Τη «μετωπική» της δεύτερης θητείας του εισήγαγε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών, που έκρινε παράνομους τους προηγούμενους εκτεταμένους δασμούς που είχε επιβάλει μονομερώς χρησιμοποιώντας την International Emergency Economic Powers Act (IEEPA), κρίνοντας ότι η εξουσία επιβολής δασμών ανήκει στο Κογκρέσο και όχι στον πρόεδρο.
Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε με πλειοψηφία 6-3 ότι η χρήση από τον Τραμπ του νόμου IEEPA για να επιβάλλει δασμούς σε δεκάδες ξένους εταίρους υπερέβη τις εκτελεστικές του εξουσίες, σημειώνοντας πως οι δασμοί ανήκουν ρητά στην αρμοδιότητα του Κογκρέσου.
Σε άμεση αντίδραση, ο Τραμπ υπέγραψε διάταγμα για την επιβολή νέου παγκόσμιου δασμού 10 %, βάσει του Άρθρου 122 του Trade Act του 1974, το οποίο επιτρέπει προσωρινούς δασμούς όταν υπάρχουν σοβαρά προβλήματα στο ισοζύγιο πληρωμών. Ο νέος δασμός θα ισχύσει για έως 150 ημέρες εκτός αν το Κογκρέσο τον επεκτείνει
Αυστηρή επίθεση κατά του ανώτατου δικαστικού οργάνου
Ο Τραμπ χαρακτήρισε την απόφαση «βαθιά απογοητευτική» και επιτέθηκε δημόσια στους δικαστές, αποκαλώντας ορισμένα μέλη του δικαστηρίου «ντροπή για το έθνος» και υποστηρίζοντας ότι η απόφαση ευνοεί ξένα συμφέροντα.
Σε δηλώσεις του επανέλαβε ότι δεν θεωρεί πως χρειάζεται νομοθετική έγκριση από το Κογκρέσο για την επιβολή δασμών και ότι θα χρησιμοποιήσει «άλλες ισχυρότερες εξουσίες» για να διατηρήσει υψηλά τα εισπραττόμενα τέλη.
Τι αλλάζει στην παγκόσμια πολιτική δασμών
- Ο νέος δασμός 10 % θα εφαρμοστεί σε εισαγόμενα προϊόντα από όλες τις χώρες και έρχεται να αντικαταστήσει τμήμα των δασμών που ακυρώθηκαν, αν και με περιορισμένη χρονική ισχύ και νομικά βάρη.
- Το μέτρο περιλαμβάνει επίσης διατήρηση των δασμών βάσει του Άρθρου 232 και 301 – δηλαδή δασμών για λόγους εθνικής ασφάλειας και ανταπόδοσης – που αναμένεται να παραμείνουν σε ισχύ.
- Παράλληλα, η κυβέρνηση προανήγγειλε έρευνες σε θέματα αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, ανοίγοντας τη δυνατότητα για περαιτέρω επιβαρύνσεις.
Γεωπολιτικές συνέπειες και αντιδράσεις
Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου αποτελεί σημαντικό πλήγμα στην εκτελεστική εξουσία του προέδρου στον τομέα του εμπορίου και έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον, αλλά και αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές για το πώς θα εξελιχθούν οι σχέσεις ΗΠΑ-εμπόριο.
Η κίνηση Τραμπ να διατηρήσει και να επεκτείνει τους δασμούς μέσω εναλλακτικών νομικών βάσεων αποτελεί κρίσιμη δοκιμασία για την κατανομή εξουσιών μεταξύ Εκτελεστικής και Νομοθετικής Αρχής και μπορεί να διαμορφώσει το επόμενο στάδιο της εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ, αλλά και τις σχέσεις τους με βασικούς εμπορικούς εταίρους.
Πηγές: Euronews Reuters / AP / Associated Press People.com