Αμβέρσα: Γαλλία και Ιταλία «διεκδικούν» τον Μερτς στη μάχη για την ευρωπαϊκή οικονομία

Το «μπλε χαλί» και το μήνυμα ισχύος του Βερολίνου

Η σύνοδος κορυφής της ΕΕ στην Αμβέρσα, με επίκεντρο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, εξελίχθηκε σε κάτι περισσότερο από ένα ακόμη ευρωπαϊκό ραντεβού. Στην πραγματικότητα, λειτούργησε ως σκηνή προβολής συμμαχιών και ως πεδίο ελέγχου ισορροπιών ανάμεσα στα ισχυρότερα κέντρα της Ένωσης. Και στο επίκεντρο αυτής της εικόνας βρέθηκε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς: ο άνθρωπος που ηγείται της ισχυρότερης βιομηχανικής οικονομίας της ΕΕ και, ταυτόχρονα, ο ηγέτης του οποίου η στήριξη θεωρείται απαραίτητη για να περάσει οποιοδήποτε μεγάλο σχέδιο «διάσωσης» ή επανεκκίνησης της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Η στιγμή που συμπύκνωσε το κλίμα ήταν η δημόσια εμφάνιση του Εμανουέλ Μακρόν δίπλα στον Μερτς. Η εικόνα του Γάλλου προέδρου να περπατά μαζί του στο μπλε χαλί της συνόδου, να κάνει δηλώσεις στο πλευρό του και να επιμένει στο αφήγημα της γαλλογερμανικής σύμπλευσης, δεν ήταν απλώς ένα φωτογραφικό στιγμιότυπο. Ήταν ένα πολιτικό μήνυμα: ότι το Παρίσι θέλει να δείξει πως παραμένει ο φυσικός συνομιλητής του Βερολίνου όταν η Ευρώπη αναζητά κατεύθυνση.

Μακρόν: Ενότητα στην εικόνα, πίεση στην ουσία

Ο Μακρόν εμφανίστηκε αποφασισμένος να κρατήσει το νήμα της «γαλλογερμανικής ενότητας», ακόμη κι αν αυτό το νήμα τραβά με δύναμη προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Επέμεινε στη συμφωνία για άμεση δράση, μιλώντας για την ανάγκη να ξεπεραστεί ο ευρωπαϊκός κατακερματισμός που, όπως υποστηρίζει, «αποδυναμώνει» την Ένωση και την αφήνει εκτεθειμένη απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο κρίσιμο θέμα της ενοποίησης των κεφαλαιαγορών της ΕΕ, επιδιώκοντας να εμφανίσει τον Γερμανό καγκελάριο ως σύμμαχο σε μια ατζέντα που συζητείται εδώ και χρόνια αλλά σπάνια προχωρά με την ταχύτητα που απαιτούν οι εξελίξεις.

Παράλληλα, ο Γάλλος πρόεδρος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να κινηθεί με άλλους συμμάχους εάν έως τον Ιούνιο δεν υπάρξει ευρωπαϊκή πρόοδος. Η διατύπωση αυτή, προσεκτικά ισορροπημένη, ακούστηκε σαν προειδοποίηση: ότι η Γαλλία δεν σκοπεύει να περιμένει επ’ άπειρον την ομοφωνία των 27, ειδικά σε θέματα που θεωρεί υπαρξιακά για την οικονομική ισχύ της Ευρώπης.

Οι ρωγμές πίσω από τη βιτρίνα της «γαλλογερμανικής μηχανής»

Κι όμως, η δημόσια εικόνα ενότητας δεν κατάφερε να κρύψει τις πραγματικές ρωγμές. Μέσα σε μόλις μία εβδομάδα, οι δύο ηγέτες βρέθηκαν σε τροχιά σύγκρουσης σε τρία μέτωπα που «καίνε» την ευρωπαϊκή ατζέντα.

Το πρώτο είναι τα ευρωομόλογα και η ιδέα του κοινού χρέους. Η Γαλλία επιμένει ότι η Ευρώπη χρειάζεται ένα μεγάλο, κοινό χρηματοδοτικό εργαλείο για επενδύσεις σε άμυνα, τεχνολογία, καθαρές λύσεις και βιομηχανία. Η Γερμανία, πιο επιφυλακτική, αντιμετωπίζει την πρόταση ως κόκκινη γραμμή ή, στην καλύτερη περίπτωση, ως κάτι που απαιτεί αυστηρούς όρους και πολιτικές εγγυήσεις.

