Η ΕΕ στο σταυροδρόμι – Στο Alden Biesen ανοίγει η συζήτηση για «δύο ταχύτητες» και ενισχυμένη συνεργασία

Στο ιστορικό κάστρο Alden Biesen στο ανατολικό Βέλγιο, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης πραγματοποίησαν στις 12 Φεβρουαρίου μια άτυπη Σύνοδο Κορυφής προκειμένου να αντιμετωπίσουν το αυξανόμενο πολιτικό και οικονομικό αδιέξοδο που απειλεί την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης εν μέσω της όξυνσης του διεθνούς ανταγωνισμού με τις ΗΠΑ και την Κίνα.

Το επίκεντρο της συζήτησης ήταν η μετάβαση σε λιγότερη συναίνεση και περισσότερη ταχύτητα αποφάσεων, μια στρατηγική που πολλοί χαρακτηρίζουν ως ουσιαστική μετατόπιση από την παραδοσιακή ομοφωνία των 27 στην ενισχυμένη συνεργασία — δηλαδή στη δυνατότητα μικρότερων ομάδων κρατών-μελών να προχωρούν σε μεταρρυθμίσεις χωρίς την απόλυτη υποστήριξη όλων.

«One Europe, one market» — αυτή ήταν η κεντρική φράση που επανέλαβαν κορυφαίοι αξιωματούχοι, με στόχο τόσο την τόνωση της ενιαίας αγοράς όσο και τη δημιουργία ενός πιο ευέλικτου και ανταγωνιστικού ευρωπαϊκού πλαισίου. Οι ηγέτες συμφώνησαν στην ανάγκη απλούστευσης των διαδικασιών, στην επιτάχυνση της ενσωμάτωσης κεφαλαιαγορών και στην καταπολέμηση των εμποδίων στη διασυνοριακή επιχειρηματική δραστηριότητα.

Ωστόσο, πίσω από τις επίσημες δηλώσεις περί ενότητας, αναδύθηκε σημαντική πολιτική τόνωση για την ιδέα της Ευρώπης δύο ταχυτήτων — ή, πιο θεσμικά, της ενισχυμένης συνεργασίας — ως πιθανής επιλογής Plan B στο σημερινό αδιέξοδο. Αυτή η προσέγγιση δεν είναι καινούργια για την ΕΕ· έχει χρησιμοποιηθεί πρόσφατα για σημαντικές πρωτοβουλίες, όπως η έκδοση κοινού δανείου για την υποστήριξη της Ουκρανίας, παρακάμπτοντας αντιρρήσεις συγκεκριμένων κρατών-μελών.

Στη συνάντηση, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επανέλαβε ότι προτιμά μια συμφωνία των 27, αλλά πρόσθεσε ότι: «Εάν κάποιες χώρες δεν μπορούν να ακολουθήσουν, μπορούμε να προχωρήσουμε με αυτούς που θέλουν — και να εξετάσουμε την ενισχυμένη συνεργασία».

Παράλληλα, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, προσπάθησε να κρατήσει την προτεραιότητα στην ενότητα, αλλά παραδέχθηκε την πρακτική δυσκολία της επίτευξης ομοφωνίας από τα 27 κράτη — μια παραδοχή που υπογραμμίζει τη μετατόπιση από την καθιερωμένη λογική της πλήρους συναίνεσης.

Η στρατηγική ενισχυμένη συνεργασία προβλέπει ότι τουλάχιστον εννέα κράτη-μέλη μπορούν να προχωρήσουν από κοινού σε μεταρρυθμίσεις όταν η απαίτηση ομοφωνίας εμποδίζει την πρόοδο, με πιθανές εφαρμογές σε τομείς όπως η ενοποίηση κεφαλαιαγορών, οι επενδύσεις και η ίδρυση επιχειρήσεων.

Ωστόσο, η προοπτική αυτή έχει ήδη προκαλέσει διαφωνίες εντός της ΕΕ: χώρες που φοβούνται περιθωριοποίηση, πολιτικές ομάδες που αντιτίθενται στην παραβίαση της δημοκρατικής νομιμοποίησης και ηγεσίες που βλέπουν στη διευρυμένη συνεργασία πιθανό πλήγμα στη συνοχή της Ένωσης.

Στο παρασκήνιο, ενώ η ανάγκη για ταχύτητα και ευελιξία συνδέεται με την επείγουσα ανάγκη να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, το πραγματικό ερώτημα που θα τεθεί στην επόμενη επίσημη Σύνοδο Κορυφής — και πιθανώς στη βάση Συνθηκών — είναι αν η Ένωση είναι έτοιμη νόμιμα και πολιτικά να μετασχηματιστεί σε μια πραγματικά πολυταχύτητα δομή ή αν οι θεσμικές και δημοκρατικές ανησυχίες θα την κρατήσουν σε παραδοσιακά δεσμευτικά πλαίσια.

Πηγή: pagenews.gr