Άρειος Πάγος για δάνεια Κατσέλη: Κέρδος για δανειολήπτες, ερωτήματα για το βάρος στο Δημόσιο

Η πρόσφατη ετυμηγορία της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου αλλάζει τα δεδομένα γύρω από τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια που έχουν ενταχθεί στον νόμο Κατσέλη. Με πλειοψηφία 35 έναντι 12 ψήφων, το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι οι τόκοι θα συνεχίσουν να υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνόλου της οφειλής, όπως υποστήριζαν οι τράπεζες και τα funds. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ευνοϊκή για περίπου 350.000 νοικοκυριά που προστατεύθηκαν τα προηγούμενα χρόνια, διασώζοντας κυρίως την πρώτη κατοικία τους.

Ανακούφιση για τους δανειολήπτες, ανησυχία για το σύστημα

Για τα νοικοκυριά που παλεύουν επί χρόνια με ρυθμίσεις και δικαστικές αποφάσεις, η κρίση του Αρείου Πάγου σημαίνει μικρότερη επιβάρυνση και μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στις υποχρεώσεις τους. Σε μια περίοδο αυξημένου κόστους ζωής, η διατήρηση του υφιστάμενου τρόπου υπολογισμού των τόκων λειτουργεί ως «ανάσα».

Ωστόσο, στον αντίποδα, στελέχη της αγοράς προειδοποιούν ότι η μείωση των ανακτήσεων από «κόκκινα» δάνεια μπορεί να διαταράξει τις ισορροπίες των τιτλοποιήσεων που έγιναν μέσω του σχεδίου «Ηρακλής». Εφόσον τα έσοδα δεν επαρκέσουν για την αποπληρωμή των senior ομολόγων, θα ενεργοποιηθούν οι κρατικές εγγυήσεις — γεγονός που μεταφράζεται σε ενδεχόμενη επιβάρυνση του Δημοσίου και αύξηση του χρέους.

Το ρίσκο των κρατικών εγγυήσεων

Το πρόγραμμα «Ηρακλής» αποτέλεσε βασικό εργαλείο για τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων που στην κορύφωση της κρίσης είχαν φτάσει τα 105 δισ. ευρώ. Μέσω τιτλοποιήσεων και κρατικών εγγυήσεων στο ανώτερο τμήμα των ομολόγων, οι τράπεζες κατάφεραν να «καθαρίσουν» τους ισολογισμούς τους χωρίς άμεση δημοσιονομική επιβάρυνση.

Το κρίσιμο σημείο, όμως, είναι ότι οι εγγυήσεις αυτές αποτελούν δέσμευση του κράτους. Αν κάποια τιτλοποίηση δεν αποδώσει τα αναμενόμενα, το Δημόσιο καλείται να καλύψει τη διαφορά. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, η δυνητική επίπτωση θα μπορούσε να φτάσει έως και το 1 δισ. ευρώ για τις τιτλοποιήσεις, ενώ οι άμεσες απώλειες των τραπεζών υπολογίζονται σε περίπου 130 εκατ. ευρώ. Οι servicers, αντιθέτως, αναμένεται να επηρεαστούν περιορισμένα.

Νέες πιέσεις και πιθανές προσφυγές

Πέρα από το δημοσιονομικό σκέλος, τραπεζικές πηγές εκφράζουν φόβους ότι η απόφαση μπορεί να ανοίξει τον δρόμο και για άλλες διεκδικήσεις, ακόμη και από δανειολήπτες που ρύθμισαν οφειλές μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα διεύρυνε το εύρος των επιπτώσεων.

Παράλληλα, δεν αποκλείεται οι τράπεζες να υιοθετήσουν πιο αυστηρή στάση στη χορήγηση νέων δανείων, ιδίως στεγαστικών, προκειμένου να περιορίσουν μελλοντικούς κινδύνους. Έτσι, ενώ η απόφαση ενισχύει την κοινωνική προστασία, δημιουργεί νέα ερωτήματα για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και το ποιος τελικά θα επωμιστεί το κόστος.