Γενεύη σε κρίση: Πυρηνικές συνομιλίες με στρατιωτική πίεση

Σε μια στιγμή υψηλού γεωπολιτικού ρίσκου, οι διαπραγματεύσεις για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα ξανάρχισαν σήμερα στη Γενεύη, ενώ η ένταση στη Μέση Ανατολή έχει αυξηθεί δραματικά — ένα περιβάλλον όπου διπλωματία και στρατιωτική πίεση βαδίζουν παράλληλα.

Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΕΥΗΣ: ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΜΕ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟ «ΣΚΙΩΜΑ»

Οι έμμεσες συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με διαμεσολαβητή το Σουλτανάτο του Ομάν, επανεκκίνησαν στη Γενεύη με στόχο να επανενεργοποιήσουν τον διάπλατο διαρκώς ενεργό πυρηνικό διάλογο για το ιρανικό πρόγραμμα.

Η αμερικανική αντιπροσωπεία περιλαμβάνει τους Steve Witkoff και Jared Kushner, ενώ ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi εκπροσωπεί την Τεχεράνη.

Παρά τη διπλωματική ατζέντα, η στρατιωτική παρουσία στην περιοχή ενισχύεται με αμερικανικές ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις να συγκεντρώνονται στον Κόλπο, και το Ιράν να πραγματοποιεί στρατιωτικές ασκήσεις στα Στενά του Χορμούζ — ένα κρίσιμο σημείο για τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.

ΒΑΣΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ

Το κεντρικό σημείο διαφωνίας παραμένει το ίδιο:

• Οι ΗΠΑ ζητούν να περιοριστούν οι ικανότητες εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν, φοβούμενες πως μπορεί να επιτρέψουν στρατιωτική χρήση.
• Το Ιράν επιμένει ότι το πρόγραμμα είναι ειρηνικό και ζητά χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων ως αντάλλαγμα για ουσιαστικές δεσμεύσεις σχετικά με την πυρηνική του δραστηριότητα.

Η ιρανική πλευρά έχει επίσης απορρίψει την επέκταση των διαπραγματεύσεων σε θέματα πυραύλων ή περιφερειακής στρατιωτικής παρουσίας, επιμένοντας ότι οι συνομιλίες πρέπει να επικεντρωθούν αποκλειστικά στα πυρηνικά.

 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ

Η εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών είναι εξαιρετικά χαμηλή λόγω του προηγούμενου κύκλου διαπραγματεύσεων που κατέρρευσε μετά από στρατιωτικές επιθέσεις σε ιρανικές εγκαταστάσεις το 2025, συμπεριλαμβανομένων αμερικανικών και ισραηλινών βομβαρδισμών.

Οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή, αναταράξεις στην Ιορδανία και στη Συρία, καθώς και η βίαιη καταστολή εσωτερικών διαδηλώσεων στο Ιράν προσθέτουν εσωτερικές πιέσεις στην κυβέρνηση της Τεχεράνης, καθιστώντας τυχόν παραχωρήσεις πολιτικά ευαίσθητες.

ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Οι συνομιλίες στη Γενεύη συμπίπτουν με αυξημένο στρατιωτικό σχηματισμό από τις ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης δεύτερης ομάδας αμερικανικών αεροπλανοφόρων.

Αυτό αποτελεί το κλασικό παράδειγμα διπλωματίας με «σκιά στρατού», όπου η διαπραγμάτευση συνοδεύεται από ενεργό στρατιωτική πίεση για να ενισχύσει το διαπραγματευτικό μοχλό.

Ταυτόχρονα, ο διευθυντής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA) Rafael Grossi συναντήθηκε με τον Araghchi για να συζητήσουν τεχνικά θέματα επίβλεψης και έλεγχου, παράλληλα με τις κύριες συνομιλίες.

 ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΕΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Ένα αποτυχημένο αποτέλεσμα στις συνομιλίες θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω στρατιωτική ένταση, πιθανή σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και διακοπή ενεργειακών ροών μέσω των Στενών του Χορμούζ, με άμεση επίδραση στις τιμές του πετρελαίου και στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Αντίθετα, ακόμα και μια μερική συμφωνία θα μπορούσε να σταθεροποιήσει τις αγορές, να μειώσει το ρίσκο σύγκρουσης και να ανοίξει δρόμο για σταδιακή άρση κυρώσεων.

Η διά ζώσης επανέναρξη των συνομιλιών στη Γενεύη αποτελεί μια ευαίσθητη ισορροπία μεταξύ διπλωματίας και στρατιωτικής απειλής. Οι ΗΠΑ και το Ιράν επιδιώκουν να αποφύγουν άμεση σύγκρουση, αλλά οι βαθιές διαφορές για τον εμπλουτισμό ουρανίου, τις κυρώσεις και το περιφερειακό ισοζύγιο παραμένουν σημαντικά εμπόδια.

Χωρίς ριζική κίνηση από μια από τις πλευρές, η Γενεύη λειτουργεί σήμερα περισσότερο ως μηχανισμός διαχείρισης κρίσης παρά ως άμεσος δρόμος προς μια μόνιμη συμφωνία.

Πηγές: Reuters, AP News, Iran International, The Guardian, Euronews