Αφρικανική σκόνη 15/2: Ακραία PM10 στην Κρήτη, θολούρα σε μεγάλο μέρος της χώρας

Ένα εκτεταμένο και έντονο επεισόδιο μεταφοράς αφρικανικής σκόνης «σκέπασε» μεγάλο μέρος της Ελλάδας το μεσημέρι της Κυριακής 15 Φεβρουαρίου, δημιουργώντας αποπνικτική ατμόσφαιρα και περιορίζοντας την ορατότητα σε πολλές περιοχές. Η εικόνα της χώρας από νωρίς το πρωί είχε έναν χαρακτηριστικό γκρίζο τόνο, καθώς το κύμα σκόνης συνδυάστηκε σε αρκετές ζώνες με λασποβροχές, μετατρέποντας τον ουρανό σε πυκνό πέπλο θολούρας.

Η μεταφορά σκόνης δεν ήταν απλώς «ένα ακόμη» φαινόμενο. Σύμφωνα με τον Κώστα Λαγουβάρδο, διευθυντή ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και επικεφαλής της μονάδας ΜΕΤΕΟ, πρόκειται για ιδιαίτερα σημαντικό επεισόδιο σε ένταση και γεωγραφική έκταση. Το αποτύπωμά του έγινε ορατό όχι μόνο στις πόλεις, αλλά ακόμη και σε ορεινές περιοχές, όπου η σκόνη κάθισε πάνω σε χιόνι, «βάφοντας» την επιφάνεια και αποκαλύπτοντας την ισχύ της μεταφοράς.

Η εικόνα από το διάστημα και η «σφραγίδα» της σκόνης πάνω από την Ελλάδα

Η ένταση του επεισοδίου αποτυπώθηκε και δορυφορικά. Τα δεδομένα και οι εικόνες από τον ευρωπαϊκό δορυφόρο MTG της EUMETSAT έδειξαν υψηλές συγκεντρώσεις σκόνης να καλύπτουν εκτεταμένες περιοχές, επιβεβαιώνοντας ότι δεν πρόκειται για τοπικό συμβάν αλλά για μεταφορά μεγάλης κλίμακας, με τη Σαχάρα ως «πηγή» και τον νότιο ρεύμα αέρα ως βασικό μηχανισμό μεταφοράς.

Πού καταγράφονται οι υψηλότερες συγκεντρώσεις

Στο επίκεντρο βρέθηκε η Κρήτη, όπου καταγράφηκαν οι πιο ακραίες τιμές. Ενδεικτικά, σύμφωνα με το δίκτυο ποιότητας αέρα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών / meteo.gr, στον σταθμό του Ρεθύμνου οι συγκεντρώσεις PM10 ξεπέρασαν τα 460 μg/m³ στις 13:30 της Κυριακής 15/02. Πρόκειται για τιμή που υπογραμμίζει την ένταση του φαινομένου, ειδικά όταν συνοδεύεται από αίσθηση δυσφορίας στην αναπνοή και εμφανή μείωση ορατότητας.

Ο κ. Λαγουβάρδος επισημαίνει ότι το επεισόδιο είχε ασυνήθιστα μεγάλη γεωγραφική «ανάσα»: έφτασε αρκετά βόρεια, έως την Τύμφη και την Ήπειρο, ενώ σε αρκετά σημεία η σκόνη είτε επικάθησε πάνω σε χιονισμένες επιφάνειες είτε συνδυάστηκε με βροχοπτώσεις, εντείνοντας το γνωστό φαινόμενο της λασποβροχής.

Αττική και Αθήνα: αποπνικτική αρχή, σταδιακή βελτίωση

Στην Αττική, η ατμόσφαιρα από νωρίς ήταν βαριά, με τη θολούρα να «κρύβει» σημεία αναφοράς και να δίνει ένα απόκοσμο φίλτρο στην πόλη. Το λεκανοπέδιο βρέθηκε μέσα σε πυκνό πέπλο σκόνης, με την ορατότητα να επηρεάζεται αισθητά και την αίσθηση «στεγνής» αναπνοής να γίνεται πιο έντονη, ειδικά σε περιοχές με κυκλοφοριακό φορτίο.

Ωστόσο, όπως σημειώνει ο επικεφαλής της ΜΕΤΕΟ, στην Αθήνα το τοπίο είχε ήδη καθαρίσει σε μεγάλο βαθμό μέσα στην ημέρα, δείχνοντας ότι το επεισόδιο δεν έχει παντού την ίδια διάρκεια και ότι οι μεταβολές του ανέμου και των βροχοπτώσεων μπορούν να αλλάξουν γρήγορα την εικόνα από περιοχή σε περιοχή.

