Βατικανό: «Ασφάλεια χωρίς στρατιωτικοποίηση» στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου

Το Βατικανό περνά σε φάση στοχευμένης ενίσχυσης των μέτρων ασφαλείας στο εσωτερικό της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου, στον απόηχο μιας σειράς περιστατικών βανδαλισμού που έφεραν ξανά στο προσκήνιο το δύσκολο δίλημμα ανάμεσα στην προστασία ενός παγκόσμιου μνημείου και στη διατήρηση της πνευματικής, ανοιχτής εμπειρίας που χαρακτηρίζει τον ναό. Το μήνυμα από την πλευρά της Αγίας Έδρας είναι σαφές: θα υπάρξουν περισσότερα μέτρα, αλλά χωρίς να μετατραπεί ο ναός σε χώρο «στρατιωτικού τύπου» επιτήρησης.

Κεντρικό πρόσωπο στη νέα αυτή ισορροπία είναι ο καρδινάλιος Mauro Gambetti, αρχιερέας της Παπικής Βασιλικής του Αγίου Πέτρου και παράλληλα πρόσωπο-κλειδί στη διοίκηση της Πόλης του Βατικανού. Σε δηλώσεις του, υπογράμμισε ότι η Βασιλική δέχεται ετησίως πάνω από 20 εκατομμύρια επισκέπτες, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια πολιτική ασφάλειας που να είναι αποτελεσματική αλλά και διακριτική, ώστε να μη χαθεί η αίσθηση «ελευθερίας» για όσους εισέρχονται στον χώρο.

Οι βανδαλισμοί που ενεργοποίησαν «κόκκινο συναγερμό»

Η ασφάλεια στον Άγιο Πέτρο δεν είναι νέο ζήτημα. Ωστόσο, τα πρόσφατα περιστατικά —κυρίως σε σημεία υψηλού συμβολισμού γύρω από τον κεντρικό βωμό— λειτούργησαν σαν υπενθύμιση ότι ακόμη και οι πιο προστατευμένοι χώροι δεν είναι απρόσβλητοι. Το Βατικανό αναγνωρίζει πως, σε έναν ναό που συγκεντρώνει τεράστιες ροές τουριστών και προσκυνητών, ακόμη και λίγα συμβάντα αποκτούν δυσανάλογα μεγάλο αντίκτυπο, τόσο λόγω του συμβολισμού τους όσο και λόγω της εικόνας που ταξιδεύει άμεσα στα κοινωνικά δίκτυα.

Ο Gambetti στάθηκε ιδιαίτερα στο ότι τα περιστατικά είναι «πολύ περιορισμένα» συγκριτικά με τον όγκο των επισκεπτών, όμως ταυτόχρονα ξεκαθάρισε ότι η προστασία ορισμένων χώρων θα ενισχυθεί περαιτέρω. Ο στόχος είναι να αυξηθεί το επίπεδο αποτροπής και άμεσης αντίδρασης, χωρίς να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας του ναού.

«Διακριτικά» μέτρα: τι ισχύει ήδη και τι αλλάζει

Σήμερα, οι επισκέπτες περνούν από ελέγχους πριν την είσοδο, ενώ στο εσωτερικό λειτουργεί ένα πλέγμα επιτήρησης με 40 έως 60 άτομα που παρέχουν διακριτική ασφάλεια. Η έμφαση εδώ δεν είναι τυχαία: το Βατικανό θέλει να αποφύγει την εικόνα ενός χώρου όπου ο επισκέπτης αισθάνεται ότι βρίσκεται υπό συνεχή, επιθετική επιτήρηση.

Οι αλλαγές που προετοιμάζονται, σύμφωνα με τα όσα ειπώθηκαν, θα είναι προσανατολισμένες στην προστασία «ευαίσθητων» σημείων, εκεί όπου ο συνδυασμός υψηλού συμβολισμού και μεγάλης προσέλευσης δημιουργεί αυξημένο ρίσκο. Το στίγμα είναι ότι η τεχνολογία θα αξιοποιηθεί, αλλά με όριο: ο καρδινάλιος προειδοποίησε πως υπάρχει ο κίνδυνος να πιστέψουμε ότι «χρησιμοποιούμε» την τεχνολογία, ενώ στην πραγματικότητα η τεχνολογία μας χρησιμοποιεί, ειδικά όταν η δημόσια προβολή παίζει ρόλο στην αναπαραγωγή τέτοιων πράξεων.

