτε «καταστροφική», κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στη Γάζα και απορρίπτοντας κατηγορηματικά κάθε ενδεχόμενο στρατιωτικής παρουσίας της Άγκυρας κοντά στα ισραηλινά σύνορα.
Η οπτική που αναπτύσσει είναι πως η τουρκική στάση έχει μετακινηθεί δραστικά σε σχέση με παλαιότερες δεκαετίες, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα επιπλέον επίπεδο τριβής στην περιφέρεια. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει αναφορές σε φιλοδοξίες επιρροής και σε πολιτικές που, όπως εκτιμά, δεν αφορούν μόνο το Ισραήλ, αλλά επηρεάζουν συνολικά την αρχιτεκτονική σταθερότητας στην περιοχή.
«Ελληνικό Iron Dome» και αμυντική σύγκλιση: η τεχνολογία ως πολλαπλασιαστής ισχύος
Η συνέντευξη ακουμπά και σε μια ιδιαίτερα «χειροπιαστή» πλευρά της συνεργασίας: την αμυντική και τεχνολογική σύγκλιση. Η αναφορά σε έναν ελληνικό «Iron Dome» λειτουργεί ως ισχυρό σύμβολο, όχι μόνο επειδή παραπέμπει σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα συστήματα αεράμυνας διεθνώς, αλλά και γιατί αποτυπώνει τη λογική μιας συνεργασίας που μετακινείται από τη διπλωματία σε κοινές δυνατότητες.
Σε ευρωπαϊκό περιβάλλον αυξημένης ανασφάλειας, τέτοιου τύπου συνεργασίες έχουν και δεύτερο ανάγνωσμα: συνδέονται με τη συζήτηση περί ανθεκτικότητας, προστασίας κρίσιμων υποδομών, και ενίσχυσης αποτρεπτικής ισχύος απέναντι σε απειλές που δεν περιορίζονται πλέον σε παραδοσιακά πεδία.
Σαουδική Αραβία και προοπτικές ομαλοποίησης: το διπλωματικό στοίχημα της επόμενης μέρας
Ο Κατς αγγίζει και το ενδεχόμενο προόδου προς μια ευρύτερη ομαλοποίηση σχέσεων στην περιοχή, με τη Σαουδική Αραβία να εμφανίζεται ως κρίσιμος κόμβος μιας τέτοιας εξέλιξης. Το σημείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί παραπέμπει σε έναν νέο γεωπολιτικό χάρτη όπου οι πραγματιστικές δυνάμεις της περιοχής—όπως τις αποκαλεί—επενδύουν περισσότερο στη σταθερότητα και στην οικονομική προοπτική, παρά σε ιδεολογικές συγκρούσεις χωρίς τέλος.
Εδώ, η Ελλάδα προβάλλει ως χρήσιμος εταίρος και «γέφυρα» προς την Ευρώπη, σε μια συγκυρία όπου οι ενεργειακές διαδρομές, οι θαλάσσιες οδοί, αλλά και τα δίκτυα τεχνολογίας και μεταφορών αποκτούν αυξημένη γεωπολιτική αξία.
Η μεγάλη εικόνα: σταθερότητα ως κοινό συμφέρον, όχι ως σύνθημα
Πίσω από τις αιχμές για Ιράν και Τουρκία, η συνέντευξη έχει και μια σταθερή «γραμμή»: η ασφάλεια, για το Ισραήλ, δεν είναι απομονωμένη εθνική υπόθεση, αλλά περιφερειακό ζήτημα που διαπερνά θαλάσσιους διαδρόμους, οικονομίες, ενεργειακά συστήματα και την ίδια την εμπιστοσύνη των κοινωνιών. Σε αυτή τη λογική, η Ελλάδα αναδεικνύεται σε χώρα-κλειδί, όχι επειδή «επιλέγει στρατόπεδο», αλλά επειδή βρίσκεται στο σταυροδρόμι όπου η Ανατολική Μεσόγειος συναντά την ευρωπαϊκή ασφάλεια και αγορά.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο πολιτικά χρήσιμο συμπέρασμα της παρέμβασης Κατς: ότι σε ένα περιβάλλον όπου κάθε κρίση μπορεί να εξαχθεί σε πολλαπλά μέτωπα, η συμμαχία σταθερότητας δεν μετριέται μόνο με δηλώσεις, αλλά με διαρκή συντονισμό, κοινή ανάγνωση απειλών και πρακτικές δυνατότητες.
Πηγή: Pagenews.gr