Γιατί είναι «σπάνιο» τον χειμώνα — και γιατί το βλέπουμε φέτος

Ένα από τα στοιχεία που κάνουν το σημερινό επεισόδιο πιο αξιοσημείωτο είναι η εποχή. Τα επεισόδια αφρικανικής σκόνης δεν θεωρούνται ιδιαίτερα συνηθισμένα στους χειμερινούς μήνες. Παρ’ όλα αυτά, φέτος παρατηρήθηκαν αρκετές φορές μέσα σε Ιανουάριο και Φεβρουάριο, κάτι που ο κ. Λαγουβάρδος συνδέει με την εμμονή των νοτίων ανέμων: όταν τα νότια ρεύματα επιμένουν, δημιουργούν «διάδρομο» μεταφοράς από τη Βόρεια Αφρική προς τη χώρα μας, φορτώνοντας την ατμόσφαιρα με σωματίδια σκόνης σε επαναλαμβανόμενα κύματα.

Την ίδια στιγμή, το ΜΕΤΕΟ ανέφερε ότι σε μεγάλο μέρος της ανατολικής και νότιας χώρας καταγράφηκαν ισχυρές ριπές ανέμου, κατά τόπους ακόμη και πάνω από 100–120 km/h, ένας παράγοντας που μπορεί να ενισχύσει τη μεταφορά και να επιδεινώσει την αίσθηση «θολούρας» και ξηρότητας στην ατμόσφαιρα.

Πότε θα υποχωρήσει η αφρικανική σκόνη

Το πιο κρίσιμο ερώτημα για τους πολίτες είναι το «πότε καθαρίζει». Η εκτίμηση του κ. Λαγουβάρδου είναι ότι από το βράδυ της Κυριακής το εκτεταμένο επεισόδιο θα ξεκινήσει σταδιακά να υποχωρεί, με την εικόνα να βελτιώνεται πρώτα σε περιοχές που ήδη «ξεθώριασε» το φορτίο σκόνης μέσα στην ημέρα, όπως η Αθήνα, και στη συνέχεια και στα πιο επίμονα πεδία, με την Κρήτη να παραμένει η περιοχή όπου το επεισόδιο «κρατά» περισσότερο.

Τι σημαίνει αυτό για την υγεία και την καθημερινότητα

Όταν οι συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων αυξάνονται, η επιβάρυνση δεν είναι μόνο αισθητική ή φωτογραφική. Ο ΕΟΔΥ έχει επισημάνει ότι η αφρικανική σκόνη μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε, με μεγαλύτερη προσοχή να χρειάζονται οι ευάλωτες ομάδες. Σε περιόδους έντονης σκόνης, ο Οργανισμός συστήνει μέτρα προστασίας που στοχεύουν στη μείωση της έκθεσης, όπως ο περιορισμός δραστηριοτήτων που αυξάνουν την αναπνοή σε εξωτερικούς χώρους και η προσοχή στον αερισμό των εσωτερικών χώρων όταν οι συγκεντρώσεις είναι υψηλές.

Το πρακτικό αποτέλεσμα είναι ότι, όσο η θολούρα παραμένει έντονη, η καθημερινότητα αλλάζει ρυθμό: η ορατότητα πέφτει, οι μετακινήσεις γίνονται πιο κουραστικές, οι λασποβροχές λερώνουν επιφάνειες, και όσοι έχουν ευαισθησία στο αναπνευστικό ή στα μάτια αντιλαμβάνονται πιο άμεσα τη δυσφορία. Μέχρι να επιβεβαιωθεί η υποχώρηση που αναμένεται από το βράδυ, η προσοχή μεταφράζεται σε απλές επιλογές: λιγότερη έκθεση, περισσότερο «κλειστό» περιβάλλον, και παρακολούθηση των επίσημων ενημερώσεων για την ποιότητα αέρα.

Ένα επεισόδιο που «γράφει» πάνω στο τοπίο

Η αφρικανική σκόνη, ειδικά όταν συνδυάζεται με βροχές, αφήνει ίχνος. Από τα μπαλκόνια και τα αυτοκίνητα μέχρι τις χιονισμένες πλαγιές, η εναπόθεση κάνει το φαινόμενο χειροπιαστό: δεν είναι απλώς κάτι που «περνάει» στον ουρανό, αλλά κάτι που ακουμπά κυριολεκτικά στο έδαφος και αλλάζει προσωρινά τον τρόπο που βλέπουμε το τοπίο γύρω μας. Και αυτό είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του σημερινού επεισοδίου: η κλίμακα του, η επιμονή του στην Κρήτη και η εικόνα μιας χώρας που για ώρες έμοιαζε να βρίσκεται πίσω από ένα λεπτό, αλλά συμπαγές, πέπλο.

Με την σταδιακή υποχώρηση να αναμένεται από το βράδυ, το επόμενο 24ωρο θα δείξει πόσο γρήγορα θα «καθαρίσει» ο αέρας παντού. Μέχρι τότε, η σημερινή ημέρα μένει ως ένα από τα πιο έντονα χειμερινά επεισόδια σκόνης των τελευταίων μηνών — και μια υπενθύμιση ότι η ατμόσφαιρα της Μεσογείου μπορεί να αλλάξει πρόσωπο μέσα σε λίγες ώρες.

Πηγή: Pagenews.gr