Το δεύτερο μέτωπο είναι η βιομηχανική στρατηγική «Europe-first» και η έννοια της ευρωπαϊκής προτίμησης—δηλαδή η προνομιακή μεταχείριση ευρωπαϊκών εταιρειών στη δημόσια χρηματοδότηση και στις προμήθειες. Ο Μερτς φέρεται να επέκρινε ανοιχτά αυτή την ιδέα στη σύνοδο της Αμβέρσας, δείχνοντας ότι το Βερολίνο δεν θέλει να παγιδευτεί σε μια πολιτική που θα μπορούσε να εκληφθεί ως προστατευτισμός ή ως απόκλιση από κανόνες ανταγωνισμού.

Το τρίτο μέτωπο είναι το κοινό πρόγραμμα ανάπτυξης μαχητικού αεροσκάφους, που, όπως περιγράφεται, πλησιάζει σε αδιέξοδο. Πρόκειται για ένα ζήτημα που δεν είναι μόνο αμυντικό, αλλά και βιομηχανικό: αφορά θέσεις εργασίας, τεχνολογική αυτονομία, αλυσίδες παραγωγής και το ποιος «κρατά» τον έλεγχο στο πιο ευαίσθητο πεδίο της στρατηγικής ισχύος.

Κι όμως, παρά τις διαφωνίες, ο Μερτς επέλεξε να υπογραμμίσει ότι με τον Μακρόν «σχεδόν πάντα» συμφωνούν στα βασικά. Η φράση αυτή έχει διπλή ανάγνωση: από τη μια, επιβεβαιώνει ότι το Βερολίνο δεν θέλει ρήξη με το Παρίσι. Από την άλλη, αφήνει να εννοηθεί ότι τα «βασικά» είναι γενικά, ενώ οι πραγματικές συγκρούσεις βρίσκονται στις λεπτομέρειες όπου κρίνεται η πολιτική και οικονομική ισχύς.

Μελόνι και Βερολίνο: Ο «κινητήρας» που ζητά ρόλο στην Ευρώπη

Την ίδια στιγμή, η Ιταλία εμφανίζεται να χτίζει έναν άλλο άξονα επιρροής: τον ιταλογερμανικό. Η πρόσφατη επίσκεψη του Μερτς στη Ρώμη και οι συνομιλίες με την Τζόρτζια Μελόνι για την οικονομική ανάκαμψη της Ευρώπης δημιούργησαν το έδαφος για μια νέα αφήγηση, την οποία η Ιταλίδα πρωθυπουργός δεν δίστασε να διατυπώσει με σαφήνεια: ότι «υπάρχει σαφώς ένας γερμανοϊταλικός κινητήρας σε λειτουργία».

Η διευκρίνιση ότι αυτό δεν στοχεύει στον αποκλεισμό άλλων χωρών ήταν απαραίτητη, αλλά δεν αλλάζει την ουσία. Η Ρώμη επιδιώκει να δείξει πως δεν είναι απλώς «συμμετέχων» στο ευρωπαϊκό παιχνίδι, αλλά διαμορφωτής ισορροπιών. Και η Γερμανία, αναζητώντας συμμαχίες που ενισχύουν τη δική της ατζέντα ανταγωνιστικότητας, φαίνεται να διατηρεί ανοιχτές πόρτες.

Η Μελόνι ανέδειξε επίσης ότι Γερμανία, Ιταλία και Βέλγιο πρωτοστάτησαν σε συνάντηση ηγετών για την ανταγωνιστικότητα πριν από την επίσημη σύνοδο, στην οποία συμμετείχε και η Γαλλία. Εδώ βρίσκεται μια λεπτή αλλά σημαντική λεπτομέρεια: η Ιταλία θέλει να δείξει ότι συνδιαμορφώνει τους προθάλαμους της απόφασης, όχι απλώς το τελικό αποτέλεσμα.

Η μάχη για το «Made in Europe» και οι ελιγμοί του Παρισιού

Μπροστά στις αντιρρήσεις που προκαλεί το σύνθημα «Made in Europe», ο Μακρόν επιχείρησε να ρίξει τους τόνους. Υποστήριξε ότι η ευρωπαϊκή προτίμηση θα εφαρμοζόταν μόνο σε ορισμένους κρίσιμους και ευάλωτους κλάδους, σε εκείνα δηλαδή τα πεδία όπου η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει τεχνολογία, παραγωγή ή στρατηγικό έλεγχο. Η διευκρίνιση αυτή δείχνει ότι το Παρίσι καταλαβαίνει πως μια απόλυτη γραμμή «αγοράζουμε μόνο ευρωπαϊκά» μπορεί να γίνει πολιτικά και νομικά δύσκολη, αλλά δεν εγκαταλείπει την ουσία: την ανάγκη να προστατευτούν ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας.