Η επέτειος των 400 χρόνων και η πίεση να «μην γίνει λάθος»

Η χρονική συγκυρία δεν είναι άσχετη. Το 2026 συμπληρώνονται 400 χρόνια από την αφιέρωση/καθαγίαση της Βασιλικής, ένα ορόσημο που ανεβάζει τον διεθνή «προβολέα» πάνω στον ναό και πυκνώνει τις δράσεις, τις επισκέψεις, αλλά και την ευαισθησία γύρω από την προστασία του. Η ίδια η Βασιλική έχει ανακοινώσει επισήμως πρωτοβουλίες και ενημερώσεις για τις επετειακές δράσεις, με σχετική παρουσίαση σε συνέντευξη Τύπου στις 16 Φεβρουαρίου.

Παράλληλα, αναπτύσσονται και νέες υπηρεσίες για τους επισκέπτες με αφορμή την επέτειο, ώστε να βελτιωθεί η εμπειρία επίσκεψης χωρίς να θιγεί ο ιερός χαρακτήρας του χώρου — μια ακόμη ένδειξη ότι το Βατικανό επιχειρεί να κινηθεί σε δύο επίπεδα ταυτόχρονα: ασφάλεια και φιλοξενία.

Όταν η ασφάλεια συναντά την κοινωνική ευαλωτότητα

Ένα ιδιαίτερο σημείο στη δημόσια τοποθέτηση του Gambetti ήταν η παραδοχή ότι κάποιοι δράστες τέτοιων ενεργειών μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι. Με άλλα λόγια, το Βατικανό δεν βλέπει το ζήτημα μόνο ως «περίφραξη» και «φύλαξη», αλλά και ως σύμπτωμα μιας ευρύτερης κοινωνικής πραγματικότητας που έχει αλλάξει δραματικά. Όπως είπε χαρακτηριστικά, σήμερα υπάρχουν ευαλωτότητες που ξεπερνούν όσα θα μπορούσαμε να φανταστούμε ακόμη και πριν από δύο δεκαετίες.

Αυτή η προσέγγιση φωτίζει και μια άλλη πτυχή: η ασφάλεια σε έναν τέτοιο χώρο δεν είναι μόνο θέμα υλικής προστασίας έργων και υποδομών. Είναι και θέμα διαχείρισης πλήθους, ψυχολογίας, κοινωνικών εντάσεων, αλλά και της δυναμικής της δημόσιας εικόνας, ειδικά όταν ένα περιστατικό μπορεί να γίνει viral μέσα σε λίγα λεπτά.

Το στοίχημα του Βατικανού: προστασία χωρίς να χαθεί ο «αέρας» του ναού

Η Βασιλική του Αγίου Πέτρου δεν είναι ένα τυπικό αξιοθέατο. Είναι τόπος λατρείας, ιστορικό σύμβολο, παγκόσμιο μνημείο τέχνης και αρχιτεκτονικής — και, ταυτόχρονα, ένας από τους πιο πολυσύχναστους χώρους της Ευρώπης. Αυτή η διπλή ταυτότητα είναι που κάνει την εξίσωση της ασφάλειας τόσο δύσκολη.

Το Βατικανό επιχειρεί να χτίσει ένα μοντέλο όπου η προστασία δεν θα «φωνάζει», αλλά θα λειτουργεί. Ένα μοντέλο όπου ο επισκέπτης θα νιώθει ότι μπαίνει σε έναν χώρο πίστης και θαυμασμού και όχι σε μια ζώνη ελέγχου. Και αυτό, σε μια εποχή που οι δημόσιοι χώροι πιέζονται παντού από φόβους, περιστατικά και ανάγκη επιτήρησης, είναι ίσως το πιο απαιτητικό στοίχημα από όλα.

Πηγή: Pagenews.gr