CBO: Στα 64 τρισ. δολάρια το αμερικανικό χρέος ως το 2036 με «βαρίδια» ελλείμματος

Μια προειδοποίηση από το CBO που δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού

Το αμερικανικό δημόσιο χρέος κινείται σε τροχιά που θυμίζει «αργό αλλά σταθερό σοκ», με το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO) να προειδοποιεί ότι, αν δεν αλλάξει η δημοσιονομική πορεία, τα μεγέθη της επόμενης δεκαετίας θα γίνουν ακόμη πιο δύσκολα διαχειρίσιμα. Η βασική εικόνα της νέας έκθεσης για την περίοδο 2026–2036 είναι σαφής: μεγάλα ετήσια ελλείμματα, αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης και χρέος που ανεβαίνει σε επίπεδα-ρεκόρ για καιρό ειρήνης.

Στο πολιτικό κάδρο μπαίνει και η σημερινή κυβέρνηση των ΗΠΑ, καθώς σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται την έκθεση, επιλογές σε φορολογία και δαπάνες από το καλοκαίρι του 2025, αλλά και η αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, τείνουν να διευρύνουν το δημοσιονομικό «κενό», ακόμη κι αν μέρος του αντισταθμίζεται από αυξημένα έσοδα δασμών.

Τα νούμερα που σοκάρουν: 64 τρισ. χρέος και έλλειμμα πάνω από 3 τρισ.

Η προβολή για το συνολικό χρέος που αναπαράγεται σε αρκετά μέσα ανεβάζει τον πήχη στα 64 τρισ. δολάρια έως το 2036, μια εκτίμηση που «κουμπώνει» με τη γενικότερη εικόνα εκρηκτικής αύξησης της δανειακής επιβάρυνσης της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.

Στο πιο «στεγνό» δημοσιονομικό σκέλος, το CBO εκτιμά ότι το έλλειμμα κινείται γύρω στα 1,9 τρισ. δολάρια στο τρέχον δημοσιονομικό έτος, ενώ προβλέπεται να αυξηθεί στα 3,1 τρισ. δολάρια έως το 2036, καθώς η απόσταση ανάμεσα στα έσοδα και τις δαπάνες μεγαλώνει.

Ο δείκτης-καμπανάκι: χρέος/ΑΕΠ στο 120%

Πέρα από το απόλυτο ύψος του χρέους, το CBO υπογραμμίζει ένα ακόμη πιο ανησυχητικό μέγεθος: τη σχέση χρέους προς την οικονομική παραγωγή. Σύμφωνα με την έκθεση, το ομοσπονδιακό χρέος που βρίσκεται στην κατοχή του κοινού (debt held by the public) προβλέπεται να ανέβει από περίπου 101% του ΑΕΠ στο 120% έως το 2036, ξεπερνώντας το ιστορικό υψηλό του 106% που είχε καταγραφεί το 1946, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Αυτό το σημείο έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, γιατί η «ανοδική κλίση» του χρέους/ΑΕΠ τείνει να κάνει μια οικονομία πιο ευάλωτη σε αυξήσεις επιτοκίων και σε σοκ εμπιστοσύνης, ειδικά όταν μεγάλα κομμάτια του προϋπολογισμού κλειδώνουν σε ανελαστικές δαπάνες.

Γιατί ανοίγει το δημοσιονομικό χάσμα: τόκοι και κοινωνικό κράτος

Η έκθεση και οι αναλύσεις που τη συνοδεύουν συγκλίνουν σε δύο βασικούς οδηγούς: πρώτον, το αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, καθώς τα επιτόκια και το ίδιο το απόθεμα δανεισμού ανεβάζουν τους τόκους. Δεύτερον, οι δαπάνες κοινωνικής προστασίας, ειδικά σε προγράμματα που επηρεάζονται από τη γήρανση του πληθυσμού και από τη διαρκώς αυξανόμενη πίεση στο σύστημα υγείας.

Η δημοσιονομική εξίσωση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη, επειδή οι τόκοι δεν είναι «επένδυση» που αφήνει πίσω της παραγωγικό κεφάλαιο· είναι κόστος που αφαιρεί χώρο από άλλες πολιτικές, από υποδομές μέχρι κοινωνικές υπηρεσίες, επιβαρύνοντας την ευελιξία της οικονομικής πολιτικής.

Ο ρόλος των δασμών και το παράδοξο της «μερικής ανακούφισης»

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συζήτησης γύρω από την έκθεση είναι το εξής: οι δασμοί που έχουν επιβληθεί εκτιμάται ότι μπορούν να μειώσουν το έλλειμμα κατά περίπου 3 τρισ. δολάρια σε ορίζοντα δεκαετίας, υπολογίζοντας και τις ευρύτερες οικονομικές επιδράσεις και τα χαμηλότερα κόστη τόκων που συνεπάγεται ένα μικρότερο έλλειμμα.

Ωστόσο, αυτή η «ανάσα» δεν αρκεί για να αντιστρέψει τη μεγάλη εικόνα, επειδή άλλες πολιτικές και οι δομικοί οδηγοί (τόκοι, κοινωνικές δαπάνες) συνεχίζουν να σπρώχνουν τα μεγέθη προς τα πάνω. Επιπλέον, οι δασμοί μπορούν να φέρουν δευτερογενείς επιπτώσεις στην ανάπτυξη και στις τιμές, κάτι που οι αγορές και οι αναλυτές συνυπολογίζουν, ειδικά όταν το δημοσιονομικό προφίλ είναι ήδη βαρύ.

Μετανάστευση και έλλειμμα: το κανάλι των εσόδων

Η συζήτηση για τη μεταναστευτική πολιτική εμφανίζεται στην ανάλυση ως δημοσιονομικό ζήτημα, όχι μόνο ως πολιτικό. Όταν η καθαρή εισροή εργαζομένων μειώνεται, το κράτος ενδέχεται να βλέπει χαμηλότερα φορολογικά έσοδα και ασφαλιστικές εισφορές σε βάθος χρόνου, σε μια περίοδο που οι δαπάνες για συντάξεις και υγεία αυξάνονται λόγω δημογραφίας. Αυτό το «κανάλι» εξηγεί γιατί η αυστηρότερη επιβολή μεταναστευτικών μέτρων μπορεί, σύμφωνα με το πλαίσιο του CBO που αναπαράγεται από διεθνή μέσα, να προσθέτει πίεση στα ελλείμματα.

Ανάπτυξη τώρα, κόστος μετά: το δίλημμα της επόμενης δεκαετίας

Στην πολιτική οικονομία των ΗΠΑ, ένα βασικό επιχείρημα υπέρ των μεγάλων πακέτων φορολογικών κινήτρων είναι ότι ενισχύουν την ανάπτυξη βραχυπρόθεσμα. Πράγματι, η ανάλυση που παρουσιάζεται γύρω από τις προβολές σημειώνει ότι ορισμένα μέτρα μπορούν να στηρίξουν την οικονομική δραστηριότητα σε κοντινό ορίζοντα, όμως η επίδραση αυτή ενδέχεται να αντισταθμιστεί από τις επιπτώσεις των δασμών και από τις ευρύτερες δημοσιονομικές συνέπειες όταν η αγορά αρχίσει να «τιμολογεί» πιο επιθετικά το ρίσκο ενός κράτους με υψηλό χρέος/ΑΕΠ.

Με άλλα λόγια, το ερώτημα που επανέρχεται είναι κλασικό αλλά πιο αιχμηρό από ποτέ: πόση ανάπτυξη «αγοράζεις» σήμερα με δανεισμό και πόσο ακριβό γίνεται αυτό αύριο, όταν ο λογαριασμός των τόκων διογκώνεται.

Η μεγάλη εικόνα: ένα χρέος που γίνεται γεωπολιτικό και όχι μόνο οικονομικό θέμα

Το αμερικανικό χρέος δεν είναι απλώς λογιστικό μέγεθος. Είναι δείκτης που επηρεάζει επιτόκια, δολάριο, διεθνείς αγορές και τελικά την ίδια την ικανότητα των ΗΠΑ να χρηματοδοτούν πολιτικές χωρίς να προκαλούν αναταράξεις. Με προβολές που μιλούν για χρέος/ΑΕΠ στο 120% και ελλείμματα που πλησιάζουν ή ξεπερνούν τα 3 τρισ. ετησίως προς τα μέσα της δεκαετίας του 2030, το CBO ουσιαστικά «χτυπά καμπανάκι» για το πόσο στενεύει ο δημοσιονομικός διάδρομος.

Το αν αυτή η προειδοποίηση θα μεταφραστεί σε πολιτικές αποφάσεις, είναι άλλο κεφάλαιο. Όμως τα μεγέθη που περιγράφονται δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι μελλοντικό και θεωρητικό. Είναι ήδη σε εξέλιξη.

Πηγή: Pagenews.gr