Την ίδια ώρα, Γάλλοι αξιωματούχοι επιμένουν ότι το Βερολίνο βρίσκεται πιο κοντά στη γαλλική θέση απ’ όσο δημόσια παραδέχεται. Αυτή η επιμονή μοιάζει με προσπάθεια να κρατηθεί ζωντανό το αφήγημα ότι η Γερμανία δεν έχει κλείσει την πόρτα, απλώς δεν θέλει να εμφανιστεί ότι υποχωρεί σε ένα πεδίο όπου η εσωτερική της πολιτική και η οικονομική της κουλτούρα απαιτούν προσεκτικά βήματα.

Οι μικρότεροι παίκτες και η «έλξη» γύρω από τον Μερτς

Η σύνοδος της Αμβέρσας ανέδειξε και κάτι ακόμη: πόσο ισχυρή είναι η «έλξη» γύρω από τον Γερμανό καγκελάριο. Και άλλοι ηγέτες επιδίωξαν να εμφανιστούν κοντά του, είτε για να δείξουν πολιτική εγγύτητα είτε για να περάσουν συγκεκριμένα μηνύματα.

Η πρωθυπουργός της Λετονίας, Εβίκα Σιλίνια, αναφέρθηκε σε κοινή επιστολή για τη μείωση της γραφειοκρατίας, ένα θέμα που λειτουργεί ως κοινός τόπος για πολλές κυβερνήσεις: λιγότερες διαδικασίες, περισσότερη ταχύτητα, περισσότερη ανταγωνιστικότητα. Από την άλλη, ο Βέλγος πρωθυπουργός, Μπαρτ Ντε Βέβερ, επανέφερε τους ιστορικούς δεσμούς της χώρας του με τη Γερμανία, σε μια προσπάθεια να εντάξει το Βέλγιο στον κύκλο των «πραγματιστών» που θέλουν λύσεις χωρίς ιδεολογικές κορώνες.

Ο ίδιος αναγνώρισε τις διαφορές μεταξύ γερμανικών και γαλλικών θέσεων, αλλά εξέφρασε την πεποίθηση ότι μπορούν να γεφυρωθούν με συμβιβασμούς. Η λέξη-κλειδί εδώ είναι ο πραγματισμός: σε μια ΕΕ όπου όλοι μιλούν για ενότητα, αλλά η ενότητα συχνά σκοντάφτει στις λεπτομέρειες, ο συμβιβασμός γίνεται το μόνο νόμισμα που «κυκλοφορεί» πραγματικά.

Το πραγματικό διακύβευμα: ποιος θα καθορίσει την ευρωπαϊκή οικονομική γραμμή

Πίσω από τις εικόνες, τις δηλώσεις και τις προσεκτικές διατυπώσεις, η σύνοδος της Αμβέρσας αποκάλυψε τον πυρήνα του προβλήματος: η Ευρώπη αναζητά νέο οικονομικό μοντέλο σε συνθήκες διεθνούς πίεσης, αλλά δεν έχει ακόμη αποφασίσει ποιος το καθοδηγεί και με ποια εργαλεία.

Η Γαλλία ζητά πιο φιλόδοξα, κοινά χρηματοδοτικά σχήματα και μεγαλύτερη «ευρωπαϊκή κυριαρχία» στην παραγωγή και στις κρίσιμες τεχνολογίες. Η Γερμανία εμφανίζεται να θέλει ανταγωνιστικότητα μέσω πειθαρχίας, μεταρρυθμίσεων και εργαλείων που δεν ανοίγουν μεγάλες συζητήσεις για κοινό χρέος. Η Ιταλία προσπαθεί να τοποθετηθεί ανάμεσα σε αυτές τις γραμμές, προβάλλοντας ότι μπορεί να γίνει γέφυρα αλλά και συνδιαμορφωτής.

Και κάπως έτσι, η Αμβέρσα έγινε μια ευρωπαϊκή «παράσταση» με κεντρικό πρωταγωνιστή τον Μερτς και δύο ισχυρούς διεκδικητές για το ποιος θα σταθεί πιο κοντά του. Η δημόσια ενότητα μπορεί να φάνηκε ισχυρή, όμως το παρασκήνιο δείχνει ότι οι βασικές αποφάσεις θα κριθούν στο αν η Ευρώπη θα συμφωνήσει σε κοινά εργαλεία, σε κοινή βιομηχανική πολιτική και σε κοινή ταχύτητα. Γιατί χωρίς αυτά, η ανταγωνιστικότητα θα παραμείνει λέξη-στόχος και όχι σχέδιο.

Πηγή: Pagenews